Bạn đọc hỏi: Sinh viên làm part time có lương thì phải đóng BHYT? Đã đóng BHYT ở trường có phải đóng ở công ty không?
Bạn đọc hỏi: Sinh viên làm part time có lương thì phải đóng BHYT? Đã đóng BHYT ở trường có phải đóng ở công ty không?
Tình trạng sinh viên đi làm thêm bán thời gian (part-time) hiện nay rất phổ biến.
Bạn đọc hỏi: Đi làm 6 tiếng/ngày, "sinh viên làm part time có phải đóng BHYT" hay không? Thậm chí, nhiều bạn gặp cảnh bị yêu cầu truy thu tiền bảo hiểm kèm theo lời dọa "không đóng sẽ không trả lương". Dưới góc độ pháp lý, hãy cùng tìm hiểu rõ các quy định sau để bảo vệ quyền lợi.
Sinh viên làm part time có phải đóng BHYT không?
Bảo hiểm Xã hội Hà Nội trả lời: Theo quy định tại khoản 10 Điều 1 Luật BHYT sửa đổi năm 2024, đối tượng tham gia bảo hiểm y tế bao gồm người lao động làm việc theo hợp đồng không xác định thời hạn hoặc hợp đồng có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên.
Quy định này áp dụng kể cả khi hai bên dùng tên gọi khác nhưng nội dung thể hiện việc làm có trả lương, có sự quản lý, giám sát và thỏa thuận làm việc không trọn thời gian.
Như vậy, nếu bạn ký hợp đồng lao động part time có thời hạn từ 01 tháng trở lên, và trong tháng đó có mức lương bằng hoặc cao hơn mức lương tối thiểu làm căn cứ đóng BHXH, thì bạn hoàn toàn thuộc diện tham gia BHYT bắt buộc theo quy định.
| Tiêu chí | Người sử dụng lao động (Công ty) | Người lao động (Sinh viên làm part-time) |
|---|---|---|
| Thứ tự ưu tiên tham gia BHYT | Nhóm số 1 (Nhóm do NLĐ và người sử dụng lao động đóng) | Xếp sau (Sinh viên thuộc Nhóm số 4) |
| Trách nhiệm mức đóng BHYT | 3% tiền lương/tháng | 1,5% tiền lương/tháng |
| Tổng mức đóng bắt buộc | 4,5% tiền lương/tháng | |
| Quyền lợi & Nghĩa vụ tiền lương | Không được giam lương để cưỡng ép nộp BHYT (Điều 94 BLLĐ 2019) | Trách nhiệm đóng phần 1,5% để nộp về cơ quan BHXH (nếu công ty chưa trừ) |
Đã đóng BHYT ở trường có phải đóng ở công ty?
Đây là thắc mắc lớn nhất liên quan đến BHYT sinh viên đi làm thêm. Căn cứ theo khoản 5 Điều 13 Luật BHYT sửa đổi năm 2024, nguyên tắc tham gia là: Khi một người thuộc nhiều đối tượng khác nhau, sẽ đóng BHYT theo đối tượng đầu tiên được xác định theo thứ tự.
Cụ thể, theo khoản 5 Điều 12 Luật BHYT sửa đổi 2024, thứ tự ưu tiên như sau:
Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng.
Nhóm do tổ chức BHXH đóng.
Nhóm do ngân sách Nhà nước đóng.
Nhóm được ngân sách Nhà nước hỗ trợ mức đóng (bao gồm sinh viên).
Nhóm tham gia BHYT theo hộ gia đình.
Chiếu theo thứ tự này, nhóm người lao động (số 1) xếp cao hơn nhóm sinh viên (số 4). Do đó, khi bạn ký hợp đồng lao động đủ điều kiện, pháp luật bắt buộc bạn phải đóng BHYT theo đối tượng người lao động tại doanh nghiệp.
Mức đóng BHYT part time 2026 và xử lý khi công ty ép sinh viên đóng BHYT
Về mức đóng BHYT part time 2026, hiện nay mức đóng bắt buộc bằng 4,5% tiền lương/tháng. Trong đó, công ty đóng 3% và người lao động đóng 1,5%. Nếu trong quá trình làm việc, công ty chưa trừ phần tiền này, thì người lao động có trách nhiệm nộp lại 1,5% tiền lương/tháng cho đơn vị để nộp về cơ quan BHXH (thực hiện truy thu BHYT).
Tuy nhiên, trong trường hợp công ty giam lương để yêu cầu người lao động hoàn thành nghĩa vụ này, sinh viên cần nắm rõ Điều 94 Bộ luật Lao động năm 2019. Pháp luật quy định rõ: "Người sử dụng lao động không được dùng việc trả lương để cưỡng ép người lao động thực hiện các nghĩa vụ khác không có trong hợp đồng hoặc trái pháp luật."
Tiền lương là quyền lợi hợp pháp tương ứng với công sức bạn bỏ ra, phải được thanh toán đầy đủ, đúng hạn. Khi chấm dứt hợp đồng, công ty có nghĩa vụ thanh toán đủ tiền lương. Phần nợ BHYT (nếu có) phải được giải quyết theo đúng quy trình truy thu, việc công ty ép sinh viên đóng BHYT bằng hình thức uy hiếp giam lương là hoàn toàn sai quy định.
Lưu ý để bảo vệ quyền lợi
Để tránh rắc rối, khi đi làm bán thời gian, các bạn sinh viên cần:
Kiểm tra kỹ nội dung hợp đồng lao động, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến BHXH, BHYT.
Xác định rõ mình thuộc đối tượng tham gia BHYT nào.
Theo dõi sát sao việc trích nộp bảo hiểm hàng tháng.
Chủ động trao đổi với đơn vị khi có phát sinh chưa rõ ràng.
Nếu quyền lợi bị ảnh hưởng, hãy phản ánh tới cơ quan chức năng hoặc tổ chức công đoàn để được hỗ trợ.
Hỏi đáp nhanh về việc đóng BHYT
Hỏi: Sinh viên làm part time có phải đóng BHYT bắt buộc không? Đáp:
Hỏi: Đã đóng BHYT ở trường có phải đóng ở công ty nữa không? Đáp:
Hỏi: Mức đóng BHYT "part time" 2026 là bao nhiêu? Đáp:
Hỏi: Công ty ép sinh viên đóng BHYT bằng cách giam lương là đúng hay sai? Đáp:
Đọc bài gốc tại đây.