Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI) được dự báo sẽ tác động đến gần 80 triệu lao động tại Đông Nam Á, song hiện chưa có bằng chứng cho thấy công nghệ này gây ra tình trạng mất việc làm trên diện rộng. Đây là nhận định trong báo cáo mới công bố ngày 8/7 của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO).
 |
| ILO ước tính gần 80 triệu lao động ASEAN làm việc trong các nghề có nguy cơ chịu tác động từ GenAI. (Nguồn: Getty Images) |
Báo cáo mang tên “Trí tuệ nhân tạo tạo sinh và thị trường lao động ASEAN: Mức độ tác động lớn, nguy cơ gián đoạn hạn chế, mức độ sẵn sàng không đồng đều” đánh giá tác động của GenAI đối với thị trường lao động tại 11 quốc gia ASEAN dựa trên mức độ nghề nghiệp có khả năng chịu ảnh hưởng và xu hướng ứng dụng AI hiện nay.
Theo ước tính của ILO, năm 2025 có khoảng 22,9% tổng số việc làm tại ASEAN, tương đương gần 80 triệu lao động, thuộc nhóm nghề có khả năng chịu tác động từ GenAI ở mức cao hơn mức tối thiểu.
Tuy nhiên, chỉ khoảng 3,3% lực lượng lao động, tương đương 11,7 triệu người, làm việc trong các nghề chịu tác động ở mức cao nhất, trong khi khoảng 67% việc làm vẫn thuộc các ngành nghề chưa được xác định chịu ảnh hưởng đáng kể từ công nghệ này.
Xét theo từng quốc gia, Singapore có tỷ lệ việc làm chịu tác động từ GenAI cao hơn mức tối thiểu lớn nhất với 42,2%, tiếp theo là Philippines (28,1%), Indonesia (21,7%), Việt Nam (20,8%) và Thái Lan (20,6%). Báo cáo cho rằng điều này phản ánh sự khác biệt về cơ cấu kinh tế, đặc biệt ở các nền kinh tế có tỷ trọng lớn trong lĩnh vực dịch vụ và công nghệ thông tin.
Dù số lượng việc làm thuộc nhóm nghề có khả năng chịu tác động cao tiếp tục gia tăng, ILO nhận định những biến động lớn trên thị trường lao động vẫn chưa xảy ra. Theo báo cáo, việc ứng dụng GenAI hiện vẫn ở giai đoạn đầu và diễn ra không đồng đều, chủ yếu tập trung tại các ngành sử dụng nhiều công nghệ, trong khi mức độ triển khai ở các vị trí văn phòng và hành chính còn hạn chế.
Nghiên cứu cũng cho thấy mức độ tác động của GenAI giữa lao động trẻ và lao động trưởng thành không có nhiều khác biệt. Tuy nhiên, phụ nữ có khả năng làm việc trong các nghề chịu tác động cao cao gấp khoảng hai lần nam giới do tập trung nhiều ở các công việc văn thư, hành chính và chuyên môn.
Về mức độ sẵn sàng, Singapore được đánh giá là quốc gia dẫn đầu khu vực với hệ sinh thái AI có năng lực cạnh tranh cao nhờ hạ tầng số phát triển, nguồn nhân lực chất lượng và chiến lược AI được triển khai đồng bộ trên toàn bộ hệ thống quản lý nhà nước.
Để bảo đảm AI thúc đẩy tăng năng suất và tạo việc làm chất lượng, ILO khuyến nghị các quốc gia ASEAN ưu tiên xây dựng cơ chế quản trị AI lấy con người làm trung tâm, mở rộng các chương trình đào tạo và nâng cao kỹ năng, đặc biệt cho phụ nữ và thanh niên, hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa ứng dụng AI, đồng thời tăng cường hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực trong khu vực.
Ông Christian Viegelahn, chuyên gia kinh tế của ILO và là tác giả chính của báo cáo, cho rằng việc khai thác hiệu quả GenAI không chỉ phụ thuộc vào khả năng tiếp cận công nghệ mà còn đòi hỏi đầu tư vào nguồn nhân lực và hệ thống an sinh xã hội.
Theo ông, tương lai của thị trường lao động sẽ được quyết định bởi các chính sách giúp người lao động, doanh nghiệp và các thể chế nâng cao năng lực thích ứng trước làn sóng AI.
Đọc bài gốc tại đây.