Thói quen đọc sách đang thay đổi, nhưng đọc như thế nào và đọc để làm gì là câu hỏi mà mỗi người phải tự tìm lời giải.
Thói quen đọc sách đang thay đổi, nhưng đọc như thế nào và đọc để làm gì là câu hỏi mà mỗi người phải tự tìm lời giải.
Sáng 18.4, tọa đàm “Người trẻ đọc gì trong thời đại số” diễn ra trong khuôn khổ chương trình Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026, tập trung vào thói quen đọc, lựa chọn nội dung và vai trò của sách trong bối cảnh môi trường số phát triển nhanh.
Từ góc nhìn của người làm xuất bản, nhà văn trẻ Đức Anh - Giám đốc truyền thông thương hiệu sách ngoại văn Inbook - cho rằng việc đọc vẫn giá trị quan trọng.
"Bản thân tôi làm trong lĩnh vực xuất bản, đã trải qua nhiều năm gắn bó và cũng không ít lần vật lộn với nghề.
Vì thế, tôi nhìn nhận khá rõ một điều, đọc sách là cần thiết, nhưng không phải là con đường duy nhất.
Tôi có nhiều bạn bè không có thói quen đọc, họ không phải độc giả thường xuyên nhưng vẫn có cuộc sống ổn định, thậm chí ở một số khía cạnh còn tốt hơn tôi.
Tuy vậy, nếu không đọc, chúng ta sẽ bỏ lỡ rất nhiều ‘thế giới’ mà lẽ ra có thể tiếp cận", anh nói.
Theo nhà văn Đức Anh, điều cốt lõi của việc đọc nằm ở khả năng mở rộng trải nghiệm vượt khỏi giới hạn cá nhân: "Mỗi người chỉ có một cuộc đời, sống trong một khoảng thời gian và không gian nhất định. Nhưng thông qua sách, chúng ta có thể mở rộng trải nghiệm, tiếp cận nhiều bối cảnh khác nhau, từ những vùng địa lý xa lạ đến những lát cắt đời sống mà bản thân không có cơ hội trực tiếp trải qua. Đó là giá trị mà việc đọc mang lại".
Nhà văn Đức Anh cũng cho biết điều kiện tiếp cận sách hiện nay đã thay đổi rõ rệt, khi nguồn sách đa dạng hơn, đặc biệt là sách ngoại văn. Việc người trẻ chủ động lựa chọn nhiều đầu sách khác nhau cho thấy khả năng tiếp cận tri thức đã mở rộng, không còn phụ thuộc vào một vài kênh truyền thống.
Bên cạnh đó, nhu cầu phát triển kỹ năng cá nhân đang góp phần thúc đẩy thói quen đọc. Trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng, việc đọc trở thành một phương thức bổ trợ năng lực, thay vì chỉ là hoạt động mang tính giải trí hoặc tích lũy kiến thức đơn thuần.
Ở góc độ học thuật, Tiến sĩ Đỗ Anh Đức (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) đặt vấn đề về cách đọc thay vì chỉ tập trung vào việc đọc gì.
Ông cho biết: “Trước đây, khi muốn đọc sách, chúng tôi gần như chỉ có một lựa chọn là đến thư viện, ngồi ở đó cả ngày để đọc sách, đọc tạp chí. Ngay cả khi đã đi làm, thói quen này vẫn được duy trì, bởi có những nguồn tri thức không thể tìm thấy ở nơi khác.
Còn hiện nay, các bạn có nhiều điều kiện thuận lợi hơn rất nhiều, với sự đa dạng về đầu sách cũng như các phương thức tiếp cận nội dung”.
Theo Tiến sĩ Đỗ Anh Đức, mỗi người cần xác định rõ mục đích đọc: "Tôi không đưa ra một lời khuyên cụ thể, bởi mỗi người có mục đích đọc khác nhau. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là câu hỏi: chúng ta nên đọc như thế nào để phù hợp hơn.
Có thể nhìn việc đọc theo hai mục đích chính. Thứ nhất là đọc để phục vụ công việc, học tập, nghiên cứu, thi cử… Thứ hai là đọc để trải nghiệm. Hai mục đích này cần được tách biệt, dù vẫn có sự liên quan nhất định".
Việc phân tách này giúp người đọc lựa chọn nội dung và phương pháp tiếp cận phù hợp, đồng thời tận dụng được lợi ích chéo giữa hai mục đích đọc sách.
"Tôi thường ví đọc sách giống như việc ‘nuôi’ đầu óc. Nếu không đọc, đầu óc sẽ không được ‘ăn’, dẫn đến trí tuệ không thể phát triển. Nhưng khi đã ‘nạp’ kiến thức, chúng ta cũng cần ‘tiêu hóa’, tức là phải có trải nghiệm, chia sẻ, tương tác hoặc tái sáng tạo lại nội dung… Đó chính là cách chúng ta biến những gì đã đọc thành giá trị của riêng mình", Tiến sĩ Anh Đức cho biết.
Liên quan đến tranh luận đọc nhanh hay đọc sâu, Tiến sĩ Đỗ Anh Đức cho rằng hai phương thức này cần tồn tại song song. Trong công việc, việc đọc nhanh giúp xử lý thông tin kịp thời, còn đọc sâu đóng vai trò duy trì chiều sâu tư duy.
Tiến sĩ Đỗ Anh Đức nói: “Tôi không đặt vấn đề nên đọc nhanh hay đọc sâu, bởi theo tôi, hai cách này cần song hành. Trong công việc, chúng ta cần đọc nhanh để xử lý thông tin kịp thời. Nhưng trong đời sống, chúng ta cần đọc chậm lại, đọc sâu hơn để có sự suy ngẫm và đối thoại nội tâm”.
Từ các ý kiến tại tọa đàm, có thể thấy việc đọc trong bối cảnh hiện nay không còn giới hạn ở hình thức hay nội dung cụ thể, mà phụ thuộc vào mục tiêu và cách tiếp cận của từng cá nhân.
Trong môi trường số, thói quen đọc đang dịch chuyển theo hướng linh hoạt hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng chọn lọc, tiếp nhận và chuyển hóa tri thức.
Đọc bài gốc tại đây.