TPHCM đang tính toán một bước đi mạnh tay là miễn phí hoàn toàn vé xe buýt nhằm "mời" người dân đến với phương tiện công cộng.
TPHCM đang tính toán một bước đi mạnh tay là miễn phí hoàn toàn vé xe buýt nhằm "mời" người dân đến với phương tiện công cộng.
Miễn phí xe buýt là một bước đi quyết liệt của TPHCM nhưng nếu chỉ dừng ở “0 đồng”, chính sách này sẽ khó đạt mục tiêu lớn nhất - đó là kéo người dân rời bỏ phương tiện cá nhân.
Không thể phủ nhận, miễn phí mang lại nhiều lợi ích rõ ràng, giảm chi phí đi lại, hỗ trợ người thu nhập thấp, khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng.
Một phân tích thuyết phục, đó là, mỗi năm thành phố thiệt hại hàng tỉ USD vì ùn tắc và ô nhiễm, thì khoản chi 7.000 tỉ đồng cho xe buýt thực chất là một khoản “đầu tư” hợp lý.
Nhưng bài toán giao thông đô thị chưa bao giờ chỉ là tiền vé.
Người dân không từ chối xe buýt vì vài nghìn đồng mà vì bất tiện. Xe đến trễ, phải chờ lâu, tuyến không phủ rộng, phải đi bộ xa, chuyển tuyến phức tạp.
Một chuyến đi kéo dài gấp đôi, gấp ba so với xe máy thì dù miễn phí cũng khó hấp dẫn.
Thực tế cho thấy, hệ thống xe buýt hiện nay vẫn chưa chạm đến nhu cầu di chuyển linh hoạt của người dân.
Nhiều khu dân cư, hẻm nhỏ chưa được kết nối. Những “khoảng trống” này khiến xe buýt trở thành lựa chọn thứ yếu, thay vì phương tiện chính.
Vì vậy, điều quyết định không phải là giá vé, một mạng lưới xe buýt hiệu quả phải bắt đầu từ khả năng tiếp cận.
Người dân bước ra khỏi nhà là có thể dễ dàng bắt xe. Điều này đòi hỏi quy hoạch lại tuyến, phát triển xe buýt mini vào khu dân cư, kết nối đồng bộ với metro và các phương tiện khác.
Tiếp theo là tần suất và độ tin cậy.
Xe phải chạy đúng giờ, đều đặn. Trong giao thông đô thị, sự đúng giờ chính là yếu tố cạnh tranh lớn nhất với xe cá nhân.
Xe phải sạch sẽ, an toàn, thái độ phục vụ văn minh. Một chuyến xe dễ chịu sẽ tạo thói quen, ngược lại, chỉ một trải nghiệm tồi cũng đủ khiến hành khách quay lưng.
Hạ tầng cũng đóng vai trò then chốt.
Làn đường ưu tiên, điểm dừng thuận tiện, thông tin rõ ràng, tất cả giúp xe buýt nhanh hơn, đáng tin cậy hơn.
Nếu xe buýt vẫn bị kẹt xe như xe máy, thì không có lý do gì để người dân thay đổi.
Cần nhìn thẳng một thực tế, thói quen đi xe máy không dễ thay đổi. Người dân chỉ chuyển sang phương tiện công cộng khi thấy “tốt hơn”, chứ không chỉ vì “rẻ hơn”.
Miễn phí có thể kéo hành khách đến thử nhưng để họ ở lại, phải có hệ thống đủ tốt.
Chính sách “0 đồng” vì thế chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là một mạng lưới thuận tiện, đúng giờ, an toàn và đáng tin cậy.
Khi đó, xe buýt không còn là lựa chọn thay thế, mà trở thành lựa chọn ưu tiên.
Đọc bài gốc tại đây.