Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta có thể hiểu một cách giản dị: Chủ nghĩa xã hội là một xã hội tốt đẹp, ưu việt. Đời sống xã hội càng đầy đủ, đời sống tinh thần ngày càng phong phú. Ai cũng có công ăn việc làm, người dân no đủ và được hưởng cuộc sống hạnh phúc.
Tại buổi tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có nhiều gợi mở về việc xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn Thủ đô. Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Chủ nghĩa Xã hội khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định, gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa cả về khoa học và thực tiễn.
TS Nguyễn Anh Tuấn nói:
Tôi là người nghiên cứu giảng dạy về Chủ nghĩa xã hội nên tôi rất quan tâm, theo dõi những thông tin về nội dung này. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã vài lần chỉ đạo, gợi mở cho Hà Nội, kể cả trước đó cũng từng có gợi mở cho một số địa phương khác như Hải Phòng, Đà Nẵng, Lào Cai. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rất quan tâm đến vị trí, vai trò của Thủ đô Hà Nội đối với sự phát triển của đất nước nói chung và đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nói riêng.
Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những mục tiêu rất tham vọng, trong đó có mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Hà Nội phải là địa phương gương mẫu đi đầu trong đổi mới sáng tạo, tăng trưởng nhanh, bền vững và đặc biệt là phải hiện thực hoá được một cách sinh động những giá trị tốt đẹp của chế độ.
+ Thưa ông, gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về xây dựng xã, phường Xã hội chủ nghĩa có ý nghĩa như thế nào trong giai đoạn hiện nay?
Theo tôi, gợi mở, chỉ đạo này có cơ sở lý luận và thực tiễn sâu sắc. Về lý luận, đây là sự tiếp tục kiên định vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam hiện nay. Trong lý luận Mác - Lênin thì Chủ nghĩa xã hội, con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội là hướng đến một xã hội tốt đẹp, xã hội ưu việt, tiến bộ cả về kinh tế, chính trị, văn hoá, đối ngoại,... Lênin có một câu nói rất hay là “phải đưa Chủ nghĩa xã hội vào đời sống hằng ngày”, mang lại những thụ hưởng đối với người dân. Cho nên chỉ đạo này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là sự tiếp tục của tinh thần chủ nghĩa Mác - Lênin.
Đây cũng là thể hiện một cách sinh động học tập, vận dụng, làm theo phong cách, tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh về Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Đây cũng là tiếp tục đường lối đổi mới của Đảng ta. Vừa rồi đại hội 14 nhấn mạnh Chủ nghĩa xã hội Việt Nam có 3 trụ cột quan trọng đó là kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Về thực tiễn, gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rất sâu sắc. Trong 40 năm qua chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu, nhiều lần lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã khẳng định cơ đồ, tiềm lực, vị thế, uy tín quốc tế của chúng ta ngày càng được nâng lên. Bên cạnh đó nhìn thẳng thì chúng ta thấy vẫn còn tồn tại nhiều ngổn ngang, nhiều bất cập. Điển hình là khâu tổ chức thực hiện còn nhiều hạn chế. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo, gợi ý cho Hà Nội nhưng cũng chính là nói chung cho cả nước; các ngành, các cấp cũng nhìn vào đó để suy ngẫm, hành động.
+Theo ông một phường, xã theo mô hình xã hội chủ nghĩa thì có những đặc điểm, đặc trưng gì?
Hiệu quả phải đi vào chiều sâu và đặc biệt là phải đo lường được, đánh giá được rất cụ thể. Theo như dự thảo của Hà Nội, tôi thấy có 8 nhóm nội dung cốt lõi, 51 tiêu chí về mặt định lượng, bao quát tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, văn hoá, an ninh, quốc phòng, y tế, giáo dục,...
