Tối 2-9, Nhà hát kịch 5B sẽ sáng đèn mừng Quốc khánh 2-9 với vở kịch cách mạng Đồng chí. Đây là vở kịch cách mạng duy nhất ở TP.HCM biểu diễn phục vụ khán giả đúng ngày 2-9 năm nay.
Vở kịch Đồng chí (tác giả: Lê Thu Hạnh) do Hội Sân khấu TP.HCM đầu tư, được đạo diễn Trần Ngọc Giàu và đạo diễn trẻ Quốc Thịnh dàn dựng.
Đồng chí và suy tư hậu chiến
Vở kịch Đồng chí từ lúc ra mắt vào năm 2024 đến nay đã gặt hái được nhiều thành tích. Từ kịch bản đoạt giải A trại sáng tác của Lê Thu Hạnh, vở được ông Trần Ngọc Giàu và Quốc Thịnh bồi da đắp thịt để trở thành vở diễn cách mạng khiến người xem trăn trở.
Đồng chí nhận huy chương vàng trong Liên hoan Sân khấu TP.HCM lần thứ 1, sau đó được Hiệp hội Sân khấu Busan mời sang Hàn Quốc tham dự Liên hoan sân khấu Busan.
Hai năm qua, Đồng chí có khá nhiều suất diễn để phục vụ công chúng, không chỉ ở Nhà hát kịch 5B mà còn đưa đi lưu diễn.
Để một vở kịch cách mạng có thể "sống" được vài năm như thế là nỗ lực rất lớn của những người thực hiện. Bởi kịch cách mạng thường bị định kiến là khô khan, kén khán giả và khó xem.
Đồng chí là câu chuyện xen lẫn giữa quá khứ và hiện tại. Vở xoay quanh những cựu binh như ông Trung, Tâm, Chính… Trong chiến tranh họ từng kề vai sát cánh bên nhau, thậm chí bất chấp sinh mạng để cứu đồng đội trong bom đạn ngút trời.
Hòa bình lập lại, tưởng những cựu binh năm nào an nhàn nhưng không họ lại tiếp tục đối diện với những cuộc chiến khác còn cam go hơn.
Thông qua vở diễn, Đồng chí muốn nói lên rằng, dù trong thời chiến hay thời bình, dù hoàn cảnh có khắc nghiệt đến đâu, người lính cũng cố gắng vượt qua để giữ những phẩm chất tốt đẹp.
Chiến tranh lùi xa, làm kịch cách mạng như thế nào?
Đồng chí diễn tối 2-9 có sự góp mặt của các nghệ sĩ Mỹ Uyên, Quốc Thịnh, Chánh Trực, Minh Quốc, Trọng Hiếu, Quốc Cường, Lâm Thắng, Kỳ Thiên Cảnh…
Ngoài kịch Đồng chí thì trong các hoạt động chào mừng Quốc khánh 2-9 năm nay, Hội Sân khấu TP.HCM còn tổ chức tọa đàm, giao lưu với ê kíp làm vở cách mạng Thanh gươm và bà mẹ.
Đây là kịch bản kịch nói hiếm hoi của nhà thơ Phan Vũ. Kịch bản được đạo diễn Trần Ngọc Giàu dàn dựng đến hai phiên bản. Phiên bản cải lương mang tên Người mẹ và thanh gươm cho Đoàn cải lương Tây Đô vào cuối năm 2025.
Và phiên bản kịch nói mang tên Thanh gươm và bà mẹ cho Nhà hát kịch TP.HCM, mới ra mắt đúng dịp 30-4 năm nay.
Trong buổi tọa đàm, giao lưu, những trăn trở trong việc làm vở cách mạng được nhiều đạo diễn, tác giả, nhạc sĩ, diễn viên, nhà báo… đặt ra. Người ta thấy rằng việc làm vở cách mạng của hiện tại và cách đây 50 năm đã có sự thay đổi lớn trong quan điểm, cách dựng và cách diễn.
Tâm lý nhân vật được đào xới, lật mở nhiều hơn để phù hợp với góc nhìn của thời nay. Tiết tấu, đường dây nhân vật, hình thức vở diễn, cách kể chuyện cũng phải thay đổi để chinh phục được khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ.
Đội ngũ tác giả, đạo diễn, diễn viên làm kịch cách mạng có trải nghiệm chiến tranh ngày càng thưa vắng dần. Như ông Trần Ngọc Giàu chia sẻ rằng bản thân ông là một trong số ít đạo diễn còn có ký ức chiến tranh vì thưở nhỏ từng sống trong những năm khói bom.
Thế hệ ông Giàu già đi, không còn đủ sức làm nghề thì ai sẽ là điểm tựa cho người trẻ nối tiếp? Vì vậy, trong khả năng của mình, với mỗi vở kịch cách mạng ông Giàu cố gắng động viên các bạn trẻ cùng chung tay với ông, để trong từng lớp diễn ông sẽ cố vấn cho họ cách hiểu, cách làm kịch cách mạng như thế nào để chân thật và có thể thuyết phục người xem.
Làm vở cách mạng để không rơi vào khiên cưỡng, lên gân, giáo điều cũng là việc khiến ê kíp sáng tạo suy tư. Như ông Giàu kể rằng khi làm Thanh gươm và bà mẹ nói về một gia đình có cha và con ở hai chiến tuyến, ông phải cố gắng khai thác tâm lý nhân vật thật tinh tế để khi xem, người lính ở phía bên nào cũng cảm được.
Bởi chiến tranh khiến bao gia đình phân rẽ, đôi khi vì hoàn cảnh mà sẽ có những người sai lầm. Có một cái nhìn nhiều chiều và đầy chia sẻ sẽ khiến hòa bình hôm nay càng thêm giá trị. Những vết đau không được đào xới thêm và hòa giải dân tộc chính là tính nhân văn mà chúng ta cần hướng tới.
Đọc bài gốc tại đây.