Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 29 năm 2024 về dạy thêm, học...
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 29 năm 2024 về dạy thêm, học thêm.
Dự thảo khẳng định không cấm dạy thêm, học thêm chính đáng, không hạn chế nhu cầu học tập hợp pháp của người học và quyền dạy học của nhà giáo theo quy định của pháp luật.
Dạy thêm, học thêm chưa bao giờ là câu chuyện cũ trong giáo dục Việt Nam. Nhưng những năm gần đây, khi áp lực thi cử, kỳ vọng xã hội và cả những biến động của đời sống kinh tế đè nặng lên vai học sinh, phụ huynh và giáo viên, vấn đề này lại nổi lên như một “điểm nóng” cần được nhìn nhận thẳng thắn, toàn diện và công bằng hơn.
Trước hết, cần nói rõ: Học thêm không xấu, dạy thêm cũng không phải lúc nào cũng sai. Trong một xã hội coi trọng tri thức, nhu cầu học sâu hơn, học giỏi hơn, học để cạnh tranh là điều hoàn toàn dễ hiểu. Nhiều học sinh thực sự cần học thêm để bù đắp kiến thức hổng, để theo kịp chương trình, hoặc để phát triển năng lực ở những môn thế mạnh. Không ít giáo viên dạy thêm với tâm huyết, trách nhiệm, coi đó là cách hỗ trợ học trò vượt qua áp lực thi cử.
Vấn đề chỉ bắt đầu trở nên đáng lo ngại khi dạy thêm, học thêm bị đẩy sang một thái cực khác: Tràn lan, bắt buộc, mang tính thương mại hóa. Khi học sinh cảm thấy không học thêm thì không theo kịp bài trên lớp; khi phụ huynh buộc phải “đăng ký suất học” vì sợ con mình bị thiệt thòi; khi giáo viên bị nghi ngờ là “dạy giữ bài” trên lớp để “dạy kỹ” ở lớp thêm - đó không còn là nhu cầu tự nhiên nữa, mà là biểu hiện của một sự lệch chuẩn.
Không thể phủ nhận rằng áp lực thi cử chính là “động cơ” lớn nhất thúc đẩy học thêm. Các kỳ thi chuyển cấp, thi tốt nghiệp, thi đại học vẫn mang tính cạnh tranh cao, trong khi chương trình học nặng, thời lượng trên lớp có hạn. Trong bối cảnh ấy, học thêm trở thành “chiếc phao” mà nhiều gia đình bám vào với hy vọng con mình không bị tụt lại phía sau. Nhưng cũng chính chiếc phao đó, nếu bị lạm dụng, lại kéo học sinh vào vòng xoáy mệt mỏi: Học cả ngày ở trường, tối lại lao vào lớp thêm, cuối tuần kín lịch, gần như không còn thời gian nghỉ ngơi, vui chơi hay phát triển kỹ năng sống.
Ở góc độ giáo viên, cần nhìn nhận một cách công bằng hơn. Thu nhập của nhiều giáo viên, nhất là giáo viên phổ thông, vẫn chưa tương xứng với công sức và trách nhiệm nghề nghiệp. Dạy thêm, với không ít người, là cách cải thiện đời sống. Tuy nhiên, nếu không có cơ chế quản lý chặt chẽ và minh bạch, ranh giới giữa “dạy thêm tự nguyện” và “dạy thêm vì lợi ích kinh tế” rất dễ bị xóa nhòa, gây tổn hại đến niềm tin xã hội đối với nhà giáo - một nghề vốn cần được tôn trọng và bảo vệ.
Điều đáng nói là học thêm không đồng nghĩa với học tốt. Không ít học sinh học thêm nhiều, nhưng vẫn học đối phó, học để làm bài theo khuôn mẫu, thiếu tư duy độc lập. Việc “nhồi” kiến thức quá mức có thể giúp các em vượt qua một kỳ thi, nhưng lại làm nghèo đi khả năng sáng tạo, phản biện và niềm vui học tập. Về lâu dài, đó là cái giá rất đắt cho sự phát triển toàn diện của một thế hệ.
Vậy giải pháp nằm ở đâu? Rõ ràng, cấm đoán tuyệt đối không phải là câu trả lời. Thực tế cho thấy, càng cấm, dạy thêm, học thêm càng biến tướng tinh vi hơn. Điều cần thiết là quản lý bằng nguyên tắc, không bằng cảm tính. Phải phân định rõ: Đâu là dạy thêm hợp pháp, minh bạch, đáp ứng nhu cầu thực; đâu là dạy thêm mang tính ép buộc, trục lợi. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng dạy học chính khóa, để học sinh “học đủ, học chắc” ngay trên lớp, giảm phụ thuộc vào các lớp ngoài giờ.
Nếu được quản lý đúng hướng, minh bạch và nhân văn, học thêm có thể trở thành phần hỗ trợ cần thiết, chứ không phải gánh nặng cho học sinh, phụ huynh và cả nền giáo dục. Vấn đề không nằm ở việc “có học thêm hay không”, mà ở chỗ học thêm để làm gì, cho ai và theo cách nào để phù hợp và đúng luật.
Đọc bài gốc tại đây.