Không chỉ là những màn đối đầu gay cấn giữa các “chiến binh” robot hay những dòng code thông minh, Vòng Chung kết Quốc gia Cuộc thi Vô địch STEM, AI và Robotics (VSAR) năm học 2025–2026 còn ghi dấu hành trình xúc động của những người mẹ, người thầy đồng hành cùng con chinh phục đỉnh cao công nghệ.
Ngày 10/5, không khí tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) Hòa Lạc (Hà Nội) trở nên “nóng” hơn bao giờ hết.
Trong khuôn khổ sự kiện, Giải Vô địch IYRC Việt Nam do My Robot Time Việt Nam (thuộc Học viện Công nghệ Huna) tổ chức đã thực sự trở thành ngày hội của tư duy sáng tạo và khát vọng hội nhập.
Tại đây, những linh kiện điện tử, những bảng mạch phức tạp đã được những thí sinh tuổi học trò biến hóa thành hệ thống cảnh báo lũ lụt, nông trại thông minh, cứu hộ thông minh... hay những robot đá bóng. Bạn đường trên hành trình sáng tạo của các thí sinh ấy là những bậc phụ huynh với những đêm không ngủ và bền bỉ tiếp sức.
Bước ngoặt từ màn hình game đến “chiến binh” robot
Trong không khí náo nhiệt của cuộc thi, chị Đào Bích Ngọc (Hà Nội) không giấu được vẻ tự hào, xen lẫn ngạc nhiên khi theo dõi nhóm của con giới thiệu về dự án “Hệ thống cảnh báo lũ lụt”, cũng như điều khiển robot đá bóng… Trước khi trở thành một “lập trình viên nhí” tự tin tranh tài tại giải đấu, con trai chị Ngọc từng khá nhút nhát, thích chơi điện tử.
Chị Ngọc chia sẻ: “Thay vì cấm đoán con trước sức hút của trò chơi điện tử, tôi chọn cách cùng con bước vào thế giới công nghệ. Tôi mong muốn con chuyển từ thế thụ động sang chủ động, dùng chính tư duy logic ấy để tạo ra những sản phẩm thiết thực".
Con vốn rất nhút nhát, nhưng từ lúc tham gia, được các anh chị khóa trước có kinh nghiệm hướng dẫn, con mê lắm. Nhìn con tự tin điều khiển robot, tôi thấy con đã vượt qua được giới hạn của chính mình", chị Ngọc tâm sự.
Từ những giờ giải trí trên máy tính, dưới sự đồng hành của mẹ, cậu bé đã bước ra đời thực, bắt tay vào lắp ráp những linh kiện khô khan để tạo nên những “chiến binh” robot biết đá bóng.
Đặc biệt, cậu bé cùng với các bạn đến từ nhiều trường khác nhau tạo thành một đội ăn ý. Sản phẩm Hệ thống cảnh báo lũ lụt của nhóm không chỉ là bài thi, mà là lời giải cho những vấn đề nhức nhối của thực tại.
Nói về vai trò của cha mẹ trong hành trình STEM của con, chị Ngọc chọn làm “hậu phương” chăm lo sức khỏe, cổ vũ tinh thần và tạo điều kiện để con được thỏa sức sáng tạo.
“Đây là lần đầu tiên mình cho con tham gia một sân chơi quy mô như thế này và thực sự cảm thấy choáng ngợp. Tôi rất ngạc nhiên và ấn tượng ở lứa tuổi các con lại có thể tạo ra những sản phẩm gần gũi và thông minh đến thế,” chị Ngọc hào hứng nói.
Giấc mơ “Nông trại thông minh”
Vượt hàng nghìn cây số từ phố biển Bà Rịa - Vũng Tàu (TPHCM) ra Thủ đô, chị Đào Thị Thục cùng con gái mang đến câu chuyện về đưa công nghệ vào xây dựng nền nông nghiệp của quê hương. Dự án mà nhóm của con gái chị - Uyên Chi, tranh tài thiết kế sáng tạo là “Nông trại thông minh” - một mô hình ứng dụng công nghệ cao vào thực tiễn sản xuất.
Là một giáo viên dạy STEM, chị Thục cho biết công nghệ 4.0 không phải điều gì xa vời và cách tốt nhất để trẻ yêu khoa học là hướng trẻ giải quyết những bài toán của cuộc sống. “Đất nước chúng ta gắn liền với nông nghiệp. Các con muốn mang một luồng gió mới, đưa công nghệ vào để chung tay phát triển công nghiệp hóa đất nước", chị Thục nói.
