4 năm ở Lao Động

97 năm kể từ ngày xuất bản số báo đầu tiên (14.8.1929), Báo Lao Động đã ghi dấu bằng nhiều tuyến bài phản ánh, điều tra về những vấn đề...

Trong 4 năm công tác tại Báo Lao Động, có những chuyến đi, những cuộc gặp gỡ và những đề tài vẫn còn được nhắc nhớ. Đó là những trải nghiệm nghề nghiệp được tạo nên không chỉ từ những ngày tác nghiệp ngoài hiện trường, mà còn từ sự định hướng, trao đổi và đồng hành của một tập thể làm báo.

Những lần vào vai bất đắc dĩ

Năm 2022, Nhóm PV thực hiện loạt bài điều tra về đường dây mua bán trứng người, mang thai hộ vì mục đích thương mại. Đây là một trong những đề tài để lại nhiều dấu ấn trong quá trình tác nghiệp.

Muốn tiếp cận được đường dây, cách duy nhất là trở thành người trong cuộc. Những tài khoản mạng xã hội mới được lập, những cuộc trò chuyện kéo dài nhiều ngày với các “cò” môi giới và những lần kiên nhẫn tạo dựng niềm tin. Trong vai những cô gái trẻ đang cần tiền, sẵn sàng bán trứng hoặc mang thai hộ, Nhóm PV chúng tôi từng bước được dẫn vào quy trình mà các đối tượng đã vận hành từ lâu.

Sau khi hoàn tất những thủ tục ban đầu, PV được đưa đến một phòng khám hoạt động chui để khám sức khỏe. Mọi việc diễn ra nhanh chóng, như thể đó là công việc diễn ra mỗi ngày. Khi được xác nhận đủ điều kiện, cánh cửa của căn nhà nuôi dưỡng tập trung dành cho phụ nữ bán trứng, mang thai hộ mới thực sự mở ra.

Khác với những hình dung ban đầu, nơi ấy không ồn ào hay hỗn loạn. Đó là một căn nhà bình thường nằm giữa khu dân cư. Chỉ khi bước vào bên trong mới thấy một không gian hoàn toàn khác. Nhiều phụ nữ sống tập trung trong những căn phòng nhỏ, chờ đến lịch khám, lịch chuyển phôi hoặc lấy trứng. Người mới đến được người cũ chỉ dẫn từng việc nhỏ. Mọi sinh hoạt đều theo sự sắp xếp của những người quản lý.

Điều khiến tôi nhớ nhất không phải là sự kín kẽ của đường dây, mà là những câu chuyện được nghe trong căn phòng ấy. Có người vừa ngoài hai mươi tuổi, có người đã có con nhỏ. Họ đến từ nhiều tỉnh, thành khác nhau, nhưng đều mang theo những áp lực về kinh tế. Có người gánh nợ, có người cần tiền chữa bệnh cho người thân, cũng có người tin rằng đây là cách duy nhất để nhanh chóng thay đổi cuộc sống.

Có những lúc, chiếc điện thoại phải cất đi để tránh bị nghi ngờ. Những gì nhìn thấy chỉ có thể ghi nhớ trong đầu, chờ đến khi rời khỏi hiện trường mới vội vàng ghi chép lại. Mỗi cuộc trò chuyện đều phải giữ đúng vai, mỗi câu hỏi đều phải tính toán để không làm đối phương cảnh giác. Đó là những áp lực rất riêng của nghề điều tra, nơi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến nhiều ngày chuẩn bị khép lại.

Càng đi sâu, những mắt xích của đường dây càng hiện rõ. Từ các “cò” hoạt động trên mạng xã hội, những cơ sở nuôi người tập trung đến dấu hiệu hợp thức hóa hồ sơ để thực hiện các thủ tục y tế. Phía sau những lời hứa về khoản tiền hàng trăm triệu đồng là một hoạt động được tổ chức khá chặt chẽ, trong đó người phụ nữ lại là người chịu nhiều thiệt thòi nhất.

