Được gọi là 'thế hệ lo âu', nhiều Gen Z Mỹ mang bên mình bộ kit nhỏ gồm thuốc, túi chườm lạnh, kẹo chua hay tinh dầu để làm dịu tinh thần thần mỗi khi thấy hoảng loạn.
Sau một ngày làm việc kiệt sức, Hannah Fowles, 22 tuổi, đến từ Provo, bang Utah, về nhà với cảm giác lo âu dâng lên trong lồng ngực, đầu óc quay cuồng, hai má đỏ bừng. "Tôi bắt đầu thấy nóng bừng và không thể tự trấn tĩnh", Fowles nói với The Post. "Những cách tôi thường làm như tập thở hay nằm trong phòng tối đều không còn tác dụng".
Rồi cô nhìn thấy chiếc túi.
Chỉ vài tuần trước đó, Fowles và người trị liệu đã cùng nhau chuẩn bị một "bộ dụng cụ ứng phó nhanh" nhỏ gọn, chứa những vật dụng giúp xoa dịu tinh thần khi cơn lo âu ập đến - một ý tưởng cô tình cờ biết được khi lướt TikTok.
Lần này, Fowles với tay lấy chiếc túi, uống thuốc chống lo âu theo đơn rồi áp một túi chườm lạnh lên sau gáy. Cô bật chiếc quạt cầm tay nhỏ, để luồng gió mát phả vào mặt, một tay siết chặt món đồ chơi giảm căng thẳng có gai, cảm nhận những đầu nhọn ấn vào lòng bàn tay khi cơn hoảng loạn dần dịu xuống.
"Chỉ trong vòng 10 phút, tôi đã có thể bình tĩnh lại và đi ngủ. Thông thường mọi chuyện không diễn ra nhanh thế", Fowles nói. "Trước đây tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ chuẩn bị những thứ này cho đến khi tự làm chiếc túi đó. Nó thực sự đã thay đổi mọi thứ. Giờ tôi dùng nó thường xuyên".
Những người cùng độ tuổi Fowles cũng đang tìm thấy sự nhẹ nhõm theo cách này.
Chuẩn bị cho những cơn hoảng loạn
Dù được gọi là "túi trấn an", "túi chống hoảng loạn" hay "bộ dụng cụ giúp bình tĩnh", những bộ kit tự làm này đang nhanh chóng trở nên phổ biến trên mạng xã hội, đặc biệt trong nhóm phụ nữ Gen Z.
Trong một khảo sát với gần 1.000 người Mỹ trong độ tuổi 18-26, có tới 61% cho biết họ được chẩn đoán mắc một rối loạn lo âu, và 43% nói rằng họ trải qua cơn hoảng loạn ít nhất một lần mỗi tháng. Dù nhiều người tìm đến trị liệu và thuốc, các biện pháp này không phải lúc nào cũng hiệu quả ngay khi cơn lo âu bùng phát.
"Những phương pháp như chánh niệm hay thiền quét cơ thể rất tốt, nhưng bạn phải nhớ để thực hiện chúng", Kyra Bobinet, bác sĩ kiêm nhà khoa học thần kinh hành vi, cho biết. "Trong môi trường hiện nay với quá nhiều tác nhân kích thích, bạn không phải lúc nào cũng đủ bình tĩnh để nhớ và áp dụng những kỹ thuật đó".
Đó chính là lúc "túi chống lo âu" phát huy tác dụng. Theo Bobinet, việc luôn mang theo các công cụ giúp tự điều chỉnh cảm xúc trong những thời điểm căng thẳng cao độ hoặc quá tải giác quan là một ý tưởng "rất thông minh".
"Đây là cách giúp bạn phân tán và xoa dịu cảm xúc", cô giải thích. "Nó tạo ra những kích thích khác để bạn tập trung vào, nhờ đó không bị cuốn trôi hoàn toàn bởi dòng suy nghĩ dồn dập của sự lo âu hay trầm cảm".
Công cụ đối phó dựa trên giác quan
Được gọi là "thế hệ lo âu", Gen Z đang đối mặt với mức độ căng thẳng tâm lý cao kỷ lục. Một khảo sát của Gallup năm 2023 cho thấy gần một nửa số người trong độ tuổi từ 12 đến 26 nói họ thường xuyên hoặc luôn cảm thấy lo lắng.
Stefany Staples, 24 tuổi, sống tại Atlanta (bang Georgia, Mỹ), xuất hiện các cơn lo âu từ năm 2024, với những biểu hiện thể chất như tim đập nhanh, khiến cô nhiều lần phải nhập viện. "Tôi từng nghĩ lo âu chỉ là suy nghĩ quá nhiều và cảm thấy quá tải. Nhưng thực tế, nó còn phức tạp hơn rất nhiều", Staples nói.
Các triệu chứng của rối loạn lo âu rất đa dạng, thường bao gồm lo lắng quá mức, khó kiểm soát; bồn chồn; tim đập nhanh; đổ mồ hôi; run rẩy; chóng mặt và khó thở. Khi thuốc men không mang lại nhiều cải thiện, Staples tìm đến Internet để tìm lời khuyên, và từ đó nảy ra ý tưởng tự chuẩn bị cho mình một "túi chống lo âu".
Cô chuẩn bị một chiếc túi nhỏ với những món đồ giúp đối phó với lo âu, như tinh dầu oải hương để làm dịu thần kinh và kẹo chua - vị gắt giúp kéo sự chú ý của cô ra khỏi những suy nghĩ tiêu cực. "Nó giúp tôi lấy lại trạng thái cân bằng. Thực sự, nó giúp tôi thoát khỏi vòng xoáy lo âu đang diễn ra trong đầu", Staples nói.
