Có người trích dẫn câu nói của Lão Tử nghe rất lạ “Người đắc đạo giống như nước đục ”. Nhưng như một số nhà bình luận đã mổ xẻ,...
Có người trích dẫn câu nói của Lão Tử nghe rất lạ “Người đắc đạo giống như nước đục”. Nhưng như một số nhà bình luận đã mổ xẻ, nước đục không phải nước bẩn, mà nó chứa tất cả mọi thứ như cát, bùn, phù sa… Nó không đẹp, không trong veo nhưng để yên thì cặn sẽ lắng xuống. Nghe xong, ai cũng gật gù, cảm giác mình vừa hiểu thêm một chân lý sâu xa của đời sống. Nhưng rời khỏi câu chữ, bước vào đời thật, chúng ta lại đối xử với “nước đục” theo một cách rất ồn ào.
Một anh trưởng phòng truyền thông, mỗi lần gặp khủng hoảng là lập tức họp. Họp xong thấy chưa ổn, lại họp tiếp. Càng họp, nước càng đục. Ý kiến chồng ý kiến, cảm xúc đè cảm xúc, cuối cùng không ai còn nhớ ban đầu chuyện gì xảy ra. Nhưng tất cả đều có cảm giác rất tích cực: Chúng ta đang xử lý vấn đề rất quyết liệt!.
Một chị làm văn phòng thì khác. Mỗi khi có chuyện không vui với đồng nghiệp, chị đêm về lật lại từng câu nói, phân tích từng ánh mắt, rồi tự kết luận một kịch bản ngày càng phức tạp. Sáng hôm sau, nước trong đầu chị không những không trong hơn mà còn đặc quánh.
Cái khó của “nước đục” là nó kích thích con người ta hành động ngay lập tức. Ta cảm thấy nếu không làm gì đó, mình sẽ thua. Thế là ta nói thêm, nghĩ thêm, can thiệp thêm. Nhưng trớ trêu thay, chính những “thêm” đó lại là nguyên nhân khiến nước không bao giờ lắng. Lão Tử nói một điều khá đơn giản: Đừng động vào nước đục, để nó tự lắng. Nhưng với con người hiện đại, “không làm gì” lại là việc khó nhất. Không làm gì đồng nghĩa với việc không kiểm soát, không chứng tỏ, không thể hiện năng lực. Nó khiến ta có cảm giác mình vô dụng. Thế nên, ta chọn làm điều ngược lại, khuấy lên cho thấy mình đang rất hữu ích.
Một người bạn khác của tôi từng kể, có lần anh định trả lời một email rất “căng”. Anh viết xong, đọc lại, thấy cũng hợp lý. Nhưng may mắn là mạng chập chờn, email không gửi đi được. Anh bực mình, bỏ đó. Một tiếng sau quay lại đọc, anh xóa gần hết. Hóa ra, cái anh cần không phải là một câu trả lời sắc bén, mà là một khoảng lặng.
Khoảng lặng đó chính là “để nước yên”.
Triết lý của Lão Tử nghe thì nhẹ nhàng, nhưng thực hành không dễ. Vì nó yêu cầu ta chấp nhận rằng không phải lúc nào mình cũng cần can thiệp. Rằng đôi khi, sự thông minh không nằm ở việc xử lý nhanh, mà ở việc biết khi nào nên dừng. Nước đục không đáng sợ. Điều đáng sợ là người đứng trước nó không chịu đứng yên. Và có lẽ, trưởng thành là khi bạn nhìn thấy một vũng nước đục trong đời, một mâu thuẫn, một cảm xúc, một vấn đề, thay vì lao vào khuấy tung lên cho ra nhẽ, bạn lặng lẽ ngồi xuống, chờ nó tự trong.
Nghe có vẻ thụ động. Nhưng thực ra, đó là một dạng chủ động rất cao cấp. Vì không phải ai cũng đủ bình tĩnh để không làm gì cả.
Đọc bài gốc tại đây.