Ngày loạt bài được đăng tải, điều đáng nhớ nhất không phải là số lượng người đọc hay những lời chia sẻ, mà là việc những thông tin, tài liệu thu thập trong quá trình điều tra đã góp thêm căn cứ để cơ quan chức năng vào cuộc xác minh. Sau loạt bài của Báo Lao Động, công tác quản lý hoạt động mang thai hộ tiếp tục được các cơ quan chức năng quan tâm, rà soát nhằm bảo đảm việc thực hiện đúng quy định pháp luật. Đây cũng là tác phẩm đầu tiên của nhóm PV được trao Giải Báo chí Quốc gia khi công tác tại Báo Lao Động. Giải thưởng là niềm vui, nhưng điều ở lại lâu hơn là những kinh nghiệm nghề nghiệp có được sau một quá trình tác nghiệp nhiều thử thách.

Đồng hành

Một tác phẩm báo chí, đặc biệt là những bài điều tra, chưa bao giờ là công việc của riêng người cầm bút. Đằng sau mỗi tuyến bài là sự đồng hành của cả một tập thể, từ những trao đổi đầu tiên khi đề tài mới chỉ là một vài thông tin ban đầu, cho đến quá trình tác nghiệp, kiểm chứng và hoàn thiện tác phẩm.

Trong những đề tài đã thực hiện tại Báo Lao Động, sự định hướng của lãnh đạo báo, Ban Biên tập luôn là điểm tựa quan trọng. Từ việc lựa chọn cách tiếp cận, đặt ra những câu hỏi cần được làm rõ, đến việc lưu ý những vấn đề pháp lý trong quá trình tác nghiệp, mỗi góp ý đều giúp phóng viên có thêm sự vững vàng khi bước vào những vấn đề phức tạp của đời sống.

Với những bài điều tra, có những thời điểm phóng viên ở hiện trường nhiều ngày, nhưng phía sau đó luôn là một tập thể cùng theo dõi, trao đổi và hỗ trợ. Những tư liệu thu thập được được xem xét kỹ lưỡng, những chi tiết chưa đủ căn cứ được yêu cầu xác minh thêm, từng câu chữ cũng được cân nhắc để bảo đảm sự chính xác, khách quan trước khi đến với bạn đọc.

Điều đáng trân trọng trong những năm làm việc tại Báo Lao Động là sự đồng hành của những người đồng nghiệp. Đó là những cuộc trao đổi về một chi tiết trong bài viết, những lần cùng xem lại hình ảnh, rà soát tài liệu, hay những buổi làm việc kéo dài để hoàn thiện một tác phẩm. Mỗi người góp một phần công sức, từ phóng viên tác nghiệp tại hiện trường đến những đồng nghiệp âm thầm phía sau trang báo.

Cùng với sự thay đổi của báo chí hiện đại, Lao Động cũng không ngừng đổi mới cách thể hiện để tiếp cận bạn đọc. Những tuyến bài điều tra không chỉ được đăng tải trên báo in, báo điện tử mà còn được phát triển dưới nhiều hình thức như longform, eMagazine, video và các sản phẩm đa phương tiện. Nhưng dù ở hình thức nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự cẩn trọng trong thông tin và trách nhiệm của người làm báo.

Nhìn lại chặng đường đã qua, điều còn đọng lại không chỉ là những tác phẩm đã được xuất bản, mà còn là những con người đã cùng nhau làm nên các tác phẩm ấy. Sự tin tưởng, định hướng của lãnh đạo báo, Ban Biên tập và sự tận tâm của những đồng nghiệp luôn là nguồn động viên quý giá để những người làm báo tiếp tục theo đuổi những câu chuyện cần được đưa ra ánh sáng.

97 năm kể từ ngày ra số báo đầu tiên, nhiều thế hệ người làm báo đã góp phần tạo nên dấu ấn của Lao Động. Được là một phần nhỏ trong hành trình ấy là một niềm may mắn, và những trải nghiệm trong quá trình làm việc tại đây sẽ tiếp tục là hành trang quý giá trên con đường làm nghề phía trước.

Đọc bài gốc tại đây.