Tiến sĩ Jenny Martin, nhà tâm lý học lâm sàng và là người sáng lập Gemstone Wellness tại Chicago, cho biết các biện pháp can thiệp nhanh vào giác quan như cầm túi đá lạnh, ngậm kẹo chua hoặc thậm chí ngửi miếng gạc tẩm cồn có thể giúp ngắt quãng trạng thái hưng phấn đang gia tăng của hệ thần kinh.
"Nhìn chung, các vật dụng trong 'túi chống lo âu' hoạt động bằng cách chuyển hướng sự chú ý khỏi những vòng lặp suy nghĩ mang tính dự đoán về tương lai, đưa bạn trở lại với hiện tại - trở lại với cơ thể", Martin, người đã cùng chính các bệnh nhân của mình chuẩn bị những bộ công cụ này, cho biết. "Không có công cụ nào trong số này giải quyết được chứng lo âu tiềm ẩn, nhưng chúng có thể hiệu quả đáng ngạc nhiên trong những thời điểm cấp tính, đặc biệt khi được kết hợp với các kỹ năng rộng hơn như tái cấu trúc nhận thức hoặc liệu pháp tiếp xúc".
Cá nhân hóa bộ công cụ
Tiến sĩ MaryEllen Eller, bác sĩ tâm thần được chứng nhận và là Giám đốc y khoa khu vực Đông Nam của Radial, cho rằng không phải công cụ nào cũng phát huy hiệu quả với tất cả mọi người.
Theo Eller, với những người bị kích thích quá mức, các công cụ hạn chế thông tin đầu vào có thể hữu ích, chẳng hạn như đeo tai nghe chống ồn và nghe nhạc nhẹ nhàng. Trong khi đó, nếu lo lắng xuất phát từ những suy nghĩ miên man kiểu 'nếu như...', các kỹ thuật ổn định tâm lý có thể hiệu quả hơn.
"Điều này có thể bao gồm những trải nghiệm giác quan mạnh như nhai kẹo cao su bạc hà hoặc kẹo gừng, đồng thời chủ động tập trung vào hương vị, mùi và kết cấu", Eller nói. "Các món đồ cầm tay hoặc vật có bề mặt đặc biệt cũng có thể mang lại kích thích xúc giác rõ rệt".
Chuyên gia khuyến nghị nên thử nghiệm nhiều kỹ thuật khác nhau trong trạng thái bình tĩnh để tìm ra cách phù hợp nhất. Khi đã xác định được những phương pháp hiệu quả, hãy sử dụng chúng thường xuyên.
"Càng rèn luyện để não bộ liên kết các món đồ trong 'túi chống lo âu' với cảm giác bình tĩnh, an toàn và tự tin, chúng sẽ càng phát huy hiệu quả khi bạn cần đến nhất", bà giải thích.
Với Carrie Berk, 23 tuổi, sống tại New York, một cuốn sổ và cây bút để ghi lại suy nghĩ giúp cô giữ được trạng thái ổn định - thói quen mà cô nói đã 'cứu lấy cuộc đời mình' khi bắt đầu trải qua lo âu và các triệu chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) trong đại dịch Covid-19.
Bộ dụng cụ của Berk bao gồm những vật dụng thông thường khác như kẹo chua, nhẫn giảm căng thẳng và các dụng cụ trị liệu bằng hương thơm, cũng như các thẻ hướng dẫn bài tập thở. "Một chiếc túi chống lo âu giống như hộp dụng cụ siêu anh hùng của riêng bạn", cô nói. "Nó giúp bạn sử dụng năm giác quan để quay trở lại hiện tại, thay vì chỉ sống trong thế giới nội tâm của mình".
Trước khi kết hợp bộ "túi chống lo âu", các công cụ giúp tự điều chỉnh cảm xúc của Berk thường nằm rải rác.
"Tôi nghĩ việc gom tất cả lại sẽ hữu ích hơn và dễ sử dụng hơn", Berk nói. "Khi mọi thứ được sắp xếp gọn gàng để bạn chỉ cần mở túi và lấy thứ mình cần, bạn sẽ cảm thấy kiểm soát được tình hình - trong những khoảnh khắc mà mọi thứ dường như vượt ngoài tầm kiểm soát".
Dần học cách tự kiểm soát cơn lo âu
Dù Cassie Rodgers, 27 tuổi, sống tại Hillsboro (bang Oregon, Mỹ), sở hữu một "túi chống lo âu" khá lớn, cô đã tinh giản những vật dụng mang theo hằng ngày xuống chỉ còn hai món.
Vinay Saranga, bác sĩ tâm thần và là người sáng lập Viện NeuroHealth Bắc Carolina, ủng hộ điều này.
"Túi chống lo âu là một ý tưởng hữu ích giúp người mắc lo âu và các cơn hoảng loạn đối phó tốt hơn", cô cho biết. "Tuy nhiên, về lâu dài, mục tiêu của quá trình hồi phục là dần giảm số lượng vật dụng mang theo - có thể chỉ còn một hoặc hai món đủ để trong túi xách hoặc túi quần, hoặc thậm chí học cách không cần đến chiếc túi, để tránh phụ thuộc hoàn toàn vào nó".
Hướng Dương (Theo NY Post)
Đọc bài gốc tại đây.