“Ông có thấy mùa thu năm nay lạ không?” - cậu họa sĩ trẻ hỏi ông nhà văn già vào một buổi sáng cuối tháng chín ở quán cà phê...
“Ông có thấy mùa thu năm nay lạ không?” - cậu họa sĩ trẻ hỏi ông nhà văn già vào một buổi sáng cuối tháng chín ở quán cà phê đầu ngõ. Ngoài cửa sổ, nắng nhẹ, gió mát, trời trong vắt, những hàng cây khẽ lay động, cái se se vừa đủ khiến người ta tin rằng mùa thu Hà Nội đã thực sự chạm ngõ. Ông nhà văn già nhấp ngụm cà phê, chậm rãi: “Mùa thu năm nay đang chơi trò cút bắt với chúng ta”. Cậu trẻ ngơ ngác: “Cút bắt?”. Ông già cười khà: “Sáng thì thu, trưa lại hè, chiều mới chịu trở về với thu”.
Khoảng chín rưỡi, nắng gắt bắt đầu trút xuống; đến trưa, trời chói chang chẳng khác gì giữa hạ. Những chiếc áo khoác mỏng thu vội trở thành thứ hành lý thừa thãi. Nhưng đến bốn giờ chiều, nắng bỗng dịu đi, gió mát tràn về, mùa thu lại hiện diện như chưa từng bỏ đi đâu cả.
“Thời tiết cứ xoay như chong chóng thế này thì áo quần cũng đến khổ”, cậu họa sĩ cười. Ông nhà văn già nheo mắt: “Không chỉ quần áo đâu, có lẽ cả cách sống cũng vậy”. Cậu im lặng một lúc rồi thở dài: “Nhưng con người vốn ngại thay đổi. Cháu nghĩ càng có tuổi, người ta càng bám chấp vào những gì đã quen”. Ông gật gù: “Vì thay đổi đồng nghĩa với việc phải học lại, mà học lại thì mệt”. Ông nhướng mắt ra phố, đúng lúc một người đi đường cởi vội chiếc áo khoác bỏ vào cốp xe: “Nhưng nực cười là chúng ta luôn đòi hỏi cuộc đời phải ổn định, trong khi chính mình lại biến đổi từng ngày. Đứa trẻ lớn lên, người trẻ già đi, ký ức cũng thay đổi theo tuổi tác. “Cậu họa sĩ băn khoăn: “Vậy thích ứng nghĩa là phải xoay chuyển theo mọi thứ sao?”. Ông lắc đầu: “Thích ứng không có nghĩa là đánh mất bản ngã. Nó giống như cây tre trước gió, gió mạnh thì nghiêng, gió qua lại đứng thẳng”. Cậu họa sĩ gật gù: “Nghĩa là bên ngoài có thể biến ảo, nhưng bên trong vẫn phải có một điểm tựa để trở về?”. Ông nhà văn gật đầu.
Cậu họa sĩ lặng im ngẫm nghĩ rồi hỏi: “Vậy làm sao để người ta không bị chao đảo giữa muôn vàn biến động hở ông? Công việc, tình yêu, hay cách nhìn thế giới... chẳng có gì giữ nguyên hình dạng ban đầu”.
Ông nhà văn già chậm rãi bước ra khỏi quán, nhướng mắt nhìn nắng chiều: “Thì phải tự tạo cho mình một “khoảng thu” bên trong chứ sao. Mùa thu có thể đến sớm hay muộn, đỏng đảnh hay dịu dàng, nhưng chỉ cần một cơn gió may hay vệt nắng trong, người ta vẫn nhận ra nó. Con người cũng vậy, biến đổi bên ngoài thế nào cũng được, miễn là bên trong giữ được một chốn bình thản để quay về”.
Cậu họa sĩ thở dài: “Thích ứng với bên ngoài đã khó, giữ cho tâm mình thản nhiên bên trong còn khó hơn nhiều”. Ông bật cười, vỗ nhẹ vào vai cậu trẻ: “Khó nên mùa thu năm nay mới bỏ ngỏ câu trả lời đấy!. Mà biết đâu, chính sự dở dang ấy mới là điều khiến mùa thu trở nên quyến rũ?”.
Đọc bài gốc tại đây.