Trong những ngày ồn ào, tranh cãi của làng cờ vua Việt Nam gần đây, xin nhắc lại trường hợp của Nguyễn Anh Khôi - người một thời được xem là thế hệ kế tục của Lê Quang Liêm, Nguyễn Ngọc Trường Sơn.
Vì sao Anh Khôi giã từ con đường kỳ thủ?
Anh Khôi sinh năm 2002, nhỏ hơn Trường Sơn một giáp, và kém Lê Quang Liêm 11 tuổi. Khoảng cách tuổi tác đó hoàn toàn lý tưởng để khẳng định Anh Khôi chính là người kế thừa của "thế hệ vàng" làng cờ vua. Và Nguyễn Anh Khôi cũng từng sát cánh Quang Liêm, Trường Sơn tỏa sáng ở siêu giải đấu Olympiad.
Năm 2019, khi 17 tuổi, Anh Khôi đạt danh hiệu đại kiện tướng. Nhưng cũng ngay sau đó Anh Khôi và gia đình đưa ra quyết định khiến làng cờ phải tiếc nuối: chia tay con đường kỳ thủ chuyên nghiệp để tập trung cho đường học vấn. Một năm sau anh lấy học bổng ngành y của một ngôi trường có tiếng, đúng như nguyện vọng bản thân. Từ đó cái tên Nguyễn Anh Khôi dần lùi vào dĩ vãng.
Khi nghe gia đình Anh Khôi thổ lộ dự định chia tay làng cờ đỉnh cao, chúng tôi vừa tiếc nuối mà cũng vui mừng cho anh. Anh Khôi khi đó là học sinh lớp chuyên sinh ở Trường Phổ thông năng khiếu TP.HCM - nơi anh đậu thủ khoa đầu vào. Với tiềm năng như vậy, việc Anh Khôi lựa chọn con đường học vấn tạo nên cảm giác "chắn chắn" hơn nhiều so với sự nghiệp VĐV luôn nhiều rủi ro.
Và chính Anh Khôi, chứ không phải cha mẹ anh, mới là người đưa ra quyết định này. Anh Khôi từng cho biết cả cờ vua lẫn khoa học đều là đam mê khó bỏ của anh. "Nhưng nếu trở thành bác sĩ hoặc nhà khoa học, tôi vẫn có thể chơi cờ vua (dù không ở cấp độ đỉnh cao). Còn nếu trở thành kỳ thủ chuyên nghiệp sẽ rất khó để theo đuổi đường học vấn" , Anh Khôi chia sẻ suy nghĩ thấu đáo của mình nhiều năm trước. Một nhận định mà có lẽ... chẳng ai cãi được.
Hãy quý trọng những kỳ thủ
Trong làng thể thao, cờ là môn thể thao trí tuệ. Từ nhiều thập niên trước, người hâm mộ Sài Gòn thường truyền miệng quan điểm này: nếu Từ Hoàng Thông, Từ Hoàng Thái không theo đường cờ vua, họ thừa sức lấy tiến sĩ một lĩnh vực nào đó.
Dù đó chỉ là kiểu nói vui, nhưng cũng cho thấy một sự thật: trí lực của VĐV cờ là rất cao. Nếu không theo nghiệp thể thao, họ hoàn toàn có thể tiến xa với con đường học vấn. Anh Khôi là ví dụ điển hình.
Một ví dụ khác: nữ tuyển thủ Lương Phương Hạnh từng xen kẽ sự nghiệp chơi cờ và học vấn - làm việc. Chị theo học ĐH Bách Khoa, đi làm một thời gian dài rồi mới quay lại con đường cờ vua. Việc Phương Hạnh phải đến tuổi ngoài 40 mới đạt đại kiện tướng cũng một phần trễ tràng vì thế.
May mắn thay cho làng cờ, Lê Quang Liêm vẫn kiên trì với con đường cờ vua dù có cơ hội du học. Và bên cạnh đó là nhiều kỳ thủ chuyên nghiệp khác nữa. Họ đã hy sinh một tương lai chắc chắn hơn để chọn đường VĐV vốn nhiều rủi ro.
Vì "văn vô đệ nhất, võ vô đệ nhị", thể thao (ví như võ) thường chỉ nhớ đến những người chiến thắng. Cuộc đời VĐV là một hành trình bền bỉ không cho phép sự hụt hơi, lơ đễnh dù chỉ trong thời gian ngắn. Và với VĐV cờ vua, con đường của họ lại càng phức tạp. Cờ - trong thời đại công nghệ hóa - không chỉ đơn thuần là một trò chơi trí tuệ, mà trở thành một môn thể thao đòi hỏi hàng nhiều giờ "cày ải" trước màn hình máy tính, ghi nhớ vô vàn dữ liệu phức tạp. Và còn đòi hỏi cả chế độ ăn tập chuyên nghiệp để duy trì thể lực.
Vậy nên những người lãnh đạo làng cờ đỉnh cao hãy thương cho các kỳ thủ, quý trọng công sức và sự hy sinh của họ. Hãy cố gắng hết mình để tạo sự thuận lợi cho các kỳ thủ được tập trung vào bàn cờ, thay vì đứng trước "ma trận" với vô vàn những điều rắc rối, bị làm khó cả trong việc đăng ký dự một giải đấu.
Lê Quang Liêm từng nói khi anh ủng hộ vợ chồng Nguyễn Ngọc Trường Sơn - Phạm Lê Thảo Nguyên như sau: "Là một kỳ thủ chuyên nghiệp, Liêm luôn đồng cảm rằng điều quan trọng nhất với vận động viên nên là được tập trung tối đa cho chuyên môn, thay vì những áp lực liên quan tới thủ tục hay kinh phí thi đấu".
Đọc bài gốc tại đây.