Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva vừa ghi tên mình cùng sự nghiệp chính trị hiếm có vào lịch sử khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử ngày 25/10.
 |
| Tổng thống Brazil Lula da Silva giữa vòng vây những người ủng hộ ngày 25/10. (Nguồn: Anadolu) |
Trong cuộc bầu cử tổng thống vòng hai ngày 25/10, Tổng thống đương nhiệm Lula da Silva đã đánh bại Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro để có nhiệm kỳ thứ tư không liên tiếp. Theo Tòa án Bầu cử Tối cao Brazil, ông Lula nhận được 51,79% số phiếu hợp lệ, tương đương hơn 64,2 triệu phiếu, trong khi đối thủ đạt 48,21%.
| More from WVR |
 Bầu cử Tổng thống Brazil: Bước ngoặt chính trị |
Kết quả này đánh dấu thêm một cột mốc trong sự nghiệp chính trị kéo dài nhiều thập niên của nhà lãnh đạo 80 tuổi. Ông từng hai lần giữ cương vị tổng thống trong giai đoạn 2003-2010, trở lại nắm quyền năm 2023 và nay tiếp tục được cử tri trao nhiệm kỳ mới, dự kiến bắt đầu ngày 5/1/2027.
Chiến thắng càng đáng chú ý khi ông Lula chỉ đứng thứ hai ở vòng bỏ phiếu đầu tiên ngày 4/10, với 45,16% phiếu hợp lệ, sau ông Flávio Bolsonaro, người đạt 47,03%. Đây là lần đầu tiên kể từ khi Brazil khôi phục chế độ dân chủ, một ứng cử viên tổng thống về nhì ở vòng đầu nhưng giành chiến thắng trong cuộc bỏ phiếu quyết định.
Nỗ lực chính trị bền bỉ
Sinh ngày 27/10/1945 tại bang Pernambuco, miền Đông Bắc Brazil, ông Luiz Inácio Lula da Silva lớn lên trong một gia đình nghèo trước khi chuyển đến São Paulo. Từng làm công nhân cơ khí, ông tham gia phong trào công đoàn và nổi lên với vai trò lãnh đạo các cuộc đình công lớn cuối thập niên 1970. Năm 1980, ông góp phần thành lập đảng Lao động (PT), mở đầu con đường chính trị đưa ông đến chức vụ tổng thống năm 2003, sau ba lần tranh cử không thành công.
Trong hai nhiệm kỳ đầu, kết thúc năm 2010, chính quyền của ông Lula thúc đẩy các chương trình an sinh xã hội, góp phần giảm nghèo trong bối cảnh Brazil tăng trưởng nhờ xuất khẩu hàng hóa. Tuy nhiên, sự nghiệp của ông sau đó bị ảnh hưởng bởi cuộc điều tra tham nhũng Lava Jato (Chiến dịch Rửa xe). Ông bị kết án, bắt giam năm 2018 và được trả tự do sau đó 580 ngày. Năm 2021, Tòa án Tối cao Brazil hủy các bản án, khôi phục quyền tranh cử của ông. Ông Lula trở lại nắm quyền sau khi đánh bại Tổng thống đương nhiệm Jair Bolsonaro trong cuộc bầu cử năm 2022.
Trong nhiệm kỳ thứ ba, ông tiếp tục ưu tiên giảm nghèo, mở rộng trợ cấp xã hội, thúc đẩy đầu tư công và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, chính phủ gặp sức ép từ chi phí sinh hoạt, tình trạng tội phạm và những tranh luận về chi tiêu ngân sách. Cuộc bầu cử năm 2026 đưa ông trở lại nhiệm kỳ thứ tư không liên tiếp, nhưng kết quả sít sao cũng cho thấy sự phân cực chính trị tại Brazil vẫn sâu sắc. Đây sẽ là bối cảnh định hình khả năng thực hiện chương trình nghị sự của ông trong bốn năm tới.
Phát biểu trước những người ủng hộ tại São Paulo sau khi kết quả được công bố, ông Lula cam kết sẽ điều hành đất nước vì tất cả người dân, bất kể khác biệt chính trị. “Không ai bắt buộc phải yêu thích tổng thống được bầu, nhưng tổng thống phải điều hành đất nước vì tất cả mọi người”, ông nói.
Nhà lãnh đạo Brazil đồng thời tuyên bố, chiến thắng của mình là sự thất bại của “chủ nghĩa phủ nhận và những lời dối trá”, đồng thời nhấn mạnh vấn đề chủ quyền quốc gia: “Đất nước này sẽ không chấp nhận trở thành sân sau của bất kỳ ai”.
Những phát biểu đó cho thấy thông điệp ông Lula muốn gửi đi sau một cuộc bầu cử gay cấn: duy trì chương trình nghị sự xã hội, hàn gắn sự chia rẽ trong nước và bảo vệ quyền tự chủ của Brazil trong quan hệ quốc tế. Nhưng để biến những cam kết này thành chính sách, ông sẽ phải vượt qua những trở ngại không nhỏ trong nhiệm kỳ tới.
Nhiệm kỳ mới trước sức ép
 |
| Người dân Brazil ăn mừng chiến thắng của ông Lula da Silva. (Nguồn: Anadolu) |
Theo hãng thông tấn Anadolu, trong chiến dịch tranh cử, ông Lula cam kết duy trì chương trình chuyển tiền có điều kiện Bolsa Família do chính phủ Brazil thực hiện nhằm hỗ trợ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, mở rộng nhà ở giá phải chăng, củng cố hệ thống y tế công và giáo dục, đồng thời thúc đẩy đầu tư cơ sở hạ tầng, sản xuất trong nước và tăng lương tối thiểu. Ông cũng ủng hộ giảm thời gian làm việc tiêu chuẩn từ 44 giờ xuống 40 giờ mỗi tuần mà không cắt giảm tiền lương.
