Bị mạo danh bằng CCCD để vay tiền, nạn nhân có phải trả nợ?

17/11 18:55
 

Kẻ gian dùng CCCD giả mang thông tin người khác để vay tiền tín dụng, khiến nạn nhân mang nợ oan. Luật sư phân tích trách nhiệm pháp lý và cách xử lý.

Kẻ gian dùng CCCD giả mang thông tin người khác để vay tiền tín dụng, khiến nạn nhân mang nợ oan. Luật sư phân tích trách nhiệm pháp lý và cách xử lý.

Đối mặt hình phạt nghiêm khắc, hợp đồng giả mạo vô hiệu

Trao đổi với Lao Động, luật sư Trương Thị Kim Thy (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, hành vi làm giả CCCD, sử dụng thông tin định danh của người khác để vay tiền hoặc mua hàng trả góp có thể cấu thành nhiều tội danh theo Bộ luật Hình sự, tùy thủ đoạn và giá trị tài sản chiếm đoạt.

Cụ thể, hành vi làm giả và sử dụng giấy tờ tuỳ thân giả có thể bị truy cứu về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức với mức hình phạt tù cao nhất có thể lên đến 7 năm tù. Mặt khác, người làm giả CMND/CCCD còn có mục đích sử dụng giấy tờ giả này để ký hợp đồng vay tiền, mua hàng trả góp, nên đối tượng còn có thể bị truy cứu thêm Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản với mức hình phạt cao nhất là tù chung thân nếu người này dùng giấy tờ giả để lừa dối nhân viên thẩm định hoặc bên bán hàng nhằm chiếm đoạt tiền, tài sản có giá trị từ 02 triệu đồng trở lên, hoặc dưới 02 triệu đồng nhưng thuộc trường hợp luật định.

Đối với hành vi thu thập, mua bán, sử dụng trái phép thông tin cá nhân trên không gian mạng với mục đích chiếm đoạt tài sản của người khác thì cũng có thể bị truy cứu về Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản theo Điều 290 BLHS với mức hình phạt cao nhất là 20 năm tù.

Theo Luật Phòng, chống rửa tiền thì các công ty tài chính có trách nhiệm nhận biết khách hàng và đối chiếu, xác thực thông tin định danh với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Tuy nhiên, với việc đáp ứng nhu cầu giải ngân nhanh chóng cho khách hàng khi vay tiền chỉ trong vài phút thì việc thẩm định có thể chưa đảm bảo về việc kiểm tra tính giả mạo của các thông tin cá nhân. Các công ty tài chính cần chú trọng đến việc xét duyệt phối hợp sát sao với hệ thống VNeID để xác thực thông tin khách hàng, đảm bảo quyền lợi hợp pháp và phòng, ngừa rủi ro cho chính doanh nghiệp và người dân.

Về khoản nợ phát sinh từ việc bị mạo danh, luật sư Kim Thy cho biết, theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, các giao dịch có yếu tố gian dối được xác định là các giao dịch vô hiệu. Trường hợp người dân hoàn toàn không tham gia xác lập hợp đồng, không ký kết hoặc ủy quyền vay tiền thì không thể mặc nhiên buộc họ trả nợ. Do đó người dân không có nghĩa vụ phải thanh toán khoản nợ trên.

“Người bị mạo danh cần nhanh chóng gửi khiếu nại đến tổ chức tín dụng, yêu cầu cung cấp hồ sơ vay, chứng từ giải ngân và phối hợp cơ quan công an xác minh. Khi có căn cứ xác định không phải người vay, tổ chức tín dụng cần xử lý khoản nợ, điều chỉnh thông tin tín dụng CIC theo kết quả xác minh và quy định pháp luật. Số tiền bị chiếm đoạt phải được yêu cầu thu hồi từ người thực hiện hành vi gian dối”, luật sư Trương Thị Kim Thy khuyến nghị.

Cách xử lý khi bị đòi nợ oan và 5 nguyên tắc bảo vệ thông tin

Khi bất ngờ bị các đơn vị tài chính yêu cầu thanh toán khoản vay không do mình thực hiện, người dân không nên vội thừa nhận nghĩa vụ trả nợ hoặc chuyển tiền. Theo luật sư Trương Thị Kim Thy, người bị mạo danh cần chủ động yêu cầu đơn vị đòi nợ cung cấp hợp đồng vay, hồ sơ định danh và chứng từ giải ngân để đối chiếu, đồng thời gửi khiếu nại bằng văn bản, đề nghị xác minh giao dịch.

Trong quá trình này, người dân nên lưu giữ bằng chứng như ghi âm cuộc gọi, tin nhắn, chụp màn hình nội dung đòi nợ và các thông báo liên quan. Trường hợp có dấu hiệu sử dụng giấy tờ giả để chiếm đoạt tài sản, cần trình báo cơ quan công an để được xác minh, xử lý.

Để hạn chế nguy cơ bị đánh cắp thông tin, mạo danh vay tiền, luật sư Trương Thị Kim Thy khuyến cáo người dân thực hiện 5 nguyên tắc bảo mật sau:

Thứ nhất, không tùy tiện chia sẻ giấy tờ tùy thân: Không đăng công khai hoặc gửi hình ảnh hai mặt CCCD, bằng lái xe, thẻ ngân hàng lên mạng xã hội và các ứng dụng nhắn tin không bảo đảm an toàn.

Thứ hai, cảnh giác với đường link và yêu cầu xác thực lạ: Không cung cấp mã OTP, thông tin định danh hoặc hình ảnh khuôn mặt cho các đường link không rõ nguồn gốc, kể cả khi được yêu cầu cập nhật sinh trắc học hay nhận thưởng.

Thứ ba, quản lý chặt bản sao CCCD: Không giao bản gốc cho cơ sở không có thẩm quyền. Khi cung cấp bản sao cho một giao dịch cụ thể, nên ghi rõ mục đích sử dụng trên bản sao để hạn chế nguy cơ bị dùng sai mục đích.

Thứ tư, thận trọng khi sử dụng ứng dụng AI: Hạn chế tải ảnh chân dung, hình ảnh khuôn mặt và dữ liệu cá nhân lên các ứng dụng không rõ nguồn gốc, chưa được kiểm chứng về chính sách bảo mật.

Thứ năm, định kỳ kiểm tra lịch sử tín dụng: Người dân có thể đăng ký tài khoản tại cổng thông tin chính thức cic.gov.vn để tra cứu thông tin tín dụng, kịp thời phát hiện khoản vay bất thường và yêu cầu xác minh khi phát hiện dấu hiệu bị mạo danh.

Đọc bài gốc tại đây.