Thay vì đặt mục tiêu cho năm mới, các chuyên gia tâm lý, sức khỏe và tài chính gợi ý cách tiếp cận ngược lại, chủ động làm ít đi, bớt cầu toàn và áp lực để sống nhẹ nhõm hơn.
Bước vào năm mới, không ít người nhanh chóng trở lại guồng quay quen thuộc của công việc, gia đình và những kỳ vọng tự đặt ra. Khi danh sách việc cần làm ngày một dài, cảm giác mệt mỏi xuất hiện sớm hơn động lực. Từ những quan sát thực tế trong đời sống hiện đại, các chuyên gia chỉ ra vấn đề không nằm ở chỗ "chưa làm đủ" mà là làm quá nhiều cùng lúc. Những phân tích dưới đây cho thấy "làm ít đi" sẽ hiệu quả hơn.
Bớt cầu toàn trong sinh hoạt hàng ngày
Trong đời sống gia đình, việc theo đuổi sự ngăn nắp tuyệt đối thường được xem là biểu hiện của lối sống kỷ luật, nhưng trên thực tế lại dễ trở thành áp lực kéo dài.
Từ góc nhìn của người làm nghề sắp xếp, Susan C. Pinsky chỉ ra không phải thứ gì cũng cần được gấp ngay ngắn hay phân loại cầu kỳ. Một ngăn kéo đồ lót lộn xộn nhưng chỉ chứa đồ lót vẫn có thể xem là "đủ ngăn nắp", bởi nó không ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Theo bà, việc tối giản cách sắp xếp giúp giảm đáng kể các quyết định nhỏ nhưng mệt mỏi mà não bộ phải đưa ra mỗi ngày.
Quan sát đời sống dưới lăng kính sức khỏe tinh thần, nhà báo Matilda Boseley - tác giả The ADHD Brain Buddy - cho rằng áp lực phải dọn dẹp quần áo mỗi tối dễ khiến nhiều người rơi vào cảm giác thất bại và kiệt sức. Thay vì ép bản thân theo một chuẩn mực khó duy trì, bà gợi ý nên chấp nhận sự bừa bộn có giới hạn, bằng cách dành riêng những "khu vực cho phép bừa bộn" như ghế để đồ hoặc giỏ quần áo sạch. Điều này không cổ vũ sự luộm thuộm mà giúp con người duy trì trật tự theo cách phù hợp hơn với nhịp sống thực tế.
Giảm bớt những việc khiến bạn "bận rộn giả tạo"
Trong môi trường làm việc hiện đại, cảm giác bận rộn không đồng nghĩa với hiệu quả. Việc liên tục xử lý email, tin nhắn hay các trao đổi nhanh khiến não bộ luôn trong trạng thái phản ứng nhưng hiếm khi tạo ra giá trị thực chất. Vấn đề nằm ở chỗ những công việc này chiếm thời gian và sự tập trung, trong khi các nhiệm vụ quan trọng hơn lại bị đẩy lùi.
Chuyên gia Moyra Scott cho rằng việc gửi quá nhiều email vô tình tạo ra vòng lặp không hồi kết: càng gửi nhiều càng nhận nhiều, và càng khó thoát khỏi hộp thư đến. Nhà tâm lý học tổ chức Amantha Imber bổ sung rằng những "công việc hời hợt" như email hay nhắn tin nội bộ làm tiêu hao năng lượng tinh thần, vốn nên được dành cho các nhiệm vụ cần tư duy sâu. Việc giảm bớt những trao đổi không cần thiết vì thế không phải là né tránh trách nhiệm, mà là cách bảo vệ sự tập trung.
Chăm sóc sức khỏe theo hướng "đủ dùng"
Trong bối cảnh mạng xã hội tràn ngập lời khuyên về vitamin, mỹ phẩm và các phương pháp tối ưu hóa cơ thể, nhiều người dễ rơi vào cảm giác mình luôn "chưa làm đủ" cho sức khỏe. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cho rằng chính sự phức tạp hóa này làm gia tăng lo âu, thay vì cải thiện thể trạng.
Ở góc độ y khoa, bác sĩ đa khoa Jason Yu nhận định phần lớn thực phẩm chức năng được quảng bá rầm rộ nhưng thiếu bằng chứng khoa học rõ ràng. Trong chăm sóc da, giáo sư da liễu Deshan Sebaratnam lại khuyến cáo không cần quy trình nhiều bước, bởi kem chống nắng hiện nay đã tích hợp khả năng dưỡng ẩm. "Vài sản phẩm được bào chế tốt, tập trung đúng vấn đề, thường hiệu quả hơn một chu trình phức tạp", ông nhấn mạnh.
Vận động vừa đủ, lắng nghe cơ thể
Tập luyện thường được gắn với tinh thần vượt giới hạn, nhưng cách tiếp cận này không phải lúc nào cũng phù hợp cho sức khỏe lâu dài. Khi cơ thể bị đau nhức hoặc mệt mỏi, việc tiếp tục ép bản thân có thể làm chậm quá trình hồi phục và tăng nguy cơ chấn thương.
