Khi nhu cầu vật chất đã được đáp ứng quanh năm, Tết đang rời khỏi vai trò 'mùa mua sắm lớn nhất năm' để trở thành khoảng thời gian được đầu tư cho trải nghiệm, cho tình thân và cho những mối quan hệ.
Dòng tiền Tết vì vậy cũng đổi hướng, mang theo cả niềm vui lẫn áp lực mới.
Chiều cuối tuần, trung tâm thương mại ở khu vực trung tâm TP.HCM đông người nhưng không quá ồn ã. Nhạc Xuân vang vừa đủ nghe.
Những quầy bán đồ gia dụng không còn cảnh chen chúc, trong khi khu ẩm thực, cà phê, quà biếu và đặc sản lại tấp nập.
Nhiều gia đình dắt nhau đi dạo, mua vài món lặt vặt, chụp ảnh rồi cùng ngồi lại ăn uống. Mọi thứ giống một buổi thư giãn hơn là một cuộc "chạy nước rút" sắm Tết.
Chiếc áo mới không còn là vấn đề
Người mẹ trẻ Thu Hương (29 tuổi, TP.HCM) đứng trước quầy quần áo trẻ em tại một trung tâm thương mại, lướt qua vài mẫu rồi lắc đầu. "Ở nhà còn nhiều, mua thêm làm gì", chị nói nhỏ với chồng. Ít phút sau, chị đang rảo bước thì quyết định dừng khá lâu ở gian hàng đặc sản vùng miền, hỏi kỹ về xuất xứ, cách làm, thời gian sử dụng.
Tết con ngựa, khách Việt đi đâu chơi?
Tiêu tiết kiệm hay sắm thả ga cho Tết?
Tết 2026: Người Việt tự tin sắm Tết hơn, nhưng tiền vẫn là nỗi lo
Khi được giới thiệu kỹ về cách chế biến, nếm thử hương vị của cây tré Huế, chị Hương quyết định "xuống tiền" mua một phần để gia đình thưởng thức trước.
Chị Lan (35 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM) cũng cho biết năm nay gia đình chị không có kế hoạch mua sắm Tết quá lớn. "Áo quần cả năm mua rồi, đồ dùng cũng đủ. Tết chỉ mua thêm bánh trái, hoa quả, vài thứ trang trí cho có không khí", chị Lan nói.
Cách tiêu dùng đó phản ánh rõ cách Tết đang thay đổi. Bởi với nhiều gia đình ở đô thị, áo mới, đồ dùng gia đình đã không còn là chuyện phải đợi đến cuối năm. Mọi thứ đã được mua rải đều trong năm, theo nhu cầu và khả năng tài chính. Tết vì vậy không còn là "điểm rơi" của tiêu dùng vật chất.
Với các tiểu thương buôn bán ở chợ, sự thay đổi này khá rõ. Bà Lý, một tiểu thương kinh doanh quần áo ở chợ Hoàng Hoa Thám (phường Tân Bình), cho biết sức mua dịp Tết không còn tăng đợt biến như trước, thậm chí nhiều năm trở lại mỗi năm một giảm đi.
Một tiểu thương bán hàng bánh kẹo, mứt Tết cũng cho biết tình hình buôn bán khá nhỏ giọt. Theo người này, tính theo số lượng khách thì đôi khi không quá giảm rõ rệt. Trước đây mỗi khách ghé vào mua khoảng 3kg mứt các loại, bánh kẹo, hạt dưa để đãi Tết nhưng nay chỉ mua khoảng phân nửa. Khách mua ít hơn, nhưng chọn kỹ hơn, không còn tâm lý "thiếu gì mua nấy cho đủ Tết".
Không mua sắm quần áo, đồ dùng quá nhiều trong dịp Tết đến Xuân về không đồng nghĩa người dân chi tiêu ít đi. Ngược lại, nhiều gia đình thừa nhận tổng ngân sách Tết vẫn tăng.