Dưới sự hướng dẫn của mẹ, các bé đã tự nghiên cứu hệ thống cảm biến đo nhiệt độ và độ ẩm. Khi đất khô, hệ thống sẽ tự động kích hoạt tưới nước cho cây. Đặc biệt, phần lập trình điều khiển hoàn toàn do các bé tự tay thực hiện dựa trên những kiến thức đã học tại trung tâm STEM Robot.
Theo chị Thục, vai trò của người mẹ và người thầy trong giáo dục STEM không phải là làm thay, mà là khơi gợi. Thấy mẹ suốt ngày soạn giáo án công nghệ, niềm đam mê đã tự nhiên thấm vào các con. Chị giúp con nghiên cứu lý thuyết, nhưng chính các bé mới là người thực hiện và vận hành mô hình.
Nuôi dưỡng những ước mơ thiết thực
Sức hút của VSAR 2025–2026 không chỉ nằm ở quy mô tổ chức chuyên nghiệp mà còn ở giá trị nhân văn mà nó mang lại. Tại đây, những thí sinh là học sinh ở các lứa tuổi được thoả sức vừa học vừa chơi, vừa học lý thuyết vừa được thực hành.
Chị Đào Thị Thục đánh giá cao không gian hội thi: “Đây là ngày hội để các bạn vừa trải nghiệm, vừa học hỏi từ các đơn vị khác. Qua mỗi cuộc thi như thế này, các con lại trưởng thành và vững chãi hơn trên nền tảng kiến thức 4.0.”
Chị Đào Bích Ngọc cho biết: “Chắc chắn sang năm và những năm tiếp theo, tôi sẽ vẫn đồng hành cùng con trên con đường này. Ở đây, con không chỉ học công nghệ, con học cách làm việc nhóm, học cách giải quyết vấn đề và học cách nuôi dưỡng những ước mơ thiết thực cho tương lai”.
Nhiều phụ huynh có mặt tại NIC Hòa Lạc cũng đều chung một nhận định, mong muốn con em có môi trường để rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, khả năng giải quyết vấn đề và bản lĩnh đối mặt với áp lực.
Trao niềm tin quyết thắng
Thầy Lò Minh Long, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT Mường Nhé (Điện Biên) cùng giáo viên trong trường dẫn 2 đội học sinh dự thi. Lần đầu về Thủ đô Hà Nội, học sinh háo hức đến mức mất ngủ. Thầy trò bắt chuyến xe từ tối ngày 8/10 để kịp tập trung thí sinh và cho các em tham quan phố phường.
Theo thầy Long, VSAR là sân chơi trí tuệ về khoa học công nghệ lớn. Năm nay, nhà trường quyết định cho học sinh thử sức với tinh thần giao lưu, học hỏi tạo tiền đề cho các năm tiếp theo chinh phục mục tiêu cao hơn.
Ở trường, dù đã được trang bị phòng STEM nhưng để thiết kế, trình diễn robot và tên lửa nước, học sinh cần nhiều thiết bị hoàn thiện, nâng cấp.
Quá trình chế tạo và thử nghiệm các em gặp muôn vàn khó khăn vì "cái gì cũng thiếu". Đa số học sinh là người dân tộc, chưa có nhiều trải nghiệm nghiên cứu, sáng tạo thiết bị nên xử lý, vận hành thiết bị lúng túng.
Nhưng với quyết tâm "bơi ra biển lớn", thầy trò đã lên mạng tìm hiểu thông tin, tìm hướng giải quyết. Có vấn đề giải quyết được ngay, cũng có nhiều lúc loay hoay rồi quay lại từ đầu. Thầy kiên trì hướng dẫn học sinh để các em từ bỡ ngỡ đã biết chủ động tìm kiếm thông tin để kịp hoàn thiện sản phẩm dự thi.
Với tinh thần xuất quân là phải nỗ lực thi đấu hết mình để mang lại chiến thắng, trước ngày thi, Ban giám hiệu Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) đã tổ chức gặp mặt động viên tinh thần các học sinh dự thi VSAR.
TS Lưu Văn Thông, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, năm nay, học sinh của trường tham dự cuộc thi ở 3 nội dung: Robotics, Tên lửa nước và Lập trình Tekmonk Coding Olympiad. "Thầy cô giáo ghi nhận, đánh giá cao việc các em học sinh đã rất tỉ mỉ, nghiêm túc chuẩn bị nội dung cho cuộc thi lần này", thây Thông nói.
Đọc bài gốc tại đây.