Trong đó quan trọng là khẳng định người dân là chủ thể, là trung tâm, là động lực, là đích đến; sự hài lòng của người dân, hạnh phúc của nhân dân là thước đo. Do đó theo tôi, ở đây cần phải hiểu, thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa không có nghĩa là nhà nước sẽ lo cho hết, nhà nước sẽ bao cấp hết mà là nhà nước sẽ đầu tư, nhà nước sẽ hỗ trợ trên tinh thần là Nhà nước và Nhân dân cùng làm. Có rất nhiều tiêu chí nhưng quan trọng nhất là làm cho bà con có cuộc sống tốt hơn, thu nhập cao hơn,...
Thí điểm này không phải là làm đơn điệu, làm “đồng phục” giống nhau mà phải đảm bảo tính phong phú đa dạng. Làm như thế thì mô hình mới sống động, hấp dẫn, hiệu quả và người dân mới cần, chứ một mô hình máy móc, xơ cứng thì người dân không cần, mục tiêu sẽ không bao giờ đạt được.
+Vậy theo ông, việc triển khai thí điểm mô hình này ở trong thực tế sẽ gặp phải những thuận lợi và khó khăn nào?
Hà Nội có đầy đủ những điều kiện để triển khai, để làm tốt. Sau 40 năm, Thủ đô có đủ tiềm lực, điều kiện và đặc biệt lãnh đạo Đảng, Nhà nước rất quan tâm tháo gỡ cho Thủ đô về mặt thể chế, chính sách. Đây là những thuận lợi rất cơ bản.
Về khó khăn mà Hà Nội phải đối diện cũng không nhỏ. Hà Nội là thành phố đông dân, bộc lộ những bất cập về hạ tầng, giao thông,... tức là những thứ đã tồn đọng nhiều năm, nhiều nhiệm kỳ cho nên việc tháo gỡ dù đã có thể chế nhưng nhiều thứ vẫn ngổn ngang. Cái khó khăn thứ 2 theo tôi là Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung là vừa mới sắp xếp lại tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, cán bộ rất áp lực với những yêu cầu, đòi hỏi rất cao. Bây giờ làm thí điểm thì yêu cầu chắc chắn sẽ cao hơn và áp lực nặng hơn. Khó khăn thứ 3 là thí điểm này sẽ cần nguồn đầu tư rất lớn, phải làm nhiều công trình nên nguy cơ hình thức, lãng phí cũng là điều đáng lưu tâm. Một khó khăn nữa là về mặt nhận thức, tâm lý, nhiều người khi nghe thông tin như thế cũng có người lo lắng, có người hoài nghi cũng có người lăn tăn rằng là phải chăng những xã phường này sẽ tái lập theo kiểu bao cấp trước đây, làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu, cái gì cũng chung. Tức là vẫn có những lăn tăn như thế thì cái đó cần phải hoá giải. Và một cái khó nữa là liệu có suy nghĩ cả thành phố lo cho thí điểm thì các việc khác có thể bị xem nhẹ đi. Một lưu ý khác đấy chính là sự xuyên tạc, chống phá của các thế lực phản động, thù địch đòi hỏi chúng ta cần kiên quyết đấu tranh.
Việc xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa cũng phải rất quan tâm đến con người xã hội chủ nghĩa. Chung quy vẫn là con người mà con người quan trọng hàng đầu đấy chính là đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý trong xã phường ấy, làm thế nào để họ trở thành những người dám nói, dám làm, dám hành động, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
+Thưa ông, hiện nay các địa phương như Hải Phòng, Lào Cai, Đà Nẵng,... đã triển khai chủ trương này như thế nào?
Lào Cai, Hải Phòng và Đà Nẵng cũng đã triển khai từ 2025, gắn với xây dựng con người xã hội chủ nghĩa và làm rất quyết liệt.
Đây là vấn đề được Học viện rất quan tâm. Chúng tôi đang triển khai một số đề tài liên quan đến các khía cạnh của nội dung này. Tôi cũng đang làm chủ nhiệm cho đề tài Tổng kết về xây dựng con người xã hội chủ nghĩa ở Hải Phòng, Đà Nẵng.
Từ kinh nghiệm của Hải Phòng, Đà Nẵng sẽ có những đề xuất với Trung ương, gợi ý để các địa phương khác tham khảo.
Xin cám ơn ông!
Đọc bài gốc tại đây.