Lầu Năm Góc sử dụng máy phát hiện nói dối với hàng chục quan chức nhằm điều tra việc rò rỉ thông tin kho tên lửa của Mỹ đang cạn kiệt.
Các nhà điều tra Lầu Năm Góc trong tháng 8 đã tiến hành kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối đối với khoảng 50 thành viên Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân và các nhân viên dân sự. Trước đó, vào đầu mùa hè, hàng chục quan chức thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng phải trải qua quy trình kiểm tra tương tự.
Hoạt động diễn ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thông báo Lầu Năm Góc thành lập một tổ công tác với Bộ Tư pháp nhằm xác định và truy tố những người mà ông gọi là đã "tiết lộ trái phép thông tin nhạy cảm" cho báo chí.
Theo CBS News, dù việc sử dụng máy phát hiện nói dối không phải chưa từng xảy ra, số lượng người bị đưa vào diện kiểm tra trong cuộc điều tra lần này là điều hiếm thấy.
Nguyên nhân bắt nguồn từ các thông tin rò rỉ về kho vũ khí của Mỹ. Trong mùa hè qua, nhiều nguồn tin nội bộ tiết lộ với truyền thông rằng lượng dự trữ một số loại đạn dược then chốt - bao gồm tên lửa dẫn đường chính xác tầm xa và tên lửa đánh chặn phòng không - đã giảm xuống mức thấp nguy hiểm, và có nguy cơ cạn kiệt hơn nữa do xung đột với Iran.
Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính vào cuối tháng 7 rằng kho tên lửa đánh chặn đã suy giảm, trong đó số tên lửa Patriot hiện còn dưới 1.000 quả và số tên lửa THAAD vào khoảng 250 quả.
Hôm 6/8, ông Trump bác bỏ thông tin cho rằng Mỹ đang thiếu đạn dược trong một bài đăng trên Truth Social. Ông cũng kêu gọi áp dụng những án tù dài hạn đối với những người bị phát hiện làm rò rỉ thông tin cho báo chí.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell nói rằng cơ quan này không bình luận về sự việc cụ thể đang được điều tra, nhưng "coi mọi vụ rò rỉ thông tin mật về an ninh quốc gia là cực kỳ nghiêm trọng và đều tiến hành điều tra theo quy định".
Lý do Lầu Năm Góc phải bảo mật các số liệu về kho vũ khí là hoàn toàn dễ hiểu, bởi đây là thông tin tình báo sống còn. Tuy nhiên, Harrison Mann, cựu quan chức tình báo quốc phòng, nhận định rằng ngay cả khi không bị rò rỉ, tình trạng thiếu hụt đạn dược thực chất cũng khó có thể giấu được công chúng và phía Iran.
"Có thể họ không đạt được mức độ chính xác tương đương các quan chức Lầu Năm Góc, nhưng phía Iran có thể nhận ra khi họ không còn bị tấn công bằng nhiều loại đạn tấn công từ xa như trước. Và chắc chắn mọi người đều có thể nhận ra khi Mỹ cùng các đối tác đã hết tên lửa đánh chặn", Harrison Mann nói.
Mark Cancian, cố vấn cấp cao thuộc Ban Quốc phòng và An ninh của CSIS, cho biết ông và một đồng nghiệp đã xây dựng báo cáo tháng 7 của CSIS về tình trạng kho đạn suy giảm hoàn toàn từ các nguồn "không mật".
Quy trình kiểm tra
Máy kiểm tra nói dối thường được dùng trong khâu tuyển dụng và thẩm tra tại các cơ quan tình báo như Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) và Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA). Ngoài ra, quy trình này còn áp dụng với nhân sự xin cấp quyền tiếp cận thông tin tối mật, thông tin nhạy cảm, hoặc khi điều tra các vụ làm lộ bí mật quốc gia.
Theo quy định của Lầu Năm Góc, người được kiểm tra phải đồng ý bằng văn bản và có quyền chấm dứt cuộc kiểm tra bất cứ lúc nào.
Với các cuộc kiểm tra phản gián theo chuyên án cụ thể, điều tra viên chỉ được dùng máy nói dối khi coi đây là biện pháp thiết yếu. Trước đó, họ phải hoàn tất phỏng vấn nhân sự, có căn cứ hợp lý về sự liên quan của người này và đã khai thác tối đa các hướng điều tra khác.
Bộ trưởng Quốc phòng cũng phải thiết lập quy trình để giám sát việc sử dụng máy phát hiện nói dối một cách "có trách nhiệm và hiệu quả", đồng thời cung cấp thông tin về việc sử dụng công cụ này cho các ủy ban quốc phòng của quốc hội.
Lầu Năm Góc chưa công bố đủ thông tin để xác định liệu các điều tra viên có tuân thủ tất cả những yêu cầu đó hay không. Cơ quan này cũng chưa công bố kết quả cuộc điều tra. Tuy nhiên, CBS News đưa tin rằng những người được hỏi đều vượt qua cuộc kiểm tra.
Tổng thống Ronald Reagan năm 1983 từng cho phép sử dụng máy phát hiện nói dối trong các cuộc điều tra về việc tiết lộ trái phép thông tin mật, dù ông cấm các cơ quan chỉ dựa vào kết quả kiểm tra này để kỷ luật nhân viên.
Dưới thời chính quyền George W. Bush, FBI đã phỏng vấn gần 100 thành viên và nhân viên của các ủy ban tình báo quốc hội trong quá trình điều tra vụ rò rỉ thông tin tình báo liên quan đến các vụ tấn công ngày 11/9.
Đầu năm 2025, Bộ An ninh Nội địa đã tiến hành kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối nhằm xác định những người bị nghi tiết lộ kế hoạch truy quét người nhập cư. Theo chỉ đạo của Giám đốc Kash Patel, FBI cũng bắt đầu sử dụng máy phát hiện nói dối trong các cuộc điều tra rò rỉ thông tin từ năm 2025.
Trong một sự việc khác vào năm nay, hơn 20 thành viên đương nhiệm và cựu thành viên đội ngũ bảo vệ của ông Patel, cùng với một số nhân viên công nghệ thông tin, được cho là đã phải kiểm tra nhằm xác định nguồn làm rò rỉ thông tin về cách ông điều hành cơ quan.
Cho đến nay, chưa có người làm rò rỉ thông tin nào được công khai xác định và vẫn chưa rõ những nỗ lực điều tra có phát hiện ra ai hay không. Tuy nhiên, các nguồn tin am hiểu về quá trình này nói với New York Times rằng các cuộc kiểm tra dường như không chỉ nhằm xác định người làm rò rỉ thông tin mà còn để răn đe những quan chức có thể làm lộ thông tin mật cho truyền thông trong tương lai.
"Máy kiểm tra nói dối hoàn toàn có thể bị qua mặt hoặc cho ra kết quả sai lệch. Vì vậy, bạn không nhất thiết tìm ra được sự thật chỉ bằng cách tiến hành thật nhiều cuộc kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối, nhưng đây lại là một công cụ khá hiệu quả để gây sức ép và răn đe việc làm rò rỉ thông tin", Harrison Mann nói.
Hoàng Lan (Theo CBS News, AP, Time, NY Times)
Đọc bài gốc tại đây.