Âm nhạc của thế hệ nghệ sĩ Gen Z (sinh từ năm 1995 đến 2010 hoặc từ 1997 đến 2012) đang đưa chất liệu văn hóa dân tộc đến gần...
Âm nhạc của thế hệ nghệ sĩ Gen Z (sinh từ năm 1995 đến 2010 hoặc từ 1997 đến 2012) đang đưa chất liệu văn hóa dân tộc đến gần công chúng, tạo sức hút mạnh trên các nền tảng số.
Từ chất liệu văn hóa ngàn đời đến sản phẩm nhạc số hiện đại
Chỉ vài ngày sau khi phát hành, “Thiên đường với người thương” của Phương Mỹ Chi (sinh năm 2003) đã vươn lên vị trí Top 1 Trending YouTube Việt Nam, vượt qua hàng loạt sản phẩm âm nhạc của những nghệ sĩ đang gây chú ý trên các chương trình truyền hình thực tế. Thành tích này đáng chú ý không chỉ bởi sức hút của một ca sĩ trẻ, mà còn bởi tác phẩm âm nhạc đang đứng "top trending" (xu hướng thịnh hành) là một sản phẩm lấy cảm hứng từ văn hóa Khmer Nam Bộ.
Trong MV, nữ ca sĩ hóa thân thành cô gái Khmer, kể câu chuyện tình qua nhiều thế hệ, đồng thời tái hiện âm nhạc, múa, chữ viết và đời sống tinh thần của cộng đồng Khmer Nam Bộ. MV được ghi hình tại Vĩnh Long và An Giang. Cùng thời điểm, các tiết mục “Lý ngựa ô” tái hiện tục rước dâu truyền thống và “Chim sáo ngày xưa” tôn vinh nghệ thuật múa rối nước trong chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai cũng vào bảng xếp hạng nhạc số, khơi gợi sự quan tâm của khán giả trẻ với văn hóa dân tộc.
Trước đó, “Bắc Bling” của Hòa Minzy (sinh năm 1995), “Vũ trụ cò bay” của Phương Mỹ Chi hay “Gái Nghệ” của Hương Tràm (sinh năm 1995) là những ví dụ cho thấy văn hóa truyền thống đang bước ra khỏi không gian vốn có để tạo sức ảnh hưởng, lan tỏa mạnh mẽ trên khắp các nền tảng. Đây là sự thay đổi lớn trong cách tiếp cận di sản, âm nhạc có thể chỉ dẫn khán giả hiểu về văn hóa thông qua TikTok, YouTube, Spotify, concert và MV.
Một người có thể chưa từng đến Bắc Ninh nhưng qua “Bắc Bling” biết thêm về hội Lim, nón quai thao, đền Đô, chùa Dâu hay làng gốm Phù Lãng. Khán giả quốc tế dù chưa hiểu hết lời “See Tình” vẫn cảm nhận được màu sắc, vũ điệu và không gian văn hóa Việt. Âm nhạc vì thế không chỉ dừng ở giải trí mà trở thành “tấm danh thiếp” văn hóa. Khi được lan tỏa, những sản phẩm này có thể thúc đẩy du lịch, quảng bá làng nghề, truyền cảm hứng cho thời trang, điện ảnh, quảng cáo, sân khấu và trò chơi.
Sức mạnh của âm nhạc trong công nghiệp văn hóa
Hàn Quốc không chỉ nổi tiếng với công nghệ, tập đoàn lớn mà còn tạo dấu ấn toàn cầu qua Kpop, phim ảnh, thời trang, ẩm thực. Nhật Bản cũng xây dựng sức mạnh mềm từ anime, manga, thiết kế và văn hóa ẩm thực. Những sản phẩm này tạo nên nhận diện quốc gia mà quảng bá truyền thống khó thay thế.
Việt Nam với nền văn hóa phong phú, đặc sắc cũng sở hữu nguồn tài nguyên lớn để phát triển công nghiệp biểu diễn và công nghiệp văn hóa.
Nghị quyết 80-NQ/TW xác định văn hóa là trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển bền vững và nguồn sức mạnh mềm quốc gia. Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP; đến năm 2045 đạt 9% GDP, đồng thời vào Top 3 ASEAN và Top 30 thế giới về sức mạnh mềm. Đây là bước chuyển trong tư duy phát triển, khi văn hóa không chỉ được xem là lĩnh vực cần bảo tồn mà còn là nguồn lực tạo ra giá trị kinh tế, việc làm, thương hiệu và sức mạnh quốc gia. Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 được Thủ tướng phê duyệt tại Quyết định 2486/QĐ-TTg cho thấy định hướng này đã được cụ thể hóa ở cấp chiến lược.
UNESCO đánh giá Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa lớn nhưng chưa được khai thác đầy đủ. Tổ chức này đang phối hợp thúc đẩy hệ sinh thái công nghiệp văn hóa giai đoạn 2025-2030, tập trung vào đào tạo nhân lực, hiện đại hóa thiết chế văn hóa và mở rộng hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, nhìn văn hóa như một nguồn lực kinh tế không đồng nghĩa với việc thương mại hóa mọi giá trị truyền thống. Nếu chỉ sử dụng áo dài, đình chùa, trống đồng, nón quai thao hay họa tiết dân gian như những lớp trang trí, sản phẩm có thể nhanh chóng trở nên công thức. Nghị quyết 80 cũng đồng thời lưu ý yêu cầu khắc phục khuynh hướng thương mại hóa, chỉ coi trọng lợi ích kinh tế mà xem nhẹ lợi ích xã hội và nhân văn. Một bài hát có thể khiến người nghe tìm kiếm một địa danh. Một MV có thể khiến khán giả tò mò về một lễ hội... Đó là lúc sức sáng tạo lên ngôi. Sự sáng tạo sẽ làm nên vẻ đẹp mới, sức sống mới cho văn hóa dân tộc.
Đọc bài gốc tại đây.