Hình tượng Thánh Gióng – cậu bé làng Phù Đổng vươn mình thành tráng sĩ, cưỡi ngựa sắt, nhổ tre đánh giặc rồi bay về trời - vẫn luôn là...
Hình tượng Thánh Gióng – cậu bé làng Phù Đổng vươn mình thành tráng sĩ, cưỡi ngựa sắt, nhổ tre đánh giặc rồi bay về trời - vẫn luôn là một biểu tượng đặc biệt.
Mỗi mùa xuân đến, dân tộc Việt Nam lại có thói quen quay về với cội nguồn - không chỉ để tưởng nhớ tổ tiên, mà còn để soi chiếu hiện tại và hình dung tương lai.
Trong dòng chảy ấy, những truyền thuyết dựng nước, giữ nước không đơn thuần là câu chuyện cổ tích, mà là những mã văn hóa bền bỉ, mang trong mình trí tuệ lịch sử và tầm nhìn vượt thời gian.
Khi lịch sử cần, dân tộc sẽ “vươn mình”
Giữa kho tàng huyền thoại phong phú, hình tượng Thánh Gióng - cậu bé làng Phù Đổng vươn mình thành tráng sĩ, cưỡi ngựa sắt, nhổ tre đánh giặc rồi bay về trời - vẫn luôn là một biểu tượng đặc biệt. Đặc biệt không chỉ bởi sức mạnh phi thường, mà bởi thông điệp sâu xa về sự thức tỉnh, trưởng thành và sứ mệnh lịch sử của một dân tộc trong những thời khắc quyết định.
Thánh Gióng không lớn lên theo quy luật thông thường. Ba năm không biết nói, không biết cười, không biết đi. Nhưng chỉ một lời gọi của non sông, Gióng bật dậy, ăn khỏe, lớn nhanh, hóa thành tráng sĩ. Sự “vươn mình” ấy không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình tích tụ âm thầm - như mạch nước ngầm chờ ngày trào dâng.
Lịch sử Việt Nam nhiều lần chứng kiến những khoảnh khắc tương tự. Có những giai đoạn đất nước tưởng như nhỏ bé, lặng lẽ, chịu nhiều tổn thương, nhưng khi vận nước đến, khi thử thách gõ cửa, cả dân tộc đồng loạt chuyển mình. Từ những cuộc kháng chiến trường kỳ đến công cuộc Đổi mới, từ tái thiết sau chiến tranh đến hội nhập quốc tế, mỗi bước tiến đều mang dáng dấp của một lần “hóa Gióng” tập thể.
Trong bối cảnh hôm nay, khi đất nước bước vào một chu kỳ phát triển mới - sâu rộng hơn, phức tạp hơn, đòi hỏi trí tuệ và bản lĩnh cao hơn thì hình tượng Thánh Gióng lại trở nên thời sự. Kỷ nguyên vươn mình không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà là sự trưởng thành toàn diện của một quốc gia về tư duy, thể chế, con người và vị thế.
Ngựa sắt và tre làng - sức mạnh công nghệ và gốc rễ văn hóa
Trong truyền thuyết, Thánh Gióng không cưỡi ngựa thường, mà là ngựa sắt. Chi tiết này không chỉ thể hiện thời đại kim khí mà còn mang một ý nghĩa biểu trưng sâu sắc. Sắt - kim loại của văn minh, của kỹ thuật, của sức mạnh chế tác, là bước tiến vượt bậc so với vũ khí thô sơ. Ngựa sắt, vì thế, không chỉ là phương tiện chiến đấu, mà là hình ảnh của công nghệ trong tay con người chính nghĩa.
Ngày nay, “ngựa sắt” của kỷ nguyên mới không còn là kim loại thuần túy, mà là tri thức, là khoa học - công nghệ, là chuyển đổi số, là trí tuệ nhân tạo, là năng lực sáng tạo của con người Việt Nam. Một quốc gia muốn vươn mình không thể chỉ dựa vào tài nguyên hay lao động giá rẻ, mà phải dựa vào chất xám, vào khả năng làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị mới.
