Đà Nẵng - Cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại dấu ấn bằng khí tiết người cầm bút, luôn đứng về phía Nhân dân.
Đà Nẵng - Cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại dấu ấn bằng khí tiết người cầm bút, luôn đứng về phía Nhân dân.
Một đời đi tìm “Tiếng Dân”
Những ngày cuối tháng 9.2026, Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng tại xã Thạnh Bình, TP Đà Nẵng được chỉnh trang, chuẩn bị đón người dân, đại biểu về dự chuỗi hoạt động kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ.
Từ vùng đất này, năm 1876, cụ Huỳnh Thúc Kháng ra đời. Năm 1900, ông đỗ đầu kỳ thi Hương; năm 1904 đỗ đầu thi Hội rồi đỗ Tiến sĩ. Nhưng con đường ông chọn không phải chốn quan trường.
Cùng Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp, Huỳnh Thúc Kháng tham gia phong trào Duy Tân, cổ súy khai dân trí, chấn dân khí. Năm 1908, ông bị bắt, đày ra Côn Đảo và trải qua gần 13 năm tù đày.
Ra tù năm 1921, ông tiếp tục hoạt động xã hội, rồi tham gia Viện Dân biểu Trung Kỳ. Nhưng khi nhận ra giới hạn của nghị trường dưới chế độ thuộc địa, Huỳnh Thúc Kháng tìm đến một con đường khác để nói lên những điều người dân cần được nói: báo chí.
Ngày 10.8.1927, số đầu tiên của Tiếng Dân ra đời tại Huế. Cụ Huỳnh Thúc Kháng làm chủ nhiệm kiêm chủ bút.
Trong gần 16 năm tồn tại, Tiếng Dân xuất bản 1.766 số, đề cập từ thuế khóa, giáo dục, đời sống dân sinh đến những vấn đề liên quan quyền lợi dân tộc. Tờ báo hoạt động trong sự kiểm duyệt gắt gao của chính quyền thuộc địa và bị đình bản năm 1943.
Chính trong hoàn cảnh ấy, khí tiết của cụ Huỳnh Thúc Kháng hiện lên rõ nhất. Ông từng nói: “Nếu không có quyền nói thì ít ra cũng giữ được cái quyền không nói những điều người ta buộc nói”.
Tên tuổi trở thành di sản nghề báo
Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, giữ chức Bộ trưởng Nội vụ. Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp, cụ Huỳnh Thúc Kháng được giao giữ Quyền Chủ tịch nước.
Cuối năm đó, dù đã ngoài 70 tuổi, ông tiếp tục vào Nam Trung Bộ làm Đặc phái viên Chính phủ. Ông qua đời tại Quảng Ngãi ngày 21.4.1947.
Chỉ hai năm sau, năm 1949, trường đào tạo báo chí đầu tiên của báo chí cách mạng Việt Nam được thành lập ở chiến khu Việt Bắc và mang tên Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Trường đặt tại Đại Từ, Thái Nguyên. Địa điểm này sau đó trở thành Di tích lịch sử quốc gia, một dấu mốc đặc biệt của lịch sử báo chí Việt Nam.
Từ mạch nguồn ấy, Thái Nguyên cũng lấy tên Huỳnh Thúc Kháng đặt cho giải thưởng báo chí cấp tỉnh.
Ở quê hương xứ Quảng, tên Huỳnh Thúc Kháng cũng đã trở thành một phần của đời sống báo chí suốt nhiều năm.
Dịp kỷ niệm 150 năm ngày sinh Huỳnh Thúc Kháng (1876-2026), Đà Nẵng tổ chức nhiều hoạt động như dâng hương, hội thảo khoa học, triển lãm sách - tư liệu, chương trình nghệ thuật và lễ kỷ niệm chính thức ngày 1.10. Bộ tem đặc biệt mang hình ảnh cụ cũng được chuẩn bị phát hành.
Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh, kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng là “sự kiện chính trị có ý nghĩa quan trọng”, yêu cầu các đơn vị tổ chức chuỗi hoạt động bảo đảm trang trọng, chất lượng.
Thành phố đồng thời thúc đẩy dự án phát huy giá trị Nhà lưu niệm cụ Huỳnh tại xã Thạnh Bình, mở rộng không gian trưng bày, trùng tu di tích và gắn các địa chỉ văn hóa - lịch sử với quảng bá du lịch.
Đây cũng là cách Đà Nẵng đưa di sản của cụ Huỳnh ra khỏi khuôn khổ tưởng niệm, trở thành nguồn lực giáo dục truyền thống và bồi đắp giá trị văn hóa cho các thế hệ hôm nay.
Đọc bài gốc tại đây.