Bao đêm, bà Cúc vừa cặm cụi với xe hủ tiếu ở xứ người vừa khóc thầm vì nhớ thương con. Rồi một ngày, bà lại mừng rơi nước mắt khi cầm trên tay tấm bằng tốt nghiệp của con gái thương yêu...
Vì con nên phải xa con
Sắp vào tuổi lục tuần, vợ chồng ông Tạ Văn Ngọt và bà Phạm Thị Cúc về lại quê nhà (xã Khánh Cường, Quảng Ngãi) sau bao năm tha hương mưu sinh. 33 năm trước, ông bà gửi con thơ cho mẹ già chăm sóc rồi vào Sài Gòn bán hủ tiếu gõ. Con họ khi ấy, đứa lớn ba tuổi và đứa nhỏ vừa thôi nôi, chân lẫm chẫm những bước đi đầu đời.
Vợ chồng ông và nhiều người cùng quê chung tiền thuê căn nhà trọ tuềnh toàng với giá khá rẻ. Sớm mai ông Ngọt đạp xe đến chợ mua thực phẩm rồi quay về phòng trọ cùng vợ lúi húi nấu nướng. Sau bữa cơm đạm bạc, ông bà ngả lưng nghỉ ngơi chốc lát. 12h trưa, vợ chồng ông thức dậy cuốc bộ đẩy xe hủ tiếu đến nơi bán cách phòng trọ chừng 10 cây số. Mồ hôi tuôn ròng giữa trưa nắng hay lạnh tái tê giữa mưa rơi nơi phố thị.
Đến điểm dừng, ông bà đặt bàn ghế đơn sơ trên vỉa hè. Ông dùng hai thanh tre gõ lốc cốc thay lời gọi mời, chân bước rong ruổi trên hè phố và khấp khởi mừng thầm khi nghe tiếng gọi "hủ tiếu...".
Ông quay lại phụ vợ nấu hủ tiếu rồi bưng đến cho thực khách. Tầm 3h sáng, ông bà thu dọn rồi đẩy xe về phòng trọ với cơ thể rã rời. Lắm lúc, bà Cúc khóc thương con thơ nơi quê nhà. Ông đến bên cạnh nén tiếng thở dài, lựa lời động viên vợ nguôi ngoai nỗi nhớ.
Vài tháng ông bà đón xe về quê ôm bờ vai gầy của mẹ già, nựng nịu con thơ sau bao ngày xa cách. "Ở quê làm vài sào ruộng chỉ đủ ăn chứ không có dư. Vậy nên vợ chồng tôi phải ra đi để kiếm tiền lo cho con ăn học. Nhớ lắm nhưng đành chịu...", bà Cúc tâm sự.
Ba con gái dần khôn lớn trước sự mừng vui của ông bà và gia đình nội ngoại. Cô con đầu là Tạ Thị Ly (sinh năm 1990) tốt nghiệp trung học phổ thông rồi tìm việc làm. Con thứ hai, Tạ Thị Na (1992) thi đậu ngành thư ký văn phòng, Trường đại học Nguyễn Tất Thành, TP.HCM.
Vợ chồng ông dắt con vào học, gắng thuê riêng phòng trọ cho con tiện học hành. Rồi một ngày, bà mừng rơi nước mắt khi cầm trên tay tấm bằng tốt nghiệp của con gái thương yêu. Đến lượt con út là Tạ Thị Tâm Chi (2001) thi đậu ngành tài chính - ngân hàng, Trường đại học Công nghiệp TP.HCM.
Thương cha mẹ cơ cực nắng mưa với xe hủ tiếu, Chi gắng sức học cả đêm lẫn ngày. Sự nỗ lực không ngừng giúp em đạt thành tích cao với ba lần nhận học bổng trong bốn năm học tập. Em nhận bằng tốt nghiệp loại giỏi với gương mặt rạng ngời niềm vui. Lần nữa, vợ chồng bà Cúc nghẹn ngào, mừng vui khôn xiết.
Rồi cô chị Tạ Thị Na lập gia đình với chàng trai cùng quê. Vợ chồng Na thuê nhà trọ ở xã Nhân Cơ (Lâm Đồng) làm nơi trú ngụ và bán hủ tiếu như nghề ba mẹ. 3h sáng, chồng Na cưỡi xe máy đến chợ mua thực phẩm rồi trở về nhà trọ cùng vợ chế biến.
Sớm tinh mơ, hai vợ chồng mở cửa quán đón những vị khách đầu tiên trong ngày. Nắp thùng nước lèo vừa mở, hương thơm lan trong gió cao nguyên se lạnh thay lời mời mọc.
Chồng Na trao cho khách tô hủ tiếu nóng hổi cùng nụ cười thân thiện. Chừng 8h tối, vợ chồng Na đóng cửa quán và quây quần bên mâm cơm với tiếng cười đùa xua tan mỏi mệt. "Lúc trước ba mẹ khổ cực bán hủ tiếu lo cho mấy chị em đến trường. Bây giờ vợ chồng em cũng tiếp tục bán hủ tiếu, cố gắng kiếm tiền lo cho con ăn học...", Na tâm sự.
