Ngày 9-5, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức tọa đàm 'Phát triển nông thôn bền vững, nông thôn đáng sống' trong khuôn khổ chuỗi sự kiện 'Hương rừng U Minh 2026', với sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp và nông dân.
Cà Mau còn nhiều tiềm năng đặc trưng
Tọa đàm tập trung trao đổi nhiều vấn đề đặt ra đối với khu vực nông thôn hiện nay như chuyển đổi tư duy kinh tế nông nghiệp, phát huy tài nguyên bản địa, bảo vệ môi trường, xây dựng "nông thôn học tập" và vai trò kiến tạo của chính quyền.
Phát biểu tại tọa đàm, ông Lê Văn Sử - Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau - cho biết sau nhiều năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực. Đến nay, toàn tỉnh có 43/55 xã đạt chuẩn nông thôn mới, diện mạo vùng quê thay đổi rõ nét với nhiều tuyến giao thông nông thôn được đầu tư khang trang, sạch đẹp.
Tuy nhiên, theo ông Sử, xây dựng nông thôn mới không thể chỉ dừng ở các chỉ tiêu hay danh hiệu mà cần hướng đến chiều sâu, lấy con người, văn hóa và cộng đồng làm trung tâm.
"Phát triển nông thôn bền vững, nông thôn đáng sống là tổng hòa của không gian sống an toàn, không gian văn hóa bản địa và không gian quan hệ gắn kết", ông Sử nói.
Lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau cũng cho rằng địa phương có nhiều tiềm năng đặc trưng như hệ sinh thái sông, rừng, biển, đảo; đặc biệt là không gian rừng tràm U Minh Hạ. Việc giữ rừng không chỉ là giữ tài nguyên mà còn giữ "hồn đất, hồn nước" và những giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất phương Nam.
Thay đổi nhận thức trước khi thay đổi hình thức
Tại tọa đàm, ông Lê Minh Hoan - nguyên Phó chủ tịch Quốc hội khóa XV - nhấn mạnh để xây dựng nông thôn đáng sống cần thay đổi nhận thức trước khi thay đổi hình thức.
Theo ông Hoan, nhiều nơi đã có đường bê tông phẳng phiu, hạ tầng khang trang. Nhưng "đi hết con đường bê tông sạch đẹp đó, nếu không có sinh kế, không có tiếng cười, không có ký ức được giữ lại thì nông thôn vẫn chưa phải là không gian đáng sống", ông Hoan chia sẻ.
Ông cho rằng nông thôn cần được nhìn nhận như một "không gian xã hội" đa tầng, bao gồm không gian sống an toàn, không gian văn hóa bản địa và không gian quan hệ cộng đồng gắn kết.
Theo gợi mở của ông Hoan, kinh tế nông thôn thời gian tới cần phát triển theo hướng đa giá trị, tích hợp nông nghiệp với du lịch, làng nghề, di sản văn hóa và các sản phẩm OCOP nhằm tạo thêm sinh kế cho người dân.
Nhiều đại biểu tại tọa đàm cũng nêu thực trạng sản xuất nông nghiệp hiện còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết, giá trị nông sản chưa ổn định; hạ tầng ở một số nơi chưa đồng bộ dẫn đến tình trạng một bộ phận lao động nông thôn rời quê đi làm ăn xa.
Nông dân Hồ Quốc Trạng, phường Tân Thành, cho rằng để nông thôn thực sự đáng sống thì trước hết người dân phải có việc làm, có đất sản xuất và điều kiện phát triển kinh tế ngay trên quê hương mình.
"Theo tôi, nông thôn đáng sống phải bảo đảm các yếu tố điện, đường, trường, trạm; người dân có thu nhập ổn định thì đời sống văn hóa, tinh thần mới phát triển được", ông Trạng nói.
Trong khi đó, Tiến sĩ Trần Minh Hải nhận định tình trạng nông dân bỏ quê đi làm thuê vẫn còn phổ biến ở nhiều nơi. Một số vùng có tình trạng bỏ hoang ruộng đất do sản xuất kém hiệu quả.
Theo ông Hải, muốn xây dựng nông thôn đáng sống thì phải giữ được người dân ở lại quê hương, tạo điều kiện để họ lao động, sáng tạo và nâng cao thu nhập. Khi đời sống khấm khá hơn, các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp hoạt động hiệu quả sẽ góp phần thu hút lao động trở lại nông thôn.
Đại diện một số doanh nghiệp lữ hành và người dân cũng đề xuất tỉnh đẩy mạnh phát triển du lịch nông thôn, du lịch sinh thái, du lịch bản địa gắn với bảo tồn hệ sinh thái và văn hóa địa phương.
Theo các ý kiến, nếu khai thác tốt những lợi thế riêng của vùng đất Cà Mau, người dân không chỉ có thêm nguồn thu nhập mà còn góp phần gìn giữ cảnh quan, môi trường để vùng quê trở thành nơi đáng sống và hấp dẫn du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Đọc bài gốc tại đây.