Rằm tháng 7 là dịp quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của người Việt, gắn với lễ Vu Lan báo hiếu và tục cúng cô hồn.
Rằm tháng 7 là dịp quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của người Việt, gắn với lễ Vu Lan báo hiếu và tục cúng cô hồn.
Theo sách Thờ cúng cổ truyền Việt Nam - Nghi lễ và thực hành nghi lễ (Nhà xuất bản Thế giới), lễ cúng Rằm tháng 7 hay lễ Vu lan báo hiếu có nguồn gốc từ Phật giáo Đại thừa, qua câu chuyện ngài Mục Kiền Liên cứu mẹ khỏi cảnh giới ngạ quỷ.
Theo truyền thuyết Phật giáo, Mục Kiền Liên là một trong những đại đệ tử của Đức Phật. Sau khi chứng được thần thông, ông biết mẹ mình đang chịu cảnh khổ ở cõi ngạ quỷ nên tìm cách cứu mẹ. Mục Kiền Liên mang cơm đến dâng, nhưng thức ăn vừa đưa lên miệng mẹ đã hóa thành lửa, khiến ông vô cùng đau lòng.
Không thể tự mình giải thoát cho mẹ, Mục Kiền Liên tìm đến Đức Phật để thỉnh cầu chỉ dẫn. Đức Phật cho biết sức của một người dù có thần thông cũng không đủ để hóa giải nghiệp của mẹ; cần nhờ sự hợp lực của chư tăng mười phương.
Đức Phật dạy ông chuẩn bị lễ vật và thành tâm cúng dường chư tăng vào ngày Rằm tháng 7. Mục Kiền Liên làm theo lời chỉ dạy và nhờ công đức ấy, mẹ ông được giải thoát khỏi cảnh ngạ quỷ.
Từ câu chuyện này, ngày Rằm tháng 7 trong Phật giáo dần trở thành dịp để con cháu tưởng nhớ, bày tỏ lòng biết ơn và thực hành hiếu đạo đối với cha mẹ, ông bà.
Còn lễ cúng cô hồn tháng 7 lại có nguồn gốc từ quan niệm dân gian của người Trung Hoa. Quan niệm này cho rằng, tháng 7 âm lịch là tháng không may mắn, chứa đựng nhiều rủi ro, đen đủi nên tuyệt đối không được làm nhà, cưới hỏi, khai trương.
Tháng 7 cũng là tháng xá tội vong nhân, Diêm vương mở cửa địa ngục để tất cả cô hồn, ngạ quỷ được trở về trần gian.
Tục này xuất phát từ niềm tin rằng cô hồn, ngạ quỷ quấy phá mang lại điều xấu, không hay, đồng thời cũng là thể hiện lòng thương xót, san sẻ bớt nỗi đói khát của cô hồn, ngạ quỷ lang thang không nơi nương tựa có được một ngày ấm no.
Ở Việt Nam, lễ cúng cô hồn cũng mang ý nghĩa tương tự và xuất phát từ tình thương đối với những cô hồn, ngạ quỷ lang thang đói khát. Ông bà ta có câu, “giúp người không mong người trả ơn”, lễ cúng cô hồn tháng 7 cũng thể hiện lối sống và bản tính nhân ái của người Việt là như thế.
Ý nghĩa của lễ Vu lan báo hiếu là hồi hướng công đức của mình cho cha mẹ bằng những việc làm như phóng sinh, bố thí, hay lập đàn trang đăng lễ chay tịnh cúng dường chư tăng, ni.
Năm 2026, Rằm tháng 7 âm lịch rơi vào thứ Năm, ngày 27.8.2026 dương lịch. Theo phong tục, gia đình có thể làm lễ vào ngày Rằm hoặc cúng sớm trong những ngày trước đó, tùy điều kiện và tập quán từng nhà.
Lễ vật cúng Rằm tháng 7 gồm các lễ vật dâng tổ tiên và lễ vật cúng cô hồn. Tùy vào hoàn cảnh gia đình, vùng miền khác nhau mà mâm lễ cũng được bày biện, chuẩn bị khác nhau.
Trong đó, lễ vật dâng tổ tiên: Mâm cơm chay thanh tịnh, hoa quả, bánh (tùy tâm) hương, đèn (hoặc nến), tiền vàng mã, nước...;
Lễ vật cúng cô hồn gồm Cúng trước cửa nhà hoặc ban công gồm bánh kẹo, bánh dừa, bánh ú, cóc, ổi, mía, khoai lang sống, bỏng (gạo hoặc ngô), gạo, muối, quần áo vàng mã, cháo loãng, nước...
Sau khi đã bày biện lễ vật trên bàn thờ gia tiên và bàn cúng cô hồn (thường lễ vật được bày lên chiếu hoặc tấm vải bạt ở dưới nền đất), gia chủ thắp hương tại bàn thờ Phật (nếu có), gia tiên trong nhà và nơi mâm cúng cô hồn, ngồi xếp bằng hoặc quỳ gối trước bàn thờ tổ tiên và tiến hành đọc văn khấn.
Đọc bài gốc tại đây.