Hai năm gần đây, riêng Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La đã bị "treo" 7,3 tỉ tiền giường bệnh.
Với một bệnh viện nguồn thu hằng năm chỉ vài trăm tỉ đồng, khoản 7,3 tỉ bị "treo" là khoản lớn. Lãnh đạo bệnh viện cho hay vì là bệnh viện đa tuyến, họ không thể từ chối người bệnh từ tuyến dưới chuyển đến.
Không chỉ Sơn La, nhiều bệnh viện, đặc biệt tuyến tỉnh, trung ương nhu cầu khám và điều trị của người bệnh ngày một gia tăng. Nhiều bệnh viện luôn trong tình trạng quá tải và để phục vụ người bệnh, nhiều bệnh viện kê thêm giường bệnh, công suất giường vượt quá 100%, thậm chí hơn 200%.
Điều này dẫn đến một số cơ sở y tế phải đối mặt với tình trạng bị xuất toán kinh phí bảo hiểm y tế (BHYT) do số giường bệnh thực kê vượt so với kế hoạch được phê duyệt.
Bệnh viện quá tải, vượt công suất giường bệnh
Do số giường bệnh vượt so với kế hoạch nên số tiền bị xuất toán BHYT của nhiều bệnh viện lên đến hàng tỉ đồng mỗi năm. Điều này gây khó khăn cho các bệnh viện khi hầu hết các bệnh viện hiện nay đã tự chủ chi thường xuyên.
Theo báo cáo từ Sở Y tế tỉnh Hà Tĩnh, nhiều cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác trên địa bàn cũng đều có công suất giường bệnh luôn đạt trên 100%, một số đơn vị đạt 150-200% so với giường kế hoạch đã được UBND tỉnh giao.
Trước đó năm 2024, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh bị xuất toán BHYT 5,4 tỉ đồng do số giường bệnh vượt so với kế hoạch: công suất giường kế hoạch là 1.000 giường, số lượng giường thực kê luôn ở mức trên 1.000 giường. Bệnh viện giải thích do số bệnh nhân luôn vượt kế hoạch.
Bất hợp lý tiền giường bệnhĐỌC NGAY
Tương tự, Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Tĩnh được phê duyệt 160 giường kế hoạch, tuy nhiên công suất giường thực tế luôn ở mức trên 280%. Điều này cho thấy được nhu cầu thăm khám, điều trị cũng như mức độ quá tải của bệnh viện.
Không chỉ ở các bệnh viện tuyến tỉnh, trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Bế Văn Khánh - Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn - cho hay cũng gặp phải tình trạng quá tải giường bệnh, bị xuất toán BHYT do vượt quá số giường bệnh được giao.
Hiện nay trung tâm được giao 135 giường kế hoạch, tuy nhiên có những thời điểm dịch tay chân miệng, cúm A... số giường kê thực có thể tăng lên 200 giường bệnh.
"Trong khi đó thời điểm bình thường, trung tâm có thể chưa sử dụng đến 100 giường. Nhưng khi dịch bệnh theo mùa, số giường bệnh tăng lên nhưng không được BHYT quyết toán. Điều này gây khó khăn cho trung tâm khi đã tự chủ chi gần 70%", ông Khánh bày tỏ.
Tại TP.HCM, một lãnh đạo bệnh viện cũng cho biết có những thời điềm bệnh nhân nhập viện đông, bệnh viện phải "đối mặt" với tình trạng quá tải giường bệnh và khi đó bệnh viện phải "sắp xếp" cho bệnh nhân bằng cách kê thêm giường hoặc để bệnh nhân nằm ghép.
Tuy nhiên, theo quy định của BHYT hiện nay có những giới hạn nhất định đối với số lượng giường bệnh thực kê so với kế hoạch.
Cụ thể, khi số giường bệnh vượt quá công suất cho phép (thường trên 30 giường), việc thanh toán BHYT có thể bị ảnh hưởng tùy từng thời điểm và cách xác định giữa giường kế hoạch và giường thực tế.
Một vấn đề khác phát sinh là tình trạng bệnh nhân phải nằm ghép.
Về nguyên tắc, việc nằm ghép không được khuyến khích song trong thực tế khi số lượng bệnh nhân tăng cao, bệnh viện khó có thể từ chối tiếp nhận. Điều này buộc các cơ sở y tế phải linh hoạt sắp xếp để đảm bảo người bệnh vẫn được điều trị.
Tuy nhiên, cơ chế thanh toán BHYT đối với giường bệnh ghép cũng gây ra không ít bất cập. Ví dụ, với một giường nội khoa loại 1 có mức thanh toán 305.500 đồng, nếu có hai bệnh nhân nằm chung, bệnh viện chỉ được thanh toán 50% cho mỗi người, giảm khoảng 150.000 đồng so với thông thường.