Dòng tiền mua sắm không còn đổ vào những món đồ thiết yếu để chuyển sang các khoản chi khác khó nhìn thấy hơn nhưng giá trị cao hơn. Tết trong bối cảnh đó không còn là câu chuyện của "có bao nhiêu đồ mới", mà là câu chuyện của "mình muốn dành Tết cho điều gì".
Đặc sản và trải nghiệm
Chị Ngọc Hà (45 tuổi, ngụ TP.HCM) cho biết mâm cỗ Tết trước đây thường được đo bằng số lượng món, càng xum xuê càng tốt nhưng nay gia đình chị bắt đầu đo bằng chất lượng và câu chuyện. Với gia đình chị, đó phải là các món ăn đặc sản vùng miền có sự khác lạ, độc đáo từ hương vị cho đến quá trình làm lên món đặc sản đó.
Từ thịt gác bếp, cá kho truyền thống, bánh tét thủ công, đến các loại trà, cà phê đặc sản... mang dấu ấn địa phương, làm thủ công, số lượng giới hạn với mức giá cao hơn mặt bằng "hàng chợ" thì chị vẫn sẵn sàng chi tiền. Ít món, nhưng món nào cũng có ý nghĩa.
"Có món do người quen ở quê gửi, có món đặt từ vùng xa. Giá không rẻ, nhưng đổi lại là cảm giác "ăn Tết cho ra Tết". Cà nhà ăn rồi kể chuyện, nhà có con nhỏ nên các bé vui lắm, ríu rít hỏi rồi vừa ăn vừa trầm trồ khi biết quá trình làm nên món ăn, loại đặc sản đó khó thế nào. Chính khi đó mới thấy Tết nhẹ mà vui", chị Hà nói.
Song song với đặc sản là sự bùng nổ của Tết trải nghiệm. Du lịch Tết, nghỉ dưỡng ngắn ngày, về quê sớm hơn, ở lại lâu hơn, hay đơn giản là dành trọn vài ngày không lịch trình, tất cả đều là những cách để nghỉ Tết đúng nghĩa.
Anh Phạm Anh Tuấn (45 tuổi, kỹ sư xây dựng) tâm sự vì quê Hà Nội nhưng cả gia đình vào sống ở TP.HCM, như năm trước nếu chọn về quê dịp Tết thì chi phí đi lại của cả nhà bốn người có thể phải lên tới 50 triệu đồng. Thêm các khoản chi phí khác dọc đường đi, quà Tết, biếu xén hai bên lên tới cả trăm triệu đồng. Vì vậy năm nay anh chọn sẽ ăn Tết xa quê.
Cũng theo anh Tuấn, kế hoạch ăn Tết của cả gia đình sẽ là cùng đón giao thừa tại gia rồi sau đó sẽ tự lái xe lên Đắk Lắk để nghỉ dưỡng. Nơi cả gia đình anh cùng đón Tết là một khu nghỉ dưỡng bên đồi, có suối mát, cỏ cây.
"Chi phí cho chuyến đi được dự tính cũng tốn kha khá, nhưng đổi lại cả nhà được ở bên nhau, thưởng thức các món đặc sản của người dân Tây Nguyên, thứ mà chúng tôi chưa có dịp được tìm hiểu. Được hòa mình vào thiên nhiên và không bị cuốn vào công việc, những bữa tiệc say sưa thì có tốn hơn tí nhưng với tôi đó là khoản chi hợp lý", anh Tuấn nói thêm.
Giảng viên Nguyễn Thị Ngọc Vui (Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM):
Người trẻ đang thay đổi cách tận hưởng Tết
Từ góc nhìn cá nhân và chuyên môn, tôi nhận thấy xu hướng người trẻ hướng đến một cái Tết nhẹ nhàng, nhiều trải nghiệm và cảm xúc đang ngày càng rõ rệt hơn, chứ không còn là hiện tượng nhất thời.
