Năm 2024, tại Diễn đàn công nhân lao động vì môi trường do Báo Lao Động tổ chức, những chiếc móc áo, chậu cây được làm từ vỏ hộp sữa...
Năm 2024, tại Diễn đàn công nhân lao động vì môi trường do Báo Lao Động tổ chức, những chiếc móc áo, chậu cây được làm từ vỏ hộp sữa đã thu hút sự chú ý của nhiều người tham dự.
Bảo vệ môi trường bắt đầu ngay từ những việc làm hết sức giản dị, đời thường
Một năm sau, tại Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường 2025, một góc trưng bày khác tiếp tục khiến nhiều người dừng chân. Đó là những mô hình, đồ dùng học tập bằng rác thải do thầy giáo trẻ Nguyễn Hữu Quyết, giáo viên tại Hà Nội, mang đến diễn đàn. Những mô hình học tập, đồ dùng trực quan, sơ đồ lịch sử được làm từ những vật liệu tưởng như đã hoàn thành vòng đời sử dụng. Trong đôi mắt của nhiều người, đó là rác. Nhưng trong suy nghĩ của những người làm ra chúng, đó vẫn là tài nguyên nếu con người biết trao cho chúng cơ hội thứ hai.
Những chiếc móc áo từ vỏ hộp sữa hay những món đồ dùng học tập làm từ rác thải không đơn thuần là sản phẩm tái chế; giá trị lớn nhất nằm ở sự thay đổi trong cách con người nhìn nhận về môi trường.
Trong nhiều năm, chúng ta quen với tư duy “dùng xong là bỏ”. Một hộp sữa sau khi uống hết trở thành rác. Một chai nhựa sau khi sử dụng cũng không còn giá trị. Một món đồ hỏng đồng nghĩa với việc phải mua một món đồ mới. Những thói quen ấy đã góp phần tạo nên lượng rác thải lớn mà các đô thị đang đối mặt mỗi ngày.
Thay vì trở thành rác thải sau một lần sử dụng, các vật liệu có thể tiếp tục được đưa trở lại chu trình sản xuất và tiêu dùng thông qua hoạt động tái chế. Khi vòng đời được kéo dài, giá trị kinh tế, xã hội và môi trường mà chúng mang lại cũng gia tăng đáng kể. Đó chính là bản chất của kinh tế tuần hoàn - mô hình phát triển đang được Việt Nam thúc đẩy nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm áp lực lên môi trường. Đó cũng là một lời nhắc nhở rằng: Bảo vệ môi trường bắt đầu ngay từ những việc làm hết sức giản dị, đời thường.
Những "hạt nhân" của chuyển đổi xanh
Được lên ý tưởng từ năm 2019, trong bối cảnh các vấn đề môi trường ngày càng trở thành thách thức toàn cầu và Việt Nam đứng trước yêu cầu phải đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững hơn, Diễn đàn “Công nhân lao động vì môi trường” do Báo Lao Động phối hợp tổ chức đã lựa chọn một hướng tiếp cận khác biệt: Lấy người lao động làm trung tâm của bảo vệ môi trường.
Sau nhiều năm tổ chức, diễn đàn không chỉ là nơi trao đổi các sáng kiến hay kinh nghiệm bảo vệ môi trường, mà còn trở thành không gian để người lao động cất lên tiếng nói của mình về môi trường làm việc, về sản xuất xanh và về trách nhiệm đối với cộng đồng. Diễn đàn đồng thời góp phần khẳng định vai trò của người lao động trong giám sát việc thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường tại doanh nghiệp; thúc đẩy các sáng kiến tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên; khuyến khích sản xuất sạch hơn và tiêu dùng bền vững.
Từ diễn đàn, nhiều câu chuyện nhỏ đã được kể lại. Có những mô hình phân loại rác tại nguồn được triển khai ngay tại nơi làm việc. Có những hoạt động tái chế, tái sử dụng vật liệu bỏ đi được duy trì thường xuyên, không còn mang tính phong trào.
Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - công nhân lao động có vai trò rất quan trọng trong lĩnh vực môi trường. Theo ông, bản chất của việc phát thải, ô nhiễm môi trường xuất hiện trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa. Công nhân là lực lượng chính trong quá trình chuyển đổi từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Vai trò của công nhân đối với việc bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và chống suy giảm đa dạng sinh học đã được khẳng định.
“Ở đây, công nhân đóng vai trò theo hai cách. Thứ nhất, họ tham gia vào quá trình sản xuất hàng hóa và dịch vụ và trong quá trình này, chúng ta sẽ thực hiện chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi sang công nghệ xanh, công nghệ sạch hơn và người công nhân đóng vai trò trong quá trình này. Thứ hai, người công nhân được hưởng lợi và họ được quyền lao động sản xuất trong môi trường sạch. Chính vì vậy, việc hình thành các khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp xanh, nhà máy xanh tạo cơ hội để người công nhân có thể được làm việc trong điều kiện môi trường tốt hơn” - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường nhấn mạnh.
Trong nhiều năm, báo chí đã phản ánh những dòng sông ô nhiễm, những bãi rác quá tải hay những ngày bầu trời phủ kín bụi mịn. Nhưng báo chí không chỉ có nhiệm vụ cảnh báo. Báo chí còn có trách nhiệm phát hiện những giải pháp, những mô hình hiệu quả và những con người đang âm thầm tạo nên thay đổi.
Nhìn từ hành trình của Diễn đàn “Công nhân lao động vì môi trường”, có thể thấy một thông điệp ngày càng rõ nét: Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm, mà còn là quyền lợi của người lao động. Một môi trường làm việc an toàn hơn, một nhà máy xanh hơn, một khu công nghiệp sạch hơn hay một thành phố đáng sống hơn đều bắt đầu từ chính những hành động nhỏ bé nhưng bền bỉ của mỗi con người.
Bởi suy cho cùng, không có cuộc chuyển đổi xanh nào thành công nếu thiếu sự tham gia của con người. Và người lao động chính là lực lượng đông đảo, gần gũi với hoạt động sản xuất và đời sống xã hội.
Đọc bài gốc tại đây.