Người thân của tôi là nạn nhân khổ sở của chuyện đòi nợ kiểu khủng bố. Hàng chục cuộc gọi nhỡ xuất hiện dày đặc từ rạng sáng đến gần trưa. Có những cuộc gọi cách nhau chỉ vài chục phút. Người gọi là một số điện thoại lạ.
Bạn tôi không vay tiền, cũng không bảo lãnh cho ai nhưng lại bị bộ phận đòi nợ của một công ty tài chính gọi liên tục chỉ vì một người quen từng ghi số điện thoại của anh làm "kênh liên lạc".
Các công ty tài chính có sai không?
Tình huống này không phải hiếm. Trong thời đại các ứng dụng cho vay trực tuyến phát triển nhanh, ngày càng nhiều người rơi vào cảnh trở thành "con nợ bất đắc dĩ". Chỉ cần ai đó vay tiền từ một app tài chính và nhập số điện thoại của bạn vào mục "liên hệ tham chiếu", bạn có thể bị gọi điện bất kể ngày đêm nếu khoản vay có trục trặc.
Không ít người (dù tắt chuông điện thoại), sáng mở điện thoại thấy hàng chục cuộc gọi nhỡ, trưa đang làm việc vẫn bị gọi liên tục, tối về nhà vẫn bị thúc giục trả nợ cho một khoản tiền mà mình không hề biết.
Tần suất cuộc gọi có khi dày đặc đến mức giống một hình thức gây áp lực tâm lý. Chỉ trong vài giờ đã có hơn chục cuộc gọi từ cùng một số. Trong thực tế, nhiều công ty tài chính sử dụng danh sách "liên hệ tham chiếu" để xác minh thông tin người vay.
Điều này không sai nếu mục đích chỉ là xác nhận danh tính. Nhưng khi khoản vay trễ hạn, việc chuyển sang gọi điện liên tục cho những người không liên quan để gây sức ép là điều vô lý. Ranh giới giữa nhắc nợ hợp pháp và quấy rối đời sống cá nhân đôi khi rất mong manh.
Pháp luật Việt Nam không cho phép các hành vi gây rối hoặc quấy nhiễu người khác qua điện thoại. Các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng yêu cầu việc sử dụng thông tin liên lạc phải có mục đích rõ ràng và phù hợp. Khi một số điện thoại bị gọi dồn dập suốt ngày đêm, quyền riêng tư của người nhận đang bị xâm phạm và đe dọa.
Điều đáng nói là nhiều người rơi vào tình huống này hoàn toàn bị động. Họ không hề biết số điện thoại của mình đã được đưa vào hồ sơ vay của người khác. Có người phải giải thích nhiều lần rằng mình không phải người vay. Có người đành tắt máy, chặn số nhưng chỉ ít giờ sau lại xuất hiện những số điện thoại khác gọi tới.
Có người đang họp ở công ty thì điện thoại rung liên tục. Người đang chăm con nhỏ buổi tối cũng phải nghe những cuộc gọi nhắc nợ. Thậm chí có trường hợp bị gọi đến nơi làm việc khiến đồng nghiệp hiểu lầm rằng họ đang mắc nợ. Áp lực tâm lý và sự phiền toái lại đổ dồn lên người vô can.
Người bị gọi nhầm phải làm gì?
Theo tôi, cần khẳng định rõ với bên gọi điện rằng mình không phải là người vay và không có nghĩa vụ trả nợ. Việc trả lời dứt khoát đôi khi giúp phía thu hồi nợ loại bỏ số điện thoại khỏi "danh sách đòi nợ".
Nếu các cuộc gọi vẫn tiếp tục, người bị làm phiền nên lưu lại bằng chứng như lịch sử cuộc gọi, tin nhắn hoặc ghi âm cuộc gọi. Những dữ liệu này có thể trở thành căn cứ khi cần phản ảnh với cơ quan chức năng.
Trong trường hợp bị làm phiền nghiêm trọng, người dân có thể phản ảnh đến cơ quan quản lý viễn thông hoặc cơ quan công an địa phương. Các quy định hiện hành đều có chế tài đối với hành vi quấy rối qua điện thoại. Khi phản ảnh chính thức, trong nhiều trường hợp tình trạng gọi điện dồn dập sẽ chấm dứt.
Câu chuyện đặt ra là cách các ứng dụng tài chính thu thập và sử dụng thông tin cá nhân. Một số ứng dụng yêu cầu truy cập danh bạ hoặc cung cấp nhiều số điện thoại tham chiếu. Trong khi đó, những người bị đưa vào danh sách thường không hề được hỏi ý kiến. Điều này khiến ranh giới bảo vệ dữ liệu cá nhân trở nên mong manh.
Một số người vay tiền có thể vô tình hoặc cố ý cung cấp số điện thoại của bạn bè để hồ sơ vay dễ được chấp nhận. Khi khoản vay phát sinh rắc rối, những người quen ấy lại trở thành "đầu mối" bị truy tìm.
Đòi nợ là quyền hợp pháp của tổ chức cho vay. Nhưng quyền đó phải đi kèm trách nhiệm và giới hạn. Việc thu hồi nợ không thể dựa trên cách gây áp lực với người không liên quan.
Một cuộc gọi nhắc nợ có thể là hoạt động nghiệp vụ bình thường. Nhưng hàng chục cuộc gọi dồn dập trong ngày, đặc biệt vào những khung giờ nhạy cảm, dễ khiến người ta cảm thấy mình đang bị "khủng bố" điện thoại.
Một khoản vay nên chỉ là trách nhiệm giữa người vay và tổ chức cho vay. Không thể chấp nhận việc người vô can phải chịu đựng những phiền toái như vậy.
Quan hệ vay tiền là quan hệ giữa bên cho vay và bên vay. Nghĩa vụ trả nợ thuộc về người ký hợp đồng hoặc người bảo lãnh hợp pháp. Một cá nhân không tham gia giao dịch, không ký bất kỳ thỏa thuận nào và cũng không cam kết bảo lãnh, thì họ không có nghĩa vụ pháp lý đối với khoản vay đó.
Việc một người vay tự ý cung cấp số điện thoại của bạn bè, đồng nghiệp hay người thân không thể biến những người ấy thành "người có trách nhiệm trả nợ".
Đọc bài gốc tại đây.