Cũng như Thánh Gióng chỉ thực sự trở thành tráng sĩ khi có ngựa sắt, dân tộc Việt Nam hôm nay chỉ có thể bứt phá khi đặt giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển.
Khi roi sắt gãy, Thánh Gióng nhổ tre bên đường làm vũ khí. Tre - loài cây quen thuộc, mềm dẻo mà bền bỉ - là biểu tượng của văn hóa làng xã, của sức sống dân gian. Chi tiết này cho thấy sức mạnh lớn nhất của dân tộc không đến từ bên ngoài, mà từ chính nền tảng văn hóa nội sinh. Nồi cơm dân làng cho Thánh Gióng ăn trước khi ra trận đó chính là sức mạnh đoàn kết, là hậu phương vững chắc.
Trong kỷ nguyên vươn mình, hội nhập quốc tế là tất yếu. Nhưng hội nhập không đồng nghĩa với hòa tan. Một dân tộc chỉ có thể đứng vững giữa dòng chảy toàn cầu nếu giữ được bản sắc, giá trị và hệ quy chiếu văn hóa của mình. Tre làng trong thời đại mới chính là bản lĩnh văn hóa, là đạo lý, là tinh thần cộng đồng, là khả năng dung hòa giữa truyền thống và hiện đại.
Phát triển nhanh mà không bền, tăng trưởng cao mà rỗng về giá trị, sẽ giống như ngựa sắt không có người cầm cương. Thánh Gióng thắng giặc không chỉ nhờ sức mạnh, mà nhờ chính nghĩa và sự hậu thuẫn của cả cộng đồng.
Bay về trời - đỉnh cao của tinh thần phụng sự
Sau khi hoàn thành sứ mệnh, Thánh Gióng không ở lại hưởng vinh hoa, mà bay về trời. Đây là chi tiết mang đậm triết lý Á Đông với tư duy “xuất - xử - hành - tàng”. Làm tròn bổn phận rồi lui về, không chiếm công, không tranh lợi. Sự vĩ đại, vì thế, nằm ở tinh thần phụng sự chứ không ở quyền lực.
Trong kỷ nguyên mới, khi đất nước cần những con người dám nghĩ lớn, làm lớn, thì cũng cần hơn bao giờ hết một đội ngũ lãnh đạo, trí thức, doanh nhân, công dân mang tinh thần “Gióng”: Đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, xem sự phát triển của quốc gia là thước đo thành công cá nhân.
Một dân tộc chỉ thực sự vươn mình khi mỗi cá nhân biết vượt lên chính mình, khi tinh thần cống hiến trở thành giá trị phổ quát, chứ không phải khẩu hiệu.
Xuân năm Ngọ - năm của chuyển động, của bứt phá - gợi nhắc hình ảnh vó ngựa sắt tung hoành, nhưng cũng nhắc nhở về trách nhiệm lịch sử. Kỷ nguyên vươn mình không đến từ những phép màu, mà từ những lựa chọn đúng đắn, từ sự đồng thuận xã hội, từ khát vọng được nuôi dưỡng bằng trí tuệ và kỷ cương.
Thánh Gióng không phải để thờ trong bảo tàng ký ức. Thánh Gióng sống trong mỗi lần dân tộc đối diện thử thách và chọn đứng lên. Ngựa sắt không còn phun lửa, nhưng tri thức có thể thắp sáng tương lai. Tre làng không còn làm vũ khí, nhưng văn hóa có thể làm điểm tựa. Và “bay về trời” không còn là huyền thoại, mà là lời nhắc nhở về sự vô ngã trong phụng sự.
Mùa Xuân mới mở ra. Trước mắt là những cơ hội lớn, nhưng cũng không ít thách thức. Nhìn lại Thánh Gióng, để tin rằng, khi lịch sử cần, dân tộc Việt Nam sẽ lại biết cách vươn mình - không chỉ cao lớn hơn, mà sâu sắc hơn, trí tuệ hơn và nhân văn hơn.
Đọc bài gốc tại đây.