Thường xuyên tỉnh giấc vào khoảng 3 giờ sáng có thể phản ánh nhiều thay đổi về nội tiết và sức khỏe ở phụ nữ sau tuổi 40.
Theo các chuyên gia về giấc ngủ, thức giấc lúc 3 giờ sáng không phải quy luật của cơ thể nhưng đây là thời điểm nhiều người bước vào giai đoạn ngủ nông hơn trong chu kỳ giấc ngủ. Nếu xuất hiện thêm các yếu tố như dao động hormone, bốc hỏa, căng thẳng hoặc đường huyết giảm, khả năng tỉnh giấc sẽ cao hơn.
Sự suy giảm estrogen và progesterone khiến giấc ngủ dễ bị gián đoạn
Sau tuổi 40, buồng trứng bắt đầu giảm sản xuất estrogen và progesterone. Đây là hai hormone không chỉ điều hòa chu kỳ kinh nguyệt mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh và chất lượng giấc ngủ. Progesterone có tác dụng làm dịu hệ thần kinh, hỗ trợ cơ thể đi vào giấc ngủ sâu. Khi hormone này giảm, não bộ trở nên nhạy cảm hơn với các kích thích, khiến phụ nữ dễ tỉnh giấc giữa đêm và khó ngủ lại. Trong khi đó, estrogen giúp điều hòa nhiệt độ cơ thể và tham gia vào quá trình sản xuất serotonin cùng melatonin, hai chất quan trọng đối với giấc ngủ. Khi estrogen dao động, giấc ngủ trở nên chập chờn hơn, đặc biệt vào giai đoạn tiền mãn kinh.
Bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm âm thầm đánh thức cơ thể
Khoảng 60-80% phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh gặp các cơn bốc hỏa. Nhiệt độ cơ thể tăng đột ngột, tim đập nhanh, đổ mồ hôi nhiều khiến não chuyển từ trạng thái ngủ sâu sang tỉnh táo. Nhiều người không nhớ mình từng bốc hỏa, chỉ nhận thấy bản thân bất ngờ thức giấc lúc rạng sáng và rất khó ngủ lại. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây mất ngủ ở phụ nữ trung niên.
Cortisol tăng sớm hơn bình thường
Cortisol là hormone giúp cơ thể tỉnh táo vào buổi sáng. Bình thường, nồng độ hormone này sẽ tăng dần trước khi thức dậy. Tuy nhiên, ở phụ nữ tiền mãn kinh, những biến động nội tiết kết hợp với áp lực cuộc sống có thể khiến cortisol tăng sớm hơn, vào khoảng 2-4 giờ sáng. Khi đó, não nhận tín hiệu đã đến lúc thức dậy dù cơ thể vẫn cần nghỉ ngơi. Nhiều người tỉnh giấc với cảm giác tim đập nhanh, đầu óc suy nghĩ liên tục hoặc lo âu không rõ nguyên nhân.
Đường huyết giảm trong đêm
Sau tuổi 40, khả năng điều hòa đường huyết cũng thay đổi. Nếu ăn tối quá sớm, bỏ bữa hoặc sử dụng nhiều rượu bia, đường huyết có thể giảm vào nửa đêm. Để duy trì lượng đường cần thiết cho não, cơ thể sẽ giải phóng cortisol và adrenaline nhằm huy động glucose. Hai hormone này lại khiến người đang ngủ bỗng tỉnh giấc và khó ngủ tiếp.
Căng thẳng tích lũy trở nên rõ rệt hơn
Ở tuổi trung niên, nhiều phụ nữ đồng thời đối mặt với áp lực công việc, chăm sóc con cái, cha mẹ già và những thay đổi về sức khỏe. Stress kéo dài khiến hệ thần kinh luôn trong trạng thái cảnh giác. Ban ngày, não bộ có nhiều hoạt động giúp phân tán sự chú ý. Nhưng khi thức giấc lúc 3 giờ sáng, các suy nghĩ tiêu cực thường trở nên mạnh hơn, khiến người bệnh càng khó quay lại giấc ngủ.
Khi nào cần đi khám?
Nếu tình trạng thức giấc lúc 3 giờ sáng chỉ xuất hiện thỉnh thoảng, nguyên nhân có thể liên quan đến căng thẳng hoặc thay đổi sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này kéo dài từ ba tháng trở lên, xảy ra ít nhất ba đêm mỗi tuần, kèm theo mệt mỏi ban ngày, giảm khả năng tập trung, ngáy to, khó thở khi ngủ hoặc bốc hỏa nghiêm trọng, phụ nữ nên đến khám tại chuyên khoa nội tiết hoặc giấc ngủ để được đánh giá. Mất ngủ kéo dài có thể liên quan đến tiền mãn kinh, hội chứng ngưng thở khi ngủ, rối loạn tuyến giáp hoặc các bệnh lý khác cần được điều trị.
Các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ sau 40 tuổi nên duy trì giờ ngủ đều đặn, hạn chế caffeine và rượu vào buổi tối, tập luyện thường xuyên nhưng tránh vận động cường độ cao sát giờ ngủ, đồng thời giữ phòng ngủ mát mẻ để giảm nguy cơ thức giấc do bốc hỏa. Nếu các biện pháp thay đổi lối sống không cải thiện tình trạng mất ngủ, nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
Vienne (Theo Mayo Clinic, Healthline)
Đọc bài gốc tại đây.