Dịp đầu năm, nhiều người cúng giải hạn để mong hóa dữ thành lành, tuy nhiên, không ít người băn khoăn liệu không làm lễ có ảnh hưởng gì không.
Theo Đại đức Thích Tâm Nhơn, Trụ trì chùa Pháp Minh, huyện Bình Chánh, trong quan điểm Phật giáo, việc cúng giải hạn không bắt buộc.
Trong quan niệm dân gian, "hạn" thường gắn với năm tuổi, sao chiếu mệnh, tam tai... Khi gặp chuyện không như ý, nhiều người quy nguyên nhân cho "đến hạn". Tuy nhiên, trong giáo lý Phật giáo không tồn tại khái niệm một thế lực siêu nhiên tùy ý ban phước hay giáng họa.
Tinh thần cốt lõi của đạo Phật đặt nền tảng trên luật nhân quả. Mỗi hành động, lời nói, ý nghĩ đều tạo thành nghiệp và dẫn đến kết quả tương ứng. Những gì đang diễn ra hôm nay là kết quả của những nhân đã gieo trong quá khứ, gần hoặc xa.
Vì vậy, nếu đã là nhân quả, thì cách "giải hạn" không nằm ở nghi lễ bên ngoài mà ở sự chuyển hóa bên trong. Muốn bớt quả xấu, cần ngừng gieo nhân xấu. Muốn tăng quả lành, phải chủ động tạo nhân lành.
Các lễ cầu an đầu năm tại nhiều chùa thực chất là dịp tụng kinh, nghe pháp, nhắc nhở Phật tử quay về quan sát chính mình. Dưới góc độ tâm lý - văn hóa, nghi lễ có thể giúp con người an tâm, giảm lo lắng. Khi tâm bớt rối, hành vi cũng trở nên thận trọng, chừng mực hơn.
Tuy nhiên, nếu cho rằng chỉ cần làm lễ là nghiệp xấu tự động biến mất thì điều đó không phù hợp với tinh thần Phật pháp. Trong kinh điển, Đức Phật dạy con người là "chủ nhân của nghiệp", nghĩa là mỗi cá nhân phải chịu trách nhiệm về hành động, lời nói, ý nghĩ. Không ai có thể gánh thay nghiệp cho người khác. Đức Phật được xem là bậc giác ngộ, chỉ đường chứ không làm thay phần tu tập của mỗi người.
Thay vì tập trung vào việc hóa giải sao xấu, giáo lý nhà Phật nhấn mạnh việc điều chỉnh lối sống và hành vi. Muốn một năm bình an, trước hết cần giảm nóng giận. Muốn công việc thuận lợi, phải làm ăn trung thực, có trách nhiệm. Muốn gia đình êm ấm, cần nói lời dễ chịu và biết lắng nghe.
Đại đức Thích Tâm Nhơn cũng cho rằng, việc tham dự lễ cầu an với tâm thành kính, không mê tín, không đặt kỳ vọng "đổi vận mệnh" bằng phép màu là điều phù hợp. Nghi lễ có thể là phương tiện nuôi dưỡng niềm tin và nhắc nhở bản thân sống tốt hơn. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở hình thức mà không thay đổi cách sống, thì "giải hạn" khó đạt được ý nghĩa lâu dài.
Thay vì tìm cách "hóa giải" bằng hình thức, Phật giáo khuyến khích con người sống trách nhiệm hơn mỗi ngày. Đó mới là con đường bền vững nhất để đi qua mọi "hạn" trong đời.
Đọc bài gốc tại đây.