Xuyên suốt các bộ tiểu thuyết Kim Dung, "điểm huyệt" được xem là tuyệt kỹ phổ biến nhất, là môn võ công cấp cao nhưng không thể thiếu với các cao thủ hàng đầu. Vậy ở đời thật, "tuyệt kỹ" này như thế nào?
Điểm huyệt có lợi hại như trong truyện Kim Dung?
Điểm huyệt xuất hiện trong vô số các bộ tiểu thuyết, phim ảnh võ hiệp của Trung Quốc, nhưng Kim Dung là người đã "nâng tầm" kỹ thuật này trở thành một bộ tuyệt kỹ muôn hình vạn trạng trong làng kung fu đại lục.
Trong Lộc Đỉnh Ký, Kim Dung từng đưa ra ví dụ dễ hiểu về đẳng cấp võ thuật của công phu điểm huyệt. Đó là các ngự tiền thị vệ bình thường trong hoàng cung không biết điểm huyệt, họ chỉ có thể dùng các phép cầm nã để đánh trật khớp, vô hiệu hóa đối thủ.
Trong Anh Hùng Xạ Điêu, Kim Dung cũng mượn câu chuyện của Chu Bá Thông - Anh Cô, hay võ học nước Đại Lý để nói rõ hơn về công phu điểm huyệt.
Phép điểm huyệt thậm chí trở nên thiên biến vạn hóa với rất nhiều công dụng khác nhau khi điểm vào từng huyệt đạo đặc thù trên cơ thể. Hầu hết là khiến đối thủ rơi vào thế bất động.
Suốt nhiều thập niên, điểm huyệt trở thành biểu tượng văn hóa võ hiệp Á Đông. Nhưng ngoài đời thực, liệu tuyệt kỹ ấy có tồn tại? Và nếu có, nó hoạt động theo nguyên lý nào?
Khái niệm điểm huyệt bắt nguồn từ hệ thống kinh mạch và huyệt đạo của y học cổ truyền Trung Quốc.
Theo quan niệm Đông y, cơ thể con người tồn tại mạng lưới kinh lạc vận hành “khí huyết”. Tác động vào huyệt vị có thể chữa bệnh, giảm đau hoặc gây ảnh hưởng lên hoạt động cơ thể. Từ nền tảng đó, nhiều trường phái võ thuật cổ truyền phát triển ý tưởng đánh vào “tử huyệt” để khống chế đối thủ.
Trong văn hóa phương Tây, khái niệm này thường được gọi là “Death Touch” hay “Dim Mak”, tạm dịch là “cú chạm tử thần”.
Nhiều giai thoại mô tả cao thủ chỉ cần dùng một ngón tay cũng đủ khiến đối phương tử vong sau vài ngày hoặc bất động hoàn toàn mà không để lại thương tích rõ rệt.
Tuy nhiên, giới khoa học hiện đại gần như không công nhận những mô tả mang màu sắc siêu nhiên ấy. Trong bài viết tổng hợp về huyệt đạo và “Death Touch”, trang Medical Daily nhận định không tồn tại bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào cho thấy con người có thể “truyền nội lực” hoặc khóa dòng khí để khiến đối thủ tê liệt theo kiểu trong tiểu thuyết kiếm hiệp.
Các nhà nghiên cứu cho rằng nhiều huyền thoại quanh điểm huyệt đã bị phóng đại mạnh qua văn hóa dân gian và điện ảnh.
Dẫu vậy, điều đó không có nghĩa toàn bộ khái niệm điểm huyệt đều là hư cấu. Giới y học và võ thuật đều thừa nhận cơ thể con người tồn tại nhiều vị trí cực kỳ nhạy cảm về mặt sinh học. Đó là những vùng tập trung dây thần kinh, mạch máu hoặc cơ quan quan trọng như thái dương, yết hầu, đám rối thần kinh mặt trời, động mạch cảnh hay vùng gan.
Nếu bị đánh chính xác với lực đủ mạnh, các khu vực này có thể gây ra hàng loạt phản ứng sinh lý nguy hiểm như choáng váng, mất thăng bằng, tê liệt tạm thời hoặc bất tỉnh.
