Bóng đá Việt Nam đã phát triển tròn 130 năm kể từ khi được du nhập vào Việt Nam vào năm 1896. Trên hành trình dài đó, bóng đá Việt Nam đã đạt được những mốc son rực rỡ ở đấu trường khu vực lẫn châu lục.
Trong lịch sử 80 năm của thể thao Việt Nam, bóng đá nam đã lần đầu tiên vào đến vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khu vực châu Á. Bóng đá nữ thậm chí còn giành vé dự World Cup 2023 lần đầu tiên trong lịch sử.
Thập niên 1960 huy hoàng
Thành tích quốc tế đầu tiên của bóng đá Việt Nam là tấm HCV SEAP Games 1959 (tiền thân của SEA Games ngày nay) mà đội tuyển miền Nam Việt Nam giành được tại Thái Lan. Kế đến, đội tuyển miền Nam Việt Nam còn vô địch Merdeka Cup 1966 - cột mốc đánh dấu thời hoàng kim của bóng đá Việt Nam.
Bởi giải đấu do Malaysia tổ chức khi đó được xem như một giải châu Á thu nhỏ. Nhưng đội tuyển miền Nam Việt Nam đã có những chiến thắng ấn tượng, đặc biệt là trước Nhật Bản 2-0 ở vòng bảng hay thắng Burma (Myanmar hiện nay) 1-0 trong trận chung kết. Ngày ấy Burma là đội bóng mạnh - vô địch năm kỳ SEA Games liên tiếp từ 1965 - 1973, nên chiến thắng của đội tuyển miền Nam Việt Nam càng thêm giá trị.
Người đưa đội tuyển miền Nam Việt Nam vô địch Merdeka Cup 1966 là ông Karl-Heinz Weigang (Đức) - một ông giáo dạy nghề ở Trường kỹ thuật Cao Thắng chưa có bằng HLV bóng đá. Sau Merdeka Cup 1966, ông Weigang giã từ nghề giáo để dấn thân vào bóng đá chuyên nghiệp, đồng thời cũng chia tay bóng đá Việt Nam.
HCB đáng giá sau hội nhập
Sau khi đất nước thống nhất năm 1975, bóng đá Việt Nam hội nhập trở lại với bóng đá khu vực từ năm 1991. Nhưng hai kỳ SEA Games 16 và 17, đội tuyển Việt Nam đều bị loại ngay từ vòng bảng.
Chỉ khi HLV Weigang trở lại dẫn dắt, đội tuyển Việt Nam mới giành HCB lịch sử ở SEA Games 18 tại Thái Lan năm 1995. Đó cũng là năm mà người hâm mộ Việt Nam bắt đầu đổ ra đường ăn mừng chiến thắng. Còn bóng đá Việt Nam thì giới thiệu một thế hệ vàng với những tên tuổi như Lê Huỳnh Đức, Trần Minh Chiến, Nguyễn Hồng Sơn...
Vô địch AFF Cup lần đầu tiên
Bàn thắng bằng lưng của trung vệ Sasikumar giúp Singapore thắng đội tuyển Việt Nam trong trận chung kết Tiger Cup (tiền thân của AFF Cup) 1998 trên sân Hàng Đẫy đã khiến người hâm mộ Việt Nam chết lặng.
Và phải chờ 10 năm sau, đội tuyển Việt Nam dưới sự dẫn dắt của HLV Henrique Calisto mới có thể lần đầu đăng quang tại AFF Cup 2008 sau khi đánh bại Thái Lan chung cuộc 3-2 ở hai lượt trận chung kết trên sân nhà Mỹ Đình. Đây là dấu mốc huy hoàng của bóng đá Việt Nam khi lần đầu lên đỉnh Đông Nam Á.
Kỷ nguyên thành công cùng ông Park
Việc Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) bổ nhiệm HLV Park Hang Seo làm HLV trưởng đội tuyển Việt Nam và U23 vào tháng 10-2017 đã mở ra chương chói lọi nhất cho bóng đá Việt Nam. Chỉ trong năm 2018, nhà cầm quân người Hàn Quốc đã đưa đội tuyển U23 Việt Nam giành ngôi á quân U23 châu Á, đội tuyển Việt Nam vô địch AFF Cup và đội tuyển Olympic Việt Nam xếp hạng 4 tại Asiad.
Nhưng dấu ấn lớn nhất của HLV Park Hang Seo chính là đưa đội tuyển Việt Nam lần đầu tiên lọt vào vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khu vực châu Á. Thậm chí đội tuyển Việt Nam còn tạo nên địa chấn với chiến thắng 3-1 trước Trung Quốc trên sân Mỹ Đình và hòa Nhật Bản 1-1 ngay trên sân khách, duy trì vị thế trong top 100 FIFA nhiều năm liên tiếp.
Bên cạnh đó, ông Park còn đưa đội tuyển U23 Việt Nam giành HCV SEA Games 30 tại Philippines năm 2019, giúp bóng đá Việt Nam giải cơn khát HCV sau 60 năm chờ đợi kể từ sau HCV SEAP Games 1959.
Kỷ lục mới cùng HLV Kim Sang Sik
Sau thất bại dưới thời HLV Philippe Troussier, bóng đá Việt Nam đã quay trở lại với HLV Hàn Quốc và lập tức gặt hái hàng loạt kỷ lục dưới thời HLV Kim Sang Sik. Chỉ trong năm 2025, ông Kim đưa đội tuyển Việt Nam vô địch ASEAN Cup 2024, đội tuyển U23 Việt Nam vô địch Giải U23 Đông Nam Á và đội tuyển U22 Việt Nam giành HCV SEA Games 33. Ấn tượng hơn khi cả ba lần đăng quang đó của bóng đá Việt Nam đều diễn ra trên sân khách.
Ba đội tuyển giành vé dự World Cup
Không chỉ lần đầu tiên giành vé dự World Cup futsal 2016 tại Colombia, đội tuyển futsal Việt Nam sau đó còn giành vé dự World Cup futsal 2021 tại Lithuania. Đáng nói là ở hai kỳ World Cup futsal này, đội tuyển futsal Việt Nam đều vào đến vòng 16 đội.
Tiếp bước futsal, đội tuyển U20 Việt Nam cũng giành vé dự U20 World Cup 2017 tại Hàn Quốc. Thầy trò HLV Hoàng Anh Tuấn dù chỉ giành được 1 điểm (hòa New Zealand) tại sân chơi trẻ thế giới nhưng đã góp phần tôi luyện cho lứa cầu thủ xuất sắc của bóng đá Việt Nam cho đến tận bây giờ như Quang Hải, Hoàng Đức, Tiến Linh, Văn Hậu...
Nhưng thành công nhất vẫn là đội tuyển nữ Việt Nam khi vượt qua khó khăn về lực lượng do mắc COVID-19 để giành vé dự World Cup nữ 2023 lần đầu tiên trong lịch sử. Chính câu chuyện "vượt qua nghịch cảnh" đó của thầy trò HLV Mai Đức Chung đã được người hâm mộ bình chọn là "Khoảnh khắc vĩ đại nhất lịch sử bóng đá nữ châu Á" do Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) tổ chức, vượt qua Úc đúng 1%.
Đọc bài gốc tại đây.