Nhiều người ở thành phố Kolkata tìm đến xưởng của Subimal Das đặt làm mô hình bạn đời đã khuất để luôn có cảm giác 'họ vẫn đang ở bên'.
Ở phía bắc thành phố Kolkata của bang Tây Bengal, gần ga Dum Dum Junction, ông Subimal Das cùng khoảng 80 nhân công làm việc trong một nhà xưởng cũ kiêm kho chứa có tên Subi Creative House. Tại đây, họ sử dụng đất sét, sợi thủy tinh và silicone để tạo ra những mô hình kích thước như người thật của các nhân vật tôn giáo, biểu tượng văn hóa, vận động viên cricket và cả sao Bollywood.
Ông Das cho biết xưởng đã chế tác khoảng 50 tượng kích thước thật của Thủ tướng Narendra Modi và huyền thoại cricket Virat Kohli. Danh sách các nhân vật khác rất dài, gần như không giới hạn theo trí tưởng tượng của khách hàng. "Chúng tôi đã làm tượng Gandhi, Rabindranath Tagore và Mẹ Teresa", ông nói, tiết lộ rằng các danh thủ Pelé và Lionel Messi cũng đã được tái hiện bằng silicone.
Tuy nhiên, xưởng hiện có một dòng sản phẩm mới rất được ưa chuộng: những bản sao người đã khuất nặng 30kg được làm theo yêu cầu của gia đình và người thân.
Khách hàng phổ biến nhất của Subi Creative House là những người góa vợ hoặc góa chồng. Họ đặt làm tượng người bạn đời đã mất bằng cách cung cấp ảnh cho nhóm của ông Das. Sau vài tháng chế tác, mô hình hoàn thiện sẽ được bàn giao để họ mang về nhà.
Trong xưởng hiện có nhiều mô hình người thật đã hoàn thiện hoặc đang dở dang. Một bản sao của ông S. Roy đến từ Ranaghat (bang Tây Bengal) được đặt ngồi trên ghế, mặc áo sơ mi kẻ và quần tây, sẵn sàng giao cho gia đình. Gần đó là mô hình bà Parija từ bang Odisha, mái tóc ngắn bạc màu và chấm bindi đỏ trên trán, với phần đầu đã xong nhưng thân vẫn đang được lắp ghép.
Mỗi bức tượng có giá khoảng 2,5 lakh rupee (khoảng 2.760 USD). Năm 2025, một khách hàng tên Samit Kumar thậm chí còn đưa bản sao "như người thật" của cha mẹ mình diễu hành trên chiếc xe cổ mui trần trong một lễ hội tại Kolkata.
Ông Das cho biết khách hàng muốn lưu giữ hình ảnh người thân yêu bằng một cách nào đó. Với nhiều người, đây cũng là cách để họ đối diện và vượt qua nỗi đau mất mát. Các mô hình thường được khoác lên mình bộ trang phục hoặc sari yêu thích, được đặt đứng hoặc ngồi trong ngôi nhà họ từng sống, ở một vị trí hoặc chiếc ghế quen thuộc.
"Với nhiều gia đình, những mô hình này rất chân thực, gần như là người thật", Das nói. "Tôi luôn nói với họ rằng sẽ cố gắng làm giống nhất có thể".
Das hướng đến việc tạo ra những bức tượng "siêu thực", thậm chí sử dụng tóc người thật. "Khi nhìn thấy người mẹ được tái hiện thành mô hình như thật - từ trang sức quen thuộc, bộ sari bà từng mặc cho đến đôi mắt được làm sống động - cả khách hàng và tôi đều rất xúc động", ông chia sẻ.
Das theo học mỹ thuật tại Kolkata sau khi lớn lên ở vùng nông thôn bang Tây Bengal. Ông từng vẽ những chiếc tàu điện cổ của Kolkata trước khi chúng dần bị loại bỏ, đồng thời làm công việc chế tác mô hình tại một bảo tàng. Năm 2013, ông mở xưởng riêng, chuyên tạo tượng phục vụ lễ hội và sự kiện. Tuy nhiên, khi đại dịch Covid-19 tàn phá Ấn Độ, các đơn đặt làm tượng người đã khuất bất ngờ tăng vọt.
Dưới góc nhìn phương Tây, những tác phẩm của xưởng có thể gây cảm giác rợn người hoặc u ám, nhưng với người theo đạo Hindu, cái chết, thế giới bên kia và việc tưởng niệm người đã khuất vốn được nhìn nhận theo cách phức tạp và khác biệt. Ngay trong Hindu giáo cũng tồn tại nhiều hệ niềm tin và nghi lễ khác nhau, nhưng nhìn chung, cái chết chỉ được xem là một giai đoạn chuyển tiếp trước khi sự sống tái sinh, không phải là dấu chấm hết.
Điều này khiến xưởng của ông Das không hẳn là một "bảo tàng tượng sáp kỳ quái", dù đôi lúc vẫn có cảnh các mô hình được bọc nhựa, chờ giao cho khách. Đúng hơn, đây là một hình thức tưởng niệm giàu cảm xúc, trong tiếng Hindi gọi là "smaran", nghĩa là sự tưởng nhớ.
Ông Tapas Sandilya, 67 tuổi, mất vợ - bà Indrani - vì Covid-19 vào năm 2021. Mười năm trước đó, hai người từng nhìn thấy mô hình bằng silicone của nhà lãnh đạo nổi tiếng tôn giáo Hare Krishna trong một ngôi đền. Sandilya kể vợ đã rất thích nó.
"Cô ấy nói 'Nếu em ra đi trước, hãy làm cho em một bức tượng như thế này'", ông kể. "Chúng tôi đã bên nhau 39 năm. Tôi suy sụp khi cô ấy qua đời và muốn thực hiện tâm nguyện của vợ - nhưng phải thật hoàn hảo", ông Sandilya tâm sự.
Ông Sandilya, người cũng đang bắt đầu tự làm các mô hình silicone, cho biết mô hình silicone của vợ mang lại cho ông cảm giác bình yên, như thể hai người "vẫn còn bên nhau".
Hướng Dương (Theo Guardian)
Đọc bài gốc tại đây.