Môi trường tiếp tục là một trụ cột trong chương trình nghị sự. Ông Lula cam kết xóa bỏ nạn phá rừng vào năm 2030, dù đồng thời vẫn ủng hộ phát triển hoạt động khai thác dầu khí. Điều này đặt ra bài toán cân bằng giữa bảo vệ hệ sinh thái, đặc biệt tại Amazon, với nhu cầu khai thác tài nguyên và phát triển kinh tế.
Thách thức trước mắt là khả năng tài chính của chính phủ. Theo Reuters, nợ công Brazil đã vượt 82% GDP, trong khi chi phí vay vốn cao và các khoản chi bắt buộc chiếm phần lớn ngân sách liên bang. Chính phủ phải tìm cách duy trì kỷ luật tài khóa mà không làm suy giảm các chương trình an sinh xã hội. Nhiệm vụ này ngày càng khó khi ông Lula cam kết tiếp tục tăng lương tối thiểu và mở rộng hỗ trợ cho người dân.
Lạm phát, lãi suất cao và gánh nặng nợ của các hộ gia đình, doanh nghiệp cũng có thể hạn chế dư địa chính sách của chính phủ.
Bên cạnh kinh tế, Quốc hội sẽ là một phép thử chính trị quan trọng. Các đảng bảo thủ và cánh hữu củng cố ảnh hưởng trong cuộc bầu cử lập pháp, khiến liên minh của ông Lula khó dễ dàng thông qua những đề xuất về thuế, chi tiêu công, an ninh và môi trường. Chính phủ sẽ phải thương lượng với các lực lượng nằm ngoài đảng Lao động để xây dựng đa số ủng hộ từng chính sách.
Do đó, chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống chưa đồng nghĩa với việc ông Lula có đủ điều kiện thực hiện toàn bộ chương trình của mình. Khả năng dung hòa các ưu tiên kinh tế - xã hội với yêu cầu kiểm soát tài chính công, đồng thời tìm kiếm sự ủng hộ tại Quốc hội, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả của nhiệm kỳ mới.
Tham vọng trên trường quốc tế
Theo Anadolu, đối ngoại là một lĩnh vực khác mà ông Lula muốn tiếp tục định hình dấu ấn. Trong nhiệm kỳ vừa qua, ông đã thúc đẩy hợp tác với các nền kinh tế mới nổi thông qua Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS), tăng cường quan hệ với Trung Quốc và vận động để Brazil có tiếng nói lớn hơn trong các vấn đề toàn cầu.
Ông cũng chỉ trích các hoạt động quân sự của Israel tại Gaza, ủng hộ việc thành lập Nhà nước Palestine và kêu gọi giải quyết các xung đột bằng thương lượng. Trong các phát biểu sau bầu cử, ông Lula nhấn mạnh Brazil cần giữ vị trí trung tâm trong các vấn đề quốc tế, thay vì chỉ đóng vai trò bên lề.
“Chúng ta muốn trở thành một quốc gia ở vị trí trung tâm, chứ không phải ở ngoại vi”, ông nói, đồng thời cam kết Brazil sẽ cho thế giới thấy cách thức thực hiện các chính sách khí hậu.
Thông điệp về chủ quyền cũng được ông nhấn mạnh trong bối cảnh quan hệ giữa Brasília và Washington từng căng thẳng dưới thời Tổng thống Donald Trump. Chính quyền của ông Trump áp thuế đối với hàng hóa Brazil và công khai ủng hộ cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Trong chiến dịch tranh cử, ông Lula chỉ trích điều mà ông coi là sự can thiệp từ bên ngoài vào công việc nội bộ của Brazil.
Sau chiến thắng của ông Lula, nhiều lãnh đạo tại châu Mỹ đã gửi lời chúc mừng và đề cập khả năng tăng cường hợp tác. Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum coi kết quả bầu cử là thắng lợi của người dân Brazil. Thủ tướng Canada Mark Carney nhấn mạnh cơ hội mở rộng thương mại, bảo vệ môi trường và thúc đẩy thịnh vượng kinh tế. Các nhà lãnh đạo Uruguay, Paraguay và Bolivia cũng đề cập việc tiếp tục hợp tác về hội nhập khu vực và phát triển.
Những phản ứng này cho thấy các đối tác trong khu vực kỳ vọng quan hệ với Brazil tiếp tục được duy trì trên nhiều lĩnh vực, từ thương mại và an ninh đến bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, cách tiếp cận đối ngoại của ông Lula cũng sẽ phải tính đến những khác biệt về chính trị, lợi ích kinh tế và quan điểm giữa các chính phủ trong khu vực.
Chiến thắng ngày 25/10 giúp ông Lula kéo dài sự nghiệp chính trị đã trải qua nhiều bước ngoặt, nhưng nhiệm kỳ thứ tư không chỉ là một dấu mốc cá nhân mà còn là cơ hội để ông chứng minh khả năng thực hiện những cam kết của mình. Khoảng cách giữa những cam kết sau chiến thắng và khả năng chuyển hóa chúng thành chính sách sẽ là thước đo quan trọng của nhiệm kỳ cuối cùng theo giới hạn hiến pháp hiện hành.
Đọc bài gốc tại đây.