Chỉ từ một câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo ( AI ) có thể biến thành nhân vật, tình tiết và một bộ...
Chỉ từ một câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể biến thành nhân vật, tình tiết và một bộ phim ngắn hoàn chỉnh.
Phim ngắn AI và bài toán bảo vệ kịch bản
Bạn Trần Minh (tên nhân vật đã được thay đổi) thường xuyên chia sẻ những câu chuyện của bản thân trên mạng xã hội. Đây là những trải nghiệm cá nhân hoặc câu chuyện được nghe kể lại, sau đó Minh viết theo cách của mình, không nhằm mục đích thương mại.
“Có những câu chuyện là tự bản thân em trải qua nhưng có những câu chuyện là em nghe kể lại và chia sẻ với mọi người. Em thường viết lại theo cách của mình, thêm thắt tình tiết để câu chuyện dễ đọc và mọi người có thể đồng cảm hơn”, Minh chia sẻ.
Minh không nghĩ những nội dung này có thể trở thành chất liệu cho sản phẩm khác, cho đến khi phát hiện một phim ngắn được tạo bằng AI có nhiều tình tiết giống câu chuyện mình từng chia sẻ.
“Ban đầu em cũng nghĩ có thể chỉ là trùng hợp. Nhưng càng xem em càng thấy nhiều chi tiết giống câu chuyện của mình. Có những tình tiết khá riêng, không phải kiểu nội dung phổ biến mà em thường thấy trong các phim ngắn”, Minh kể.
Khi đối chiếu, Minh nhận thấy dù tên nhân vật, bối cảnh và lời thoại đã thay đổi, nhiều tình tiết và mạch câu chuyện vẫn tương đồng. Hình ảnh AI còn rời rạc, thiếu liên kết nhưng vẫn bám vào những tình tiết chính, đồng thời giúp câu chuyện trực quan và thu hút hơn.
“Dù hình ảnh AI đôi chỗ chưa được tự nhiên, các cảnh vẫn chưa thực sự liên kết với nhau, nhưng khi câu chuyện được thể hiện bằng hình ảnh thì dễ thu hút người xem hơn nhiều. Người xem không phải đọc những đoạn chữ dài mà có thể nhìn thấy ngay nhân vật và tình huống đang xảy ra”, Minh chia sẻ.
Theo Minh, khả năng biến đổi nội dung của AI cũng khiến việc nhận diện sao chép khó hơn. “Có những đoạn em đọc thì thấy gần như đúng câu chuyện mình từng viết, chỉ là họ đổi nhân vật và cách diễn đạt. Có những chi tiết nếu nhìn riêng thì có thể coi là trùng hợp, nhưng đặt cả câu chuyện cạnh nhau thì em thấy rất khó nói đó chỉ là ngẫu nhiên”, Minh nói.
“Em không biết trường hợp của mình có được xem là vi phạm bản quyền hay không. Nhưng nếu một người bỏ thời gian viết ra một câu chuyện, sau đó người khác lấy những tình tiết trong đó đưa vào AI để làm phim thì ít nhất họ cũng nên có sự đồng ý của người viết”, Minh chia sẻ.
AI không làm mất quyền của tác giả
Từ câu chuyện trên, vấn đề đặt ra là một phim ngắn AI không sao chép nguyên văn câu chuyện gốc có đồng nghĩa với việc không xâm phạm quyền tác giả?
Trao đổi với Lao Động chiều 29.9, Luật sư Trần Thị Thanh Lam - Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) cho biết, quyền tác giả phát sinh từ khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đã công bố hay đăng ký. Tác phẩm văn học, điện ảnh và kịch bản đều thuộc phạm vi bảo hộ.
Do đó, một câu chuyện được đăng tải trên mạng xã hội không đồng nghĩa với việc người khác được tùy ý sử dụng.
Theo luật sư, cần phân biệt ý tưởng, chủ đề, mô-típ chung với phần thể hiện cụ thể của tác phẩm. Nếu phim AI khai thác phần thể hiện có tính sáng tạo của một tác phẩm theo cách thuộc quyền độc quyền của chủ thể quyền, hành vi xâm phạm có thể phát sinh.
Đặc biệt, nếu người sử dụng AI sao chép hoặc dùng tác phẩm để phóng tác, cải biên, chuyển thể mà không được phép và không thuộc trường hợp pháp luật cho phép, có thể bị xác định là xâm phạm quyền tác giả. Việc sử dụng AI không làm mất quyền của tác giả đối với tác phẩm gốc.
Luật sư cũng lưu ý, quy định mới về việc sử dụng dữ liệu đã được công bố hợp pháp để nghiên cứu, thử nghiệm, huấn luyện AI trong những điều kiện nhất định không đồng nghĩa với việc được tự do lấy kịch bản có bản quyền để chuyển thể thành phim và khai thác.
Đọc bài gốc tại đây.