Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, người trẻ không chỉ học cách sử dụng mà còn trực tiếp tạo ra sản phẩm, thử nghiệm ý tưởng và từng bước biến AI thành công cụ giải quyết nhu cầu thực tế.
'Hack' AI vào đời thường
Bạn Tô Thành Long - sinh viên năm 3 ngành kỹ thuật phần mềm, Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) - là ví dụ điển hình khi người trẻ đang "kéo" AI về gần với đời sống.
Cuối tháng 3 vừa qua, Long cùng nhóm Snackathon tham gia cuộc thi Swin Hackathon 2026 do Swinburne Vietnam tổ chức và giành giải tư toàn quốc với sản phẩm FinAdvisor - chatbot AI giải quyết vấn đề tài chính.
Thay cho hỏi đáp chung chung, FinAdvisor được thiết kế theo ngữ cảnh riêng của người dùng. "Với người bán hàng nhỏ lẻ hay kinh doanh tự do, họ khó dùng phần mềm để thống kê thu - chi một cách trực quan hay lập kế hoạch tài chính. Công cụ này giúp họ giải quyết vấn đề đó và dễ hình dung tình hình tài chính cá nhân", Long nhấn mạnh.
Học cùng trường, bạn Trương Minh Tiền - sinh viên ngành khoa học dữ liệu - chọn ứng dụng AI vào mảng khác. Sớm đam mê và chủ động tìm hiểu từ năm nhất, Tiền và các bạn có bài nghiên cứu khoa học tham dự hội thảo quốc tế CSoNet 2025.
Đề tài về ứng dụng AI tạo dữ liệu cho robot hỗ trợ người già trong bệnh viện và giải quyết bài toán liên quan. Hiện tại, Minh Tiền và nhóm đang phát triển Omilearn - nền tảng hỗ trợ học tập cá nhân hóa tích hợp AI.
Ngoài các tính năng quen thuộc như ghi chú, tóm tắt bài học, vẽ sơ đồ tư duy… điểm đặc biệt mà Tiền tâm đắc là chế độ "dạy cho AI" lấy cảm hứng từ phương pháp Feynman. Qua việc giải thích lại kiến thức, người học có thể tự kiểm tra mức độ hiểu bài của mình một cách hiệu quả.
Bắt đầu nghiên cứu từ năm nhất
Với bạn Võ Thị Như Quỳnh, sinh viên năm 3 ngành khoa học máy tính Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM), là minh chứng khác cho sự dấn thân của giới trẻ Việt vào lĩnh vực AI.
Cân bằng giữa học tập và đam mê
Như Quỳnh từng gặp khó khăn vì nghiên cứu chiếm khá nhiều thời gian nhưng bạn chủ động sắp xếp bài vở để dành lượng thời gian phù hợp cho quá trình tìm tòi này.
Trong khi đó, Long cùng đồng đội dần làm quen và nỗ lực hoàn thiện dù sản phẩm khó tránh khỏi hạn chế. Với bạn, giá trị lớn nhất là cơ hội giao lưu, học hỏi và đúc kết kinh nghiệm cho đồ án tốt nghiệp.
Còn Tiền cho rằng việc vừa học vừa làm vừa nghiên cứu không hẳn là áp lực. "Mình rất vui khi được sống cùng đam mê. Có thách thức nhưng đó là động lực thôi thúc bản thân luôn cố gắng mỗi ngày", Tiền cười.
Từ hè năm nhất, Quỳnh chủ động gửi email xin tham gia nhóm nghiên cứu của PGS.TS Quản Thành Thơ - Trưởng khoa khoa học và kỹ thuật máy tính - và được thầy chấp thuận.
Từ công việc nền tảng như xử lý dữ liệu, Quỳnh dần định hình hướng nghiên cứu về xử lý ngôn ngữ tự nhiên và các mô hình kết hợp ngôn ngữ - thị giác. Đề tài đầu tiên Quỳnh tham gia là hỗ trợ nghiên cứu dịch máy giữa tiếng Việt và tiếng dân tộc Ba Na.
Công việc tưởng chừng đơn giản như xử lý lỗi chính tả và làm giàu dữ liệu lại trở thành thử thách lớn với người mới bắt đầu mà Quỳnh tự nhận "phải thử rất nhiều lần, vận dụng nhiều kiến thức mới ra kết quả đúng".
Một sản phẩm khác của Quỳnh cùng cộng sự là HCMUT Chatbot - trợ lý ảo tư vấn tuyển sinh đang được triển khai trên website trường. Chatbot có khả năng hiểu tiếng Việt, trả lời câu hỏi về trường - khoa và hỗ trợ học sinh, tân sinh viên nhanh chóng làm quen với môi trường học tập.
Đừng xem AI là điều xa vời
PGS.TS Quản Thành Thơ - Trưởng khoa khoa học và kỹ thuật máy tính, Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) - cho rằng sinh viên đang sống trong giai đoạn đặc biệt khi AI ngày càng phát triển.
"Đừng xem AI là điều xa vời. Các em có thể bắt đầu từ bài tập trên lớp, dự án nhỏ hay vấn đề đời thường. Quan trọng nhất là dám bắt đầu, làm cẩn thận, sửa sai và kiên trì cải thiện", ông Thơ nói.
Theo ông, để xây dựng sản phẩm AI thực tiễn, sinh viên cần nắm vững kiến thức cơ bản, hiểu rõ vấn đề người dùng và rèn luyện tinh thần học hỏi, làm việc nhóm.
"Sản phẩm tốt phải bắt đầu từ câu hỏi người dùng đang gặp khó khăn gì, chứ không phải là dùng mô hình nào", thầy Thơ nhấn mạnh.
Đọc bài gốc tại đây.