Đây cũng là chủ đề từng được giới HLV các môn võ đài như boxing, MMA nghiên cứu. Không đến mức hư cấu như điểm huyệt
Một cú đấm chuẩn xác vào gan có thể khiến võ sĩ gục xuống dù não vẫn tỉnh táo. Tác động mạnh vào động mạch cảnh ở cổ có thể làm huyết áp tụt nhanh, khiến nạn nhân mất ý thức chỉ trong vài giây.
Đòn đánh vào "mạng lưới thần kinh mặt trời" (Solar Plexus, mạng lưới các dây thần kinh và hạch thần kinh nằm ở trung tâm bụng) có thể làm cơ hoành co thắt khiến người trúng đòn “không thở nổi”.
Nhà vô địch cờ tướng Trung Quốc thua sốc 1 nữ kỳ thủĐỌC NGAY
Công dụng của điểm huyệt
Nghiên cứu đăng trên cơ sở dữ liệu y khoa PubMed năm 1999 về kỹ thuật “pressure point” ghi nhận việc tác động vào một số vị trí đặc biệt có thể tạo ra phản ứng thần kinh và sinh lý rõ rệt.
Tuy nhiên, nghiên cứu này không chứng minh được những khả năng kiểu “khóa toàn thân” hay “gây tử vong trì hoãn” như trong phim kiếm hiệp.
Bác sĩ kiêm nhà nghiên cứu võ thuật Mark Wiley, tác giả nhiều công trình về huyệt đạo trong võ học phương Đông, từng nhận định: “Huyệt đạo là có thật, nhưng huyền thoại xoay quanh chúng đã bị phóng đại quá mức”.
Theo ông, phần lớn “huyệt” thực chất là nơi tập trung dây thần kinh hoặc mô mềm nhạy cảm. Tác động đúng vị trí có thể gây đau đớn hoặc mất khả năng vận động tạm thời, nhưng không mang tính thần bí.
Điều khiến công chúng tò mò nhất là kiểu “điểm huyệt bất động” trong tiểu thuyết Kim Dung: đối thủ bị chạm nhẹ rồi bất động hoàn toàn, sau đó được “giải huyệt” để hoạt động lại bình thường.
Giới thần kinh học cho rằng hiện tượng tương tự có thể xảy ra ở mức độ giới hạn khi dây thần kinh bị kích thích mạnh hoặc cơ thể rơi vào trạng thái sốc đau cấp tính. Một số người có thể bị co cứng, mất lực hoặc tê liệt tạm thời sau cú đánh chuẩn xác.
Tuy nhiên, các hiệu ứng này thường ngắn ngủi, khó kiểm soát và không hề chính xác tuyệt đối như trong tiểu thuyết. Quan trọng hơn, khoa học chưa tìm thấy cơ chế nào cho thấy chỉ cần chạm nhẹ vào một điểm là có thể “khóa” toàn bộ hệ vận động cơ thể rồi “mở khóa” bằng cú chạm khác.
Nhiều màn biểu diễn “điểm huyệt” nổi tiếng tại Trung Quốc từng gây tranh cãi lớn. Một số võ sư biểu diễn khả năng khiến học viên bất động hoặc ngã xuống chỉ bằng cú chạm nhẹ, thậm chí không cần tiếp xúc. Tuy nhiên, các thử nghiệm độc lập thường thất bại khi áp dụng lên người không hợp tác.
Trong cộng đồng võ thuật hiện đại, đặc biệt là MMA, “điểm huyệt thần bí” gần như bị xem là huyền thoại.
Võ sĩ MMA nổi tiếng Từ Hiểu Đông từng nhiều lần công khai chỉ trích các màn “truyền khí” và “khóa huyệt từ xa” là phản khoa học. Theo ông, nếu kỹ thuật ấy thực sự hiệu quả, nó đã thống trị võ đài đối kháng từ lâu thay vì chỉ tồn tại trong các màn biểu diễn.
Điểm huyệt nhìn chung có tồn tại, chỉ đúng một phần so với những gì mà Kim Dung và tiểu thuyết, phim ảnh võ hiệp Trung Quốc mô tả.
Đọc bài gốc tại đây.