"Tôi hay khuyên con cháu phải cố gắng học để biết điều hay lẽ phải, tránh những việc sai trái, đối xử nhân ái với mọi người. Bây giờ tôi nuôi hai cháu ngoại để vợ chồng con gái đầu bán hủ tiếu phương xa...", ông Ngọt tâm sự giờ mình lớn tuổi, rời xe hủ tiếu thì ở nhà chăm cháu cho con gái lớn làm nghề thay cha. Cảnh đời lặp lại y như cha mẹ ông ngày xưa, cũng ở nhà chăm cháu cho vợ chồng ông tha hương mưu sinh với xe hủ tiếu.
Vun yêu thương dưới mái trường
Em Nguyễn Hoàng Kim Ngân (16 tuổi, học sinh lớp 9C Trường THCS Phổ Cường, xã Khánh Cường) xa vòng tay cha mẹ từ thơ bé khi hai người vào TP.HCM bán hủ tiếu kiếm tiền lo cho con ăn học. Ngân và em trai sống cùng ông bà nội nơi quê nhà.
Thương cô học trò nhỏ sớm chịu nỗi buồn chia xa cha mẹ, thầy cô thường an ủi, động viên em cố gắng vươn lên trong học tập. Cô Trần Thị Thúy Kiều, giáo viên chủ nhiệm, hay chuyện trò, lắng nghe tâm tư thầm kín và bảo ban những điều hay lẽ phải. Cô cũng thường điện thoại trao đổi tình hình học tập của em với cha mẹ để có những lời động viên kịp thời và họ yên tâm mưu sinh xa nhà.
Cảm nhận sự thương yêu của ông bà, cha mẹ và thầy cô, trong nhiều năm liền Ngân nỗ lực phấn đấu đạt danh hiệu học sinh giỏi. Không chỉ riêng trường hợp của Ngân, lớp 9C do cô Kiều chủ nhiệm còn 11 học sinh có cha mẹ bán hủ tiếu xa quê. Cô luôn dành tình cảm yêu thương như các em là con ruột của mình.
"Có những em xa cha mẹ từ nhỏ, tội lắm anh à! Vậy nên không chỉ riêng em mà tất cả thầy cô ở đây đều yêu thương các em như con của mình...", cô Kiều tâm sự.
Thầy Nguyễn Mạnh Tùng - Hiệu trưởng Trường THCS Phổ Cường - chia sẻ: "Năm học này có phụ huynh của 83 em phải mưu sinh phương xa, chủ yếu là bán hủ tiếu. Trong đó có 53 em thiếu vắng sự bảo ban của cả cha lẫn mẹ, sống với ông bà. 57 em học sinh khuyết tật, mồ côi, cha mẹ ly hôn, gia đình khó khăn. Cán bộ và giáo viên nhà trường luôn quan tâm, giúp đỡ để các em bớt thiệt thòi...". Gần 30 năm công tác tại trường, thầy Tùng gieo những yêu thương để hái quả ngọt tình nghĩa thầy trò.
Mùng 3 Tết, học sinh cũ tề tựu về nhà thầy bên cánh đồng lộng gió. Thầy trò gặp nhau vui vẻ nói cười, thăm hỏi và chúc mừng những điều tốt đẹp trong năm mới. Kỷ niệm cũ được gợi lại nhắc nhớ thuở còn tung tăng cắp sách đến trường xen giữa tiếng cười nói rộn ràng.
Những trò nghịch ngợm của tuổi học trò được kể lại với tràng cười nghiêng ngả. Những mái đầu chớm bạc lắc lư trong niềm vui hội ngộ sau bao tháng ngày xa cách. Món quà quý giá nhận từ học trò là hai huy chương chiến sĩ vẻ vang khiến thầy vô cùng xúc động.
Người học trò nhỏ hơn 25 năm trước có hoàn cảnh hết sức khó khăn vì cha đi làm ăn xa và mẹ bị đau nặng. Em không có tiền đóng góp khi nhà trường tổ chức cắm trại dẫu lòng rất muốn tham gia. Hiểu rõ nỗi lòng, thầy Tùng đóng thay và động viên em dự hội trại cùng các bạn chung lớp.
Sáng, trưa, chiều thầy chở trò về nhà nấu cám và cho bầy heo ăn, dọn rửa chuồng rồi đưa trở lại trường để em sinh hoạt, vui chơi cùng bè bạn. Thầy thường gần gũi, khuyến khích trò cố gắng học hành. Khi trò lên bậc trung học phổ thông rồi vào quân ngũ vẫn thường liên lạc, nhận được những lời động viên từ thầy.
Điều ấy tiếp thêm nghị lực, giúp trò hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và ôn luyện, thi đậu vào trường sĩ quan chính trị - quân sự, phục vụ lâu dài trong quân đội.
Khi nhận huy chương chiến sĩ vẻ vang hạng ba và hạng nhì, trò mang về tặng thầy để tỏ lòng ghi nhớ công ơn người từng dìu dắt, giúp đỡ mình thời niên thiếu. Thầy Tùng xúc động đón nhận tấm lòng của người học trò cũ rồi treo huy chương vào nơi trang trọng trong căn nhà nhỏ.
Vùng quê này còn nhiều chuyện ý nghĩa về hủ tiếu gắn với đời người, ý chí vươn lên trong gian khó và thành quả ngọt ngào sau bao nỗi gian truân. Giọt mồ hôi của cha mẹ với xe hủ tiếu mưu sinh tha hương cùng tình yêu thương vỗ về con trẻ, dìu các em vững bước đến tương lai…
Đọc bài gốc tại đây.