Điều này xuất phát từ việc người trẻ trong xã hội hiện đại đang chịu nhiều áp lực trong đời sống đô thị, nên có nhu cầu rất thật là được nghỉ ngơi tinh thần, được sống chậm và sống đúng với giá trị của mình trong những ngày đầu năm.
Với nhiều gia đình, Tết không còn là thời điểm để "làm cho đủ", mà là khoảng nghỉ hiếm hoi để tái tạo năng lượng, kết nối các thành viên. Những trải nghiệm chung như du lịch, sinh hoạt đơn giản hay chỉ là dành thời gian trò chuyện đang được coi trọng hơn đồ vật.
Việc chọn "ít nhưng có ý nghĩa" cho thấy người trẻ không còn đặt nặng hình thức, mà quan tâm nhiều hơn đến cảm xúc, đến sự kết nối thật sự với gia đình và với chính bản thân mình. Với họ, Tết không cần phải rộn ràng, đủ đầy theo khuôn mẫu, mà quan trọng là cảm giác ấm áp, dễ chịu và có ý nghĩa.
Tuy nhiên theo tôi, xu hướng này sẽ tích cực nhất khi người trẻ biết dung hòa giữa nhu cầu cá nhân và giá trị gia đình. Nếu quá nghiêng về trải nghiệm riêng sẽ có nguy cơ tạo ra khoảng cách thế hệ. Vì vậy, một cái Tết cân bằng, vừa nhẹ nhàng cho người trẻ, vừa giữ được sự gắn kết truyền thống sẽ là điều rất tốt cho sức khỏe tinh thần của cả gia đình.
Du lịch nội địa được quan tâm
Theo báo cáo từ các nền tảng du lịch số, lượng tìm kiếm về du lịch nội địa dịp Tết 2026 tăng gần 22% so với mùa Tết năm ngoái, với các điểm đến như Đà Lạt, Phú Quốc... được người dùng tìm kiếm nhiều hơn đáng kể, cho thấy xu hướng người Việt ưu tiên nghỉ dưỡng và khám phá trong nước hơn.
Đà Lạt, điểm đến nổi tiếng với khí hậu mát mẻ, ghi nhận lượng tìm kiếm tăng 44%, trong khi Phú Quốc cũng tăng khoảng 41%, thể hiện rõ nhu cầu tìm kiếm những chuyến đi biển và nghỉ dưỡng trong dịp Tết.
Dữ liệu từ Google Trends cho thấy trong giai đoạn trước Tết, mức độ quan tâm của người dùng Internet tại Việt Nam đối với các từ khóa liên quan đến du lịch nghỉ dưỡng dịp Tết tăng rõ rệt so với cùng kỳ các năm trước.
Các cụm từ như "tour Tết", "du lịch Tết trong nước", "nghỉ dưỡng Tết" ghi nhận xu hướng tìm kiếm tăng mạnh từ khoảng một tháng trước Tết và duy trì đến sau kỳ nghỉ lễ. Không chỉ du lịch, nhóm từ khóa liên quan đến đặc sản Tết cũng có mức tăng đáng chú ý.
Các tìm kiếm như "đặc sản Tết làm quà", "mứt handmade", "đặc sản vùng miền" cho thấy người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sản phẩm mang tính trải nghiệm, câu chuyện và sức khỏe, thay vì các mặt hàng bánh kẹo công nghiệp truyền thống. Đáng chú ý, Google Trends cũng ghi nhận sự gia tăng của các từ khóa mang tính cảm xúc và lối sống như "Tết ý nghĩa", "nghỉ ngơi dịp Tết", "Tết cho gia đình".
Điều này phản ánh xu hướng người dân tìm kiếm một kỳ nghỉ Tết nhẹ nhàng hơn, chú trọng trải nghiệm tinh thần, thời gian bên người thân, thay vì tập trung vào mua sắm vật chất như trước.
