Cuộc đào tẩu xuyên bang của Ilya Beloozerov kết thúc bằng 5 phát đạn từ đặc vụ FBI, để lại nhiều nghi vấn về người đàn ông gốc Nga bị cáo buộc làm gián điệp.
Sáng 4/10/2024, Ilya Beloozerov một mình xuất hiện tại bãi đỗ xe bên ngoài khách sạn Super 8 ở Mississippi mà không biết rằng một nhóm đặc vụ vũ trang của Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đang áp sát. Đột nhiên, loạt tiếng súng vang lên, Beloozerov nằm gục trên mặt đường giữa những mảnh kính vỡ từ cửa sổ xe.
Gần hai năm trôi qua, giới chức Mỹ vẫn chưa công bố lý do nhóm đặc vụ FBI nổ súng bắn chết Beloozerov, người đàn ông gốc Nga làm việc trong lĩnh vực ảnh vệ tinh và bị cáo buộc làm gián điệp cho nước ngoài.
Theo các dữ liệu công khai, Beloozerov sinh năm 1974, lớn lên ở vùng ngoại ô Moskva, và theo gia đình đến định cư tại bang Virginia, Mỹ từ năm 1987. Ông từng là sinh viên xuất sắc tại trường quân sự nơi cha mẹ giảng dạy, sau đó làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
Beloozerov kết hôn với Marina năm 2005 và có một con trai, trước khi ly hôn năm 2012. Năm 2019, con trai chuyển tới sống cùng ông tại Virginia. "Anh ấy yêu con một cách mãnh liệt", Marina nói.
Sau khi ly hôn, Beloozerov từng hẹn hò với một số phụ nữ gốc Nga và Ukraine ở Mỹ cũng như nước ngoài, từng đến hai quốc gia này trong giai đoạn 2015-2016.
Beloozerov cũng từng nói với Marina rất nhiều về sự đồng cảm dành cho Ukraine sau khi chiến tranh nổ ra năm 2022. "Anh ấy một lòng hướng về Ukraine", bà cho biết.
Con trai Beloozerov cho biết cha mình từng gửi đồ hỗ trợ binh sĩ Ukraine. "Cha tôi là người ủng hộ mạnh mẽ cho Ukraine", anh nói.
Tháng 12/2022, Beloozerov được tuyển vào Maxar Technologies, công ty chuyên cung cấp ảnh vệ tinh về hoạt động của binh sĩ trên chiến trường, vị trí kho vũ khí và mức độ thiệt hại sau các cuộc tấn công.
Một đồng nghiệp cũ tại Maxar nói với CNN rằng Beloozerov được giao làm quản trị hệ thống theo hợp đồng với Bộ Quốc phòng Mỹ, vị trí yêu cầu ít nhất giấy phép an ninh cấp độ cao. Con trai Beloozerov tiết lộ cha mình được cấp một trong những loại giấy phép an ninh cấp cao nhất, yêu cầu thẩm tra lý lịch định kỳ 5 năm một lần.
Những dấu hiệu đáng ngờ
Tháng 8/2024, Beloozerov bất ngờ rút 11.500 USD từ tài khoản ngân hàng, đặt vé máy bay đi Latvia và Estonia vào ngày 17/9, nhưng sau đó lại hủy vé. Ông rút tiếp gần 9.000 USD một tháng 9 sau đó. Những giao dịch bất thường này khiến ông dường như bị cơ quan an ninh chú ý.
Con trai cho biết Beloozerov đã hai lần bị Cục An ninh Vận tải (TSA) và FBI chặn lại khi chuẩn bị lên máy bay tới châu Âu. Beloozerov nói với con trai rằng khi bị FBI thẩm vấn, ông đã khai không đúng sự thật và lo sợ sẽ phải đối mặt với các cáo buộc.
Maxar cũng phát hiện điểm bất thường liên quan đến công việc của Beloozerov, thông báo cho cơ quan chức năng và chấm dứt hợp đồng với ông, một phát ngôn viên công ty nói với CNN.
Trong khi đó, Beloozerov tìm cách rời khỏi Mỹ, theo con trai ông. Ông mua một chiếc điện thoại mới, chất đồ lên xe và sang tên cả hai chiếc xe cho con trai.
Beloozerov không ngủ ở nhà vì sợ FBI đến bắt. Trong tuần đó, Beloozerov đưa cho con trai một ổ cứng và dặn rằng ông đã chôn 50.000 USD ngoài sân sau để dùng khi cần đến.
Ngày 26/9/2024, Marina không thể liên lạc được với Beloozerov và con trai. Bà gửi email cho chồng cũ để hỏi lý do tại sao hủy gói cước di động của cả hai cha con, nhưng ông không hồi âm. Hôm sau, bà lái xe tới căn hộ của chồng cũ ở Manassas, Virginia để kiểm tra tình hình. Beloozerov không có ở đó, nhưng con trai bà thì có.
Trước khi rời khỏi thành phố vào sáng 27/9/2024, Beloozerov đã gặp con trai để cùng ăn tối và nói lời chia tay.