Trong khi theo bệnh viện, công tác chăm sóc, điều trị vẫn phải đảm bảo đầy đủ như đối với một bệnh nhân riêng lẻ.
Điều này dẫn đến thực tế là bệnh viện phải chịu áp lực chi phí, bởi nguồn lực y bác sĩ, điều dưỡng vẫn phải phân bổ tương ứng với số lượng bệnh nhân nhưng mức chi trả lại không tương xứng, đây là một thiệt thòi không nhỏ đối với các cơ sở y tế, đặc biệt trong những giai đoạn cao điểm.
Số kinh phí giường bệnh không được cơ quan bảo hiểm xã hội (BHXH) chấp nhận thanh toán do quá tải là khá lớn. Điều này gây ra không ít khó khăn cho các cơ sở y tế, nhất là trong bối cảnh thực hiện cơ chế tự chủ.
Bảo hiểm: nằm ghép được chi trả, vượt chỉ tiêu giường bệnh cần đề nghị để cấp phép
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó giám đốc BHXH TP.HCM, cho biết việc chi trả tiền giường bệnh được thực hiện theo quy định Luật Khám bệnh, chữa bệnh và các văn bản hướng dẫn liên quan.
Trường hợp cơ sở khám chữa bệnh thay đổi quy mô giường bệnh từ 10% trở lên hoặc trường hợp điều chỉnh quy mô giường bệnh dưới 10% nhưng số giường điều chỉnh vượt quá 30 giường bệnh thì phải điều chỉnh giấy phép hoạt động.
Đối với tình trạng nằm ghép, cơ quan BHXH thanh toán theo điểm 4 điều 4c thông tư 39 năm 2024 của Bộ Y tế.
Cụ thể, giá dịch vụ ngày giường bệnh được tính cho một người/giường, trường hợp cùng một thời điểm phải nằm ghép hai người/một giường thì chỉ được thanh toán 1/2 mức giá dịch vụ ngày giường bệnh tương ứng.
Trường hợp ghép từ ba người trở lên thì chỉ được thanh toán 1/3 mức giá ngày giường bệnh tương ứng.
Theo bà Nguyễn Thị Ngọc - Phó giám đốc BHXH Sơn La, việc cơ quan BHXH chỉ chi trả chi phí giá ghép giường cho bệnh nhân nằm ghép là nhằm bảo vệ quyền lợi của người bệnh.
"BHXH chi trả căn cứ vào số giường kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, nếu bệnh viện quá tải phải mở rộng về quy mô, đủ điều kiện thì BHXH mới thanh toán đủ, vì số giường kế hoạch được duyệt tính trên cả nhân lực y tế, cơ sở vật chất kèm theo, nếu bệnh nhân nằm ghép thì số nhân lực đã có không thể phục vụ đảm bảo như quy định hiện hành", bà Ngọc giải thích.
Có nên có cơ chế linh hoạt, không dựa theo số giường kế hoạch?
Lãnh đạo bệnh viện tại TP.HCM cũng thừa nhận trong điều kiện bệnh nhân đông, việc hạn chế tối đa tình trạng nằm ghép là mục tiêu ưu
tiên, song không phải lúc nào cũng có thể tránh. Giải pháp trước mắt vẫn là cố gắng sắp xếp hợp lý, đảm bảo quyền lợi và chất lượng điều trị cho người bệnh.
"Bài toán cân bằng giữa quy định, nguồn lực và nhu cầu thực tế đặt ra nhiều thách thức cho ngành y tế, đòi hỏi những điều chỉnh phù hợp hơn trong chính sách thanh toán BHYT trong thời gian tới", vị lãnh đạo này nêu ý kiến.
Ông Bế Văn Khánh cho rằng việc BHYT thanh toán theo quy định là đúng.
"Tuy nhiên, bệnh viện cũng không thể từ chối bệnh nhân. Không thể từ chối bệnh nhân cần điều trị nội trú vì "hết giường". Trong khi đó, nếu có thể kê thêm giường bệnh trong khuôn khổ cho phép, nhu cầu tăng do dịch bệnh... sẽ giúp bệnh nhân được điều trị kịp thời.
Thực tế nhu cầu khám chữa bệnh luôn biến động, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến trung ương. Vì vậy cần có một cơ chế linh hoạt hơn thay vì quản lý cứng theo chỉ tiêu giường bệnh được giao.
Có thể thanh toán tạm thời đối với số giường phát sinh do quá tải trên cơ sở bệnh viện chứng minh được nhu cầu thực tế, hồ sơ điều trị hợp lệ và bảo đảm điều kiện chuyên môn", ông Khánh kiến nghị.
Đọc bài gốc tại đây.