Thị trường lao động cần người biết thích ứng với môi trường số

Tỉ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 29,7%, tăng so với cùng kỳ năm trước, cho thấy ngày càng...

Thực tế cho thấy, mỗi một cuộc cách mạng công nghiệp đều tạo ra những chuẩn mực mới cho thị trường lao động. Khi điện được phổ cập, biết vận hành máy móc trở thành kỹ năng cơ bản. Khi máy tính xuất hiện, tin học văn phòng dần trở thành yêu cầu tối thiểu.

Ngày nay, cùng với chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, những kỹ năng như sử dụng nền tảng số, khai thác dữ liệu hay làm việc với các công cụ AI đang dần trở thành năng lực phổ thông chứ không còn là lợi thế của một số ít người.

Điều đó cũng có nghĩa, cạnh tranh trên thị trường lao động không còn đơn thuần là ai có bằng cấp cao hơn, mà là ai học nhanh hơn, thích nghi tốt hơn và làm chủ công nghệ hiệu quả hơn.

Công nghệ không xóa bỏ việc làm mà làm thay đổi yêu cầu lao động. Công việc lặp lại dần được tự động hóa, trong khi nhu cầu nhân lực biết vận hành và phối hợp với công nghệ ngày càng tăng.

Vì thế, kỹ năng số bây giờ là yêu cầu chung đối với công nhân trong nhà máy, nhân viên văn phòng, lao động dịch vụ, thậm chí cả người làm nông nghiệp khi sản xuất ngày càng gắn với các nền tảng số. Nói cách khác, kỹ năng số đang trở thành “tấm vé thông hành” của nhiều ngành nghề.

Tuy vậy, “tấm vé thông hành” này cũng đặt ra một vấn đề mới liên quan đến cơ hội tiếp cận công nghệ. Bởi một công nhân làm việc theo ca, một lao động trung niên vừa mất việc hay một người ở vùng nông thôn sẽ rất khó tự mình tiếp cận các khóa đào tạo nếu thiếu thời gian, kinh phí và điều kiện học tập.

Khi cơ hội tiếp cận tri thức không đồng đều, khoảng cách kỹ năng sẽ nhanh chóng trở thành khoảng cách về thu nhập, việc làm và cơ hội phát triển.

Vậy nên, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng không thể chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mà còn là câu chuyện, sự chung tay của cộng đồng doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục.

Công đoàn đang phát huy vai trò kết nối, hỗ trợ người lao động tiếp cận khóa học phù hợp; Nhà nước và địa phương có chính sách mạnh hơn để mọi người đều có cơ hội học tập, thích ứng với chuyển đổi số.

Trong một thị trường lao động biến đổi nhanh, bằng cấp sẽ ngày càng chỉ là điểm khởi đầu. Điều quyết định cơ hội việc làm của mỗi người chính là năng lực học hỏi và khả năng thích ứng liên tục, đặc biệt là kỹ năng số.

Nhưng nếu không có giải pháp đồng bộ để mọi người lao động đều có cơ hội tiếp cận và nâng cao kỹ năng số, khoảng cách về kỹ năng rất có thể sẽ ảnh hưởng đến cơ hội việc làm trước mắt của từng cá nhân.

Đọc bài gốc tại đây.