Lịch sử gần 7 thập kỷ tồn tại của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) cho thấy duy trì và giữ vững vai trò trung tâm luôn là yếu tố quan trọng hàng đầu giúp tổ chức này thành công và làm nên thương hiệu.
 |
| Lễ thượng cờ ASEAN nhân dịp kỷ niệm 59 năm Ngày thành lập ASEAN (8/8/1967-8/8/2026) được tổ chức trang trọng tại trụ sở Bộ Ngoại giao. (Ảnh: Thành Long) |
Trên thế giới không thiếu những mô hình liên kết khu vực, thế nhưng hiếm có cuộc thử nghiệm nào tạo được dấu ấn như ASEAN. Trong ASEAN không có những cường quốc kinh tế, không có những “người khổng lồ” về dân số hay diện tích, nhưng chính ASEAN lại tạo dựng được cho mình vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
ASEAN, với dân số khoảng 684 triệu người và tổng GDP khoảng 3,8 nghìn tỷ USD đã trở thành một trong những khu vực kinh tế năng động nhất thế giới. Không chỉ vậy, ASEAN đã khởi xướng và “giữ lửa” nhiều diễn đàn, cơ chế quan trọng, như Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), tiến trình ASEAN+3 và Cấp cao Đông Á (EAS), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (AMM+)…Từ đề xuất của ASEAN, hàng loạt chương trình hợp tác, liên kết khu vực đã được triển khai. Hàng chục đối tác bên ngoài đã tự nguyện tham gia và cam kết tuân thủ các nguyên tắc của ASEAN.
Ngày nay, nói đến ASEAN là người ta nhớ đến các thuật ngữ mô tả, như “người cầm lái”, “người triệu tập” đối với các thể chế đa phương ở châu Á, “điểm tựa của các thể chế khu vực”, “nhà lãnh đạo”, “hạt nhân khu vực”, “ngọn hải đăng hy vọng”...
Tư thế dẫn dắt đó tạo điểm tựa quan trọng để ASEAN bước tiếp vào tương lai, hướng tới mục tiêu hiện thực hóa tham vọng mà Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 vạch ra nhằm xây dựng một khu vực tự cường, đổi mới sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm.
Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt đồng thời với khủng hoảng về cạnh tranh địa chính trị, khủng hoảng phân mảnh kinh tế và khủng hoảng niềm tin, giữ vững và phát huy vai trò trung tâm sẽ là yếu tố sống còn để ASEAN duy trì hòa bình, ổn định trong khu vực.
Các cơ chế hợp tác do ASEAN chủ động đề xướng và dẫn dắt sẽ ngăn chặn khu vực bị chia rẽ hoặc bị chi phối bởi lợi ích của các cường quốc, giúp điều hòa quan hệ giữa các nước lớn, để khu vực đủ sức đối phó với các thách thức toàn cầu và hướng tới mục tiêu phát triển.
Đọc bài gốc tại đây.