Hơn 50 năm, khoảnh khắc lịch sử vẫn in đậm trong ký ức nhà báo Đinh Quang Thành qua bức ảnh “Bộ đội Sư đoàn 10 - Quân đoàn 3 đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất”.
Hơn 50 năm, khoảnh khắc lịch sử vẫn in đậm trong ký ức nhà báo Đinh Quang Thành qua bức ảnh “Bộ đội Sư đoàn 10 - Quân đoàn 3 đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất”.
Kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam - Thống nhất Đất nước (30.4.1975 - 30.4.2026), tác phẩm “Bộ đội Sư đoàn 10 - Quân đoàn 3 đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất” trong phóng sự ảnh “Giải phóng Sài Gòn” của nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành như một dấu tích lịch sử.
Bức ảnh ghi lại khoảnh khắc bộ đội Trung đoàn 24, Sư đoàn 10 (Quân đoàn 3) lao vào vị trí máy bay địch đang bốc cháy trên đường băng sân bay Tân Sơn Nhất.
Những người lính trẻ, súng trên vai, chạy trong tư thế sẵn sàng chiến đấu, phía sau là cột khói đen ngòm từ những chiếc máy bay địch bị phá hủy.
Không phải ngẫu nhiên mà bức ảnh này nằm trong phóng sự “Giải phóng Sài Gòn”, trở thành chứng cứ lịch sử sống động về ngày 30 tháng 4 năm 1975.
Theo cuốn “Lịch sử Quân sự Việt Nam” tập 11 và Hệ thống tư liệu - Văn kiện Đảng, vào mùa Xuân năm 1975, sau khi mất toàn bộ Quân khu 1 và Quân khu 2, gần một nửa binh lực chủ yếu của địch bị tiêu diệt.
Giữa tháng 4.1975, Bộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch tiến công mang tên “Hồ Chí Minh” nhằm giải phóng Sài Gòn và toàn bộ miền Nam trước mùa mưa. Toàn bộ lực lượng chiến lược chủ yếu của ta được huy động cho chiến dịch then chốt.
Từ ngày 26 đến 28.4, quân ta chọc thủng tuyến phòng ngự vòng ngoài, tiêu diệt và làm tan rã nhiều sư đoàn địch, nhanh chóng tiếp cận ngoại ô Sài Gòn. Địch hoàn toàn rối loạn về chỉ huy.
Ngày 29.4, quân ta chuyển sang tổng tiến công. Các binh đoàn vừa hành quân vừa chiến đấu, tiêu diệt các lực lượng chặn đường và phản kích của địch, thẳng tiến vào các mục tiêu quan trọng đã phân công.
Sáng ngày 30.4, dù địch đã xin ngừng bắn, bộ đội ta vẫn kiên quyết tiến công. Các quân đoàn nhanh chóng đánh chiếm các mục tiêu then chốt. Đến 11 giờ 30 phút ngày 30.4, sau khi Dinh Độc Lập bị chiếm, Tổng thống ngụy quyền Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện.
Chính giữa bối cảnh Sài Gòn rung chuyển ấy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành - lúc ấy 40 tuổi, phóng viên Thông tấn xã Việt Nam - đã có mặt để ghi lại khoảnh khắc lịch sử ấy.
Trong cuộc phỏng vấn với phóng viên Lao Động, nhiếp ảnh Đinh Quang Thành kể lại: “Tôi là phóng viên của Thông tấn xã Việt Nam từ năm 21 tuổi. Khi chiến dịch nổ ra, cơ quan phân công là tôi đi ngay, không có thời gian suy nghĩ. Lúc đó tôi đang công tác ở Hải Phòng, nhận lệnh gọi về Hà Nội để đi chiến dịch là lên đường luôn.
Tôi định về nhà lấy quần áo nhưng cơ quan bảo: ‘Không cần, ở đây đã chuẩn bị hết rồi, từ quân phục đến súng ống’. Tôi chỉ kịp gọi vợ đến cửa cơ quan để lấy ít đồ cá nhân rồi đi thẳng”.
Ông Thành hành quân cùng Quân đoàn 2 từ Huế vào Nam, hơn một tháng dọc Quốc lộ 1, qua các tỉnh miền Trung.
“Chúng tôi đi dọc Quốc lộ 1, qua các tỉnh miền Trung, cuộc chiến thực sự ác liệt, các trận đánh giao tranh diễn ra triền miên”, ông Thành kể lại.
Mang theo hàng nghìn cuộn phim, ông Thành không chỉ chụp mà còn chia sẻ phim cho đồng nghiệp, trong đó có nhà báo Trần Mai Hưởng - người chụp được khoảnh khắc xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập.
Khi quân ta tiến vào Sài Gòn ngày 30.4, ông Thành gặp một người dân địa phương và “mặc cả” một cách rất đời: “Em chở tôi đến sân bay Tân Sơn Nhất, tôi tặng em một đồng tiền mới nguyên”.
Người dân vui mừng chở ông đi ngay giữa tiếng súng. Vào đến sân bay, ông gặp ngay Trung đoàn 24, Sư đoàn 10 vừa chiếm Bộ Tư lệnh Không quân. “Chụp xong, tôi chỉ kịp hỏi đơn vị rồi nói: ‘Hình ảnh của các anh sẽ đi khắp thế giới’. Sau đó chúng tôi tách nhau ra, ai làm việc nấy”, ông Thành kể.
Nhìn lại sau hơn nửa thế kỷ, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành vẫn tràn đầy niềm tự hào: “Đó là niềm tự hào khôn xiết. Tôi là người trực tiếp đi qua chiến tranh, từ những trận đánh ở miền Bắc đến chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.
Những bức ảnh của tôi là ảnh chiến tranh thực sự, giải phóng thực sự. Sau bao nhiêu năm bị bắt làm nô lệ, đến ngày giành lại được độc lập, cái ‘sướng’ của người lính và người dân miền Nam là không thể hình dung hết được”.
Bức ảnh “Bộ đội Sư đoàn 10 - Quân đoàn 3 đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất” nằm trong phóng sự ảnh “Giải phóng Sài Gòn” của nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành đã đoạt nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, trong đó có Huy chương Đồng Giải báo chí quốc tế (OIJ).
Đọc bài gốc tại đây.