Chị Hoài Trần (36 tuổi, TP.HCM):
Giữ nếp cũ, sống gọn hơn trong Tết mới
Nhà tôi khá truyền thống nên những phong tục chính của Tết vẫn giữ. Tảo mộ cuối năm, cúng ông Táo, cúng giao thừa, ăn cơm mùng 1, rồi cúng đưa ông bà... những việc đó vẫn được làm đầy đủ, vì đó là nếp gia đình.
Tuy nhiên cách chuẩn bị Tết gọn gàng và tối giản hơn rất nhiều. Nhà tôi không còn tích trữ quá nhiều đồ ăn như trước.
Từ mùng 2 là có thể đi chợ mua đồ tươi vì khi này hàng quán cũng đã bán lại rồi, điều mà tôi nhớ ở nhiều năm trước khi còn ở quê thì gia đình rất kỵ. Có lẽ một phần vì sinh hoạt ở miền Nam nên mọi thứ cởi mở, linh hoạt hơn.
Khay bánh kẹo ngày Tết cũng khác trước. Tôi ưu tiên các loại thực phẩm tự nhiên, ít ngọt như hạt điều, hạnh nhân, mắc ca, mứt handmade, hạn chế bánh kẹo công nghiệp. Vừa gọn nhà, vừa tốt cho sức khỏe.Việc tụ họp dịp Tết cũng thay đổi. Nhà tôi ít nhậu xã giao hơn, chủ yếu là sum họp gia đình và bạn bè thân thiết. Mọi người giờ cũng thoải mái hơn trong chuyện từ chối bia rượu, không còn áp lực như trước.
Một số tục lệ như mừng tuổi, kiêng xông đất vẫn được giữ. Ngày mùng 1, nhà tôi vẫn quét dọn bình thường, chỉ là gom gọn rác vào thùng chứ không còn kiêng kỵ quá nặng nề. Với tôi, Tết bây giờ vẫn giữ được cái hồn cũ, nhưng nhẹ nhàng và phù hợp với nhịp sống hiện tại hơn.
Bùi Thị Kim Sáng (23 tuổi, xã Phú Giáo, TP.HCM):
Tết nay khác Tết xưa
Tết nay đã khác Tết xưa rất nhiều, nhất là quan điểm và cách hưởng ứng Tết. Trước đây Tết gần như được mặc định là dịp mọi người phải trở về quê, sum vầy cùng gia đình lớn, chuẩn bị quà cáp cho họ hàng. Còn ngày nay nhiều người ưu tiên thời gian cho gia đình nhỏ hoặc lựa chọn đi du lịch cùng nhau.
Cách đón Tết cũng đa dạng hơn: từ du lịch xa, đi chơi nhiều, xem Táo quân, dùng lì xì điện tử hay các trò chơi online để kết nối những người bạn, người thân ở xa.
Tết bây giờ không còn nặng chuyện mua sắm như trước nữa. Áo quần, giày dép, đồ dùng trong nhà đã được mua quanh năm rồi, không nhất thiết phải đợi Tết. Nhưng đổi lại, tiền cho những khoản khác lại tăng lên khá rõ. Tết là dịp gặp gỡ nhiều hơn, từ gia đình, họ hàng đến bạn bè, đồng nghiệp. Mỗi cuộc gặp lại phát sinh chi phí, từ ăn uống, đi chơi, đặc biệt là xu hướng mua đặc sản hay đi du lịch ngắn ngày khiến tổng chi tiêu dễ bị đội lên.
Những thay đổi này khiến không khí Tết trở nên nhanh hơn, nhiều lựa chọn hơn, đôi khi có cảm giác nhạt hoặc bận rộn hơn trong nhịp sống hiện đại. Tuy nhiên, cốt lõi ý nghĩa của Tết vẫn không thay đổi là sum vầy, đoàn viên, là dịp thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên và gắn kết tình cảm gia đình, bạn bè.
Đọc bài gốc tại đây.