Phó giáo sư vật lý trị liệu Bruno Saragiotto cho rằng vận động nhẹ nhàng hoặc nghỉ ngơi đúng lúc thường mang lại hiệu quả phục hồi tốt hơn việc "chịu đựng" cơn đau. Ông nhấn mạnh rằng các bài tập đơn giản, dễ duy trì mới là yếu tố quyết định sự bền bỉ. Ngoài ra, giãn cơ sau tập không nên trở thành nghĩa vụ bắt buộc, bởi "lợi ích của nó không lớn như nhiều người vẫn nghĩ, trừ khi người tập thực sự cảm thấy thư giãn".
Ăn uống và việc nhà, càng đơn giản càng dễ duy trì
Trong đời sống gia đình, bữa ăn và việc nhà dễ trở thành áp lực khi bị gắn với kỳ vọng phải đủ đầy, chỉn chu và đúng chuẩn. Thực tế, các chuyên gia ẩm thực cho rằng sự cầu kỳ này khiến việc nấu nướng và chăm sóc nhà cửa trở nên mệt mỏi.
Theo chuyên gia ẩm thực Nipun Liyanapathirana, việc dùng quá nhiều gia vị đôi khi che lấp hương vị tự nhiên của món ăn. "Nấu nướng không phải để gây ấn tượng mà nhằm nuôi dưỡng, duy trì năng lượng cho gia đình", ông nói.
Tương tự với việc giặt giũ, chuyên gia vệ sinh Shannon Lush lưu ý rằng hiểu đúng nguyên nhân vết bẩn và xử lý phù hợp thường hiệu quả hơn việc lạm dụng sản phẩm tẩy rửa mạnh.
Bớt ám ảnh với tiền bạc và tiêu dùng
Việc liên tục theo dõi tiền bạc, đầu tư hay chi tiêu dễ khiến con người rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài, nhất là khi các con số biến động hàng ngày. Dù vậy, các chuyên gia tài chính cho rằng sự chú ý quá mức này hiếm khi mang lại lợi ích thực tế.
Chuyên gia quỹ hưu trí Marco Mellado chỉ ra nếu đã có kế hoạch dài hạn, những biến động ngắn hạn không phải là yếu tố quyết định. Với những người đang lo lắng về tài chính, chuyên gia cảnh báo các lời khuyên "làm giàu nhanh" thường đánh vào tâm lý bất an hơn là đưa ra giải pháp bền vững. Thay vì nộp đơn hàng loạt cho mọi vị trí thấy trên mạng, việc chủ động kết nối lại với các mối quan hệ nghề nghiệp sẵn có thường mang đến những cơ hội thực tế và phù hợp hơn.
Tận hưởng có chọn lọc trong giải trí và các mối quan hệ
Trong đời sống hiện đại, nhiều người vô thức biến việc giải trí thành "nhiệm vụ phải hoàn thành", từ đọc hết cuốn sách dang dở, xem trọn một bộ phim không còn hấp dẫn hay ở lại buổi gặp gỡ dù đã quá mệt. Áp lực phải "trải nghiệm cho đủ" khiến niềm vui ban đầu dần nhường chỗ cho cảm giác gượng ép.
Từ góc nhìn văn hóa, biên tập viên Steph Harmoncho rằng không có nghĩa vụ nào buộc con người phải tiêu thụ hết mọi tác phẩm hay cuộc vui chỉ vì đã bắt đầu. Việc dừng lại khi không còn hứng thú không phải là bỏ lỡ, mà là dành thời gian cũng như năng lượng cho những trải nghiệm thực sự mang lại cảm xúc tích cực. Khi cho phép bản thân rút lui đúng lúc, niềm vui thường trở lại một cách tự nhiên hơn.
Khi áp lực gia tăng, học cách nói "không"
Trong những thời điểm căng thẳng, nhiều người chọn cách im lặng, chiều theo hoặc nhận thêm trách nhiệm để giữ hòa khí. Tuy nhiên, việc liên tục gật đầu trước mọi yêu cầu dễ khiến áp lực tích tụ và làm cạn kiệt năng lượng tinh thần, cả khi bề ngoài mọi thứ vẫn có vẻ ổn.
Theo giáo sư Helena Nguyen, mỗi lời đồng ý đều tiêu tốn một phần nguồn lực cảm xúc, và khi nguồn lực đó không được bù đắp, con người khó duy trì sự bền bỉ trong công việc lẫn các mối quan hệ. Việc học cách từ chối không phải ích kỷ mà là hình thức tự bảo vệ cần thiết, giúp mỗi người giữ được giới hạn cá nhân và tiếp tục hiện diện một cách lành mạnh hơn với những vai trò quan trọng trong cuộc sống.
Phạm Linh (Theo Guardian)
Đọc bài gốc tại đây.