"Bố hy vọng đã nuôi dạy con đủ tốt. Bố xin lỗi vì mọi chuyện ra nông nỗi này, chúc con may mắn với cuộc sống của mình", con trai kể lại những gì Beloozerov nói khi đó. Cha cậu cũng dặn lập thêm tài khoản Facebook và bảo rằng ông sẽ liên lạc.
Những ngày cuối của Beloozerov
Beloozerov sau đó gặp vợ chồng Kennon Green, quản lý một bãi đỗ xe cạnh cao tốc liên bang ở Arkansas. Ông ngỏ lời thuê hai người lái xe đưa mình tới bang California.
Beloozerov giới thiệu mình tên là Eli và giải thích bản thân từng vi phạm nồng độ cồn nên không dám tự lái quãng đường dài như vậy. Ông nói sẽ trả 30.000 USD tiền mặt, gồm 10.000 USD trả trước để mua một chiếc xe và 20.000 USD còn lại trả khi tới nơi, theo lời Green.
Green chấp nhận đề nghị. Ngày 3/10, Green mua một chiếc Ford F-150 cũ màu đỏ bằng tiền của Beloozerov. Sau đó, họ tới Hernando, bang Mississippi. Cả ba làm thủ tục nhận phòng tại khách sạn Super 8.
Sáng hôm sau, Green giúp Beloozerov cạo trọc đầu và xếp quần áo. Sau đó, cả ba xuống sảnh ăn sáng trước khi xuất phát. "Chờ chút đã Eli. Tôi phải lấy lại tiền đặt cọc phòng cái đã", Green nói với Beloozerov.
Đó là lần cuối họ trò chuyện với Beloozerov. Trong lúc vợ chồng Green nhận tiền đặt cọc phòng, Beloozerov đi ra bãi đỗ xe và sau đó 5 phát súng vang lên.
Các đặc vụ FBI đã thẩm vấn vợ chồng Green về Beloozerov, cũng như khám xét đồ đạc của hai vợ chồng. Green cho biết các đặc vụ nói rằng Beloozerov có mang theo vũ khí, mặc dù ông và vợ chưa từng thấy khẩu súng nào.
Những câu hỏi chưa có lời đáp
Chiều 4/10, Marina đang ở nhà riêng ở Rockville, bang Maryland thì nhận được tin báo chồng cũ đã bị FBI bắn chết.
Vài tuần sau, thi thể Beloozerov được đưa đến một nhà tang lễ ở Rockville. Chỉ có vài người tham dự đám tang tại nghĩa trang ở Maryland vào tháng 10/2024.
Sáu tuần sau tang lễ, FBI đã thẩm vấn Marina suốt nhiều giờ tại văn phòng ở Washington. Họ hỏi liệu Beloozerov có quan điểm gay gắt về cuộc chiến Ukraine, từng đến nước này hoặc có thể bị lôi kéo giúp đỡ Ukraine hay không.
"Ilya không bao giờ có thể là điệp viên, gián điệp hay kẻ nằm vùng nguy hiểm. Đó không phải là Ilya mà tôi biết", bà nói.
Nhưng theo thời gian, bà bắt đầu hoài nghi liệu sự đồng cảm của Beloozerov dành cho Ukraine có khiến ông chia sẻ thông tin mật nhằm hỗ trợ cuộc chiến của Kiev hay không. "Tôi nghĩ anh ấy có thể bị dụ dỗ để giúp Ukraine mà không cố ý gây hại cho nước Mỹ. Đó là điều duy nhất tôi có thể tin", bà nói.
Khi kiểm tra đồ đạc Beloozerov để lại, Marina tình cờ thấy bằng lái xe và thẻ an sinh xã hội của một người đàn ông đã chết cách đây hơn 10 năm. Bà cũng tìm thấy thẻ nhân viên của một người quá cố khác.
Eric O'Neill, cựu đặc vụ phản gián FBI, cho rằng những chi tiết này phù hợp với các dấu hiệu thường thấy ở một người dễ bị tuyển mộ làm gián điệp. Với quyền tiếp cận thông tin mật và công việc tại Maxar, Beloozerov đều có thể trở thành mục tiêu tuyển mộ của cả tình báo Nga lẫn Ukraine.
"Quản trị viên hệ thống là những người được tin cậy nhất trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Họ có thể tạo tài khoản, nâng quyền truy cập và mở rộng quyền hạn. Ông ấy gần như là mục tiêu trong mơ của một cơ quan tình báo nước ngoài", O'Neill nói.
Một nguồn tin am hiểu cuộc điều tra nói với CNN rằng Beloozerov đã tìm cách chia sẻ thông tin nhạy cảm với những người mà ông tin là công dân Ukraine. Ông làm điều này vào thời điểm chính phủ Mỹ đang hạn chế chia sẻ một số hình ảnh vệ tinh nhất định với Ukraine vì lo ngại leo thang xung đột.
Nhưng cơ quan điều tra phát hiện Beloozerov thực chất đã trao đổi thông tin với các điệp viên Nga mạo danh là người Ukraine, theo nguồn tin. Đến nay, giới chức Mỹ vẫn giữ im lặng về mọi thông tin liên quan tới Beloozerov và hoàn cảnh dẫn đến cái chết của ông.
Thanh Tâm (Theo CNN, NDTV, WREG)
Đọc bài gốc tại đây.