Nghề nói

Lời nói hàng ngày là giao tiếp, nhưng nói để truyền tải thông tin, cảm xúc thì đó lại là một nghề không hề đơn giản.

Trong nhiều loại hình công việc, có những nghề phải dùng đến… cái miệng. Bình luận viên thể thao, phát thanh viên, người dẫn chương trình, giảng viên, chính trị gia, và kể cả người bán hàng… đều làm việc bằng lời nói.

Lời nói là công cụ rất đặc biệt. Nó nhanh, trực tiếp và không thể thu hồi. Một câu nói đúng lúc, đúng cảm xúc có thể góp phần tạo nên khoảnh khắc lịch sử. Nhưng một lần lỡ lời lại có thể gây tranh cãi kéo dài nhiều năm. Đó là điểm khác biệt cơ bản giữa nghề nói và những nghề khác. Viết còn có thời gian sửa bản thảo, nói thì không.

Nghề nói, vì thế, vừa có hào quang dưới ánh đèn sân khấu, vừa có áp lực hậu trường. Họ xuất hiện trên truyền hình, trước đám đông hoặc trước hàng triệu khán giả. Giọng nói quen thuộc, phong cách riêng tạo nên thương hiệu cá nhân. Một số câu nói còn đi vào ký ức của người nghe.

Nhưng phía sau đó là công việc âm thầm và nhiều áp lực. Một bình luận viên thể thao phải tìm đọc trước rất nhiều trang thông tin. Một giảng viên phải chuẩn bị bài giảng nhiều giờ cho vài chục phút đứng lớp. Một MC chuyên nghiệp phải nắm rõ kịch bản, tâm lý khán giả và cả những tình huống có thể phát sinh. Nói trôi chảy chỉ là phần nổi của nghề nói.

Khó khăn lớn nhất của nghề nói là tính trực tiếp. Không nháp, không tua lại. Chỉ có vài giây để phản ứng trước một tình huống bất ngờ. Khi đó, người làm nghề không chỉ nói cho hay, mà còn phải nói cho đúng, nói cho khéo và nói sao để giữ được nhịp của cả chương trình.

Chính vì vậy, nghề nói luôn đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phẩm chất, từ nghệ thuật truyền tải thông tin, cảm xúc qua giọng điệu, sự nhanh nhạy, khả năng ứng phó trước tình huống, cho đến tâm thế, thái độ, bản lĩnh khi đối diện vấn đề. Thực tế đã có không ít sự cố, nên nghề nói không đơn thuần là sự lưu loát của cái miệng. Đó là sự kết hợp giữa tri thức, phản xạ và trách nhiệm.

Nhân chuyện tranh luận gần đây về các bình luận viên thể thao, cố bình luận viên người Australia, Tony Charlton, từng nói rằng những người bình luận thể thao nên “tạo ra những câu chữ sủi lên như bọt champagne”, trong khi Dennis Cometti thì ví đây như “Một nghề thủ công của ngôn từ. Một nghề cần được rèn luyện, cần được tôn trọng, cần được làm chủ”.

Đọc bài gốc tại đây.