Công lý không thể được thay thế bằng phiên tòa trên mạng

Tự do ngôn luận cho phép mỗi người bày tỏ quan điểm, phản biện nhưng không đồng nghĩa với quyền quy kết, kết án hay xâm phạm danh dự trên không gian mạng.

Tự do ngôn luận là một trong những quyền cơ bản của con người. Hiện nay, Internet và mạng xã hội trở thành công cụ phổ biến để mỗi người bày tỏ quan điểm, thể hiện quyền tự do ngôn luận.

Bên cạnh việc chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về ngôn luận, vẫn có những cá nhân, hội nhóm luôn tìm mọi cách lợi dụng quyền tự do ngôn luận để xuyên tạc sự thật, xâm phạm lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân trên không gian mạng, ảnh hưởng đến an ninh trật tự.

Trao đổi với Lao Động, ông Nguyễn Túc - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Văn hóa - Xã hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - cho rằng, tự do ngôn luận ở Việt Nam là quyền được Hiến định, đồng thời là nền tảng quan trọng để phát huy dân chủ và khuyến khích phản biện xã hội, tăng cường sự giám sát của nhân dân. Quyền tự do ngôn luận được thực hiện theo quy định của pháp luật.

Theo ông Nguyễn Túc, với sự phát triển của mạng xã hội, thực tế đã cho thấy có những cá nhân, hội nhóm lợi dụng quyền tự do ngôn luận, có lời lẽ cáo buộc vô căn cứ, thậm chí xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác. Nhiều trường hợp đã bị xử lý vi phạm hành chính về việc này.

"Nhân danh tự do ngôn luận, xúc phạm danh dự cá nhân, tổ chức, kêu gọi bắt bớ người khác, hay sử dụng những lời lẽ cáo buộc vô căn cứ để phê bình người khác trên mạng xã hội là không phù hợp" - ông Túc nói.

Theo ông Nguyễn Túc, khi góp ý kiến với ai, về sự việc gì phải nhằm mục đích tốt để họ sửa chữa cho tốt lên chứ không phải mạt sát, hạ bệ nhau trên mạng xã hội. Các cơ quan có thẩm quyền, cơ quan quản lý Nhà nước cần xử lý theo đúng pháp luật những người đã dùng những lời lẽ bịa đặt, vu khống, xâm phạm đời tư hay kích động trừng phạt người khác.

"Việc vội vàng kết luận ai đúng, ai sai; ai đáng bị cách chức, tẩy chay hay "xóa sổ" khỏi đời sống xã hội không còn là quyền tự do biểu đạt. Đây là sự mạo danh công lý từ những "bản án" cảm tính" - ông Nguyễn Túc phân tích.

Theo ông Nguyễn Túc, một xã hội luôn cần những tiếng nói phản biện. Nhưng một xã hội pháp quyền cũng cần tôn trọng ranh giới giữa quyền phản biện của công dân và thẩm quyền kết luận của pháp luật.

Khi ranh giới ấy bị xóa nhòa, phản biện rất dễ chuyển thành quy kết, còn những suy đoán được lặp đi lặp lại lại dần bị xem như những kết luận đã được xác lập.

Việc xác định một cá nhân hay một tổ chức có vi phạm pháp luật hay không, phải chịu trách nhiệm đến đâu và chịu hình thức xử lý nào phải trên cơ sở chứng cứ và theo đúng trình tự pháp luật.

Ông Nguyễn Túc cho rằng, dù không gian mạng có thể là "ảo", nhưng con người phía sau mỗi tài khoản là thật. Họ đều có danh dự, gia đình, công việc riêng.

"Một xã hội văn minh không phải là xã hội không có tranh luận, mà là xã hội biết tranh luận bằng lý lẽ; không bắt mọi người nghĩ giống nhau, nhưng cũng không chấp nhận vu khống và xúc phạm. Chính nghĩa không được đo bằng âm lượng của đám đông, và công lý không thể được thay thế bằng một phiên tòa trên mạng.

Mạng xã hội có thể phát hiện dấu hiệu bất thường, cung cấp thông tin và yêu cầu minh bạch. Dư luận có quyền chất vấn, nhưng không có quyền kết án. Còn kết luận đúng sai, xác định mức độ vi phạm và áp dụng chế tài phải thuộc về cơ quan có thẩm quyền" - ông Nguyễn Túc phân tích.

Ông Nguyễn Túc nhấn mạnh, tất cả mọi người dân đều sống theo Hiến pháp và pháp luật, mọi công dân đều được pháp luật bảo vệ. Với những trường hợp bị xúc phạm nhân phẩm, danh dự thì Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ, xử lý theo quy định của pháp luật. Chỉ có như vậy xã hội mới văn minh, giúp mỗi tiếng nói không đi xa hơn những gì sự thật đã được kiểm chứng.

Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị cũng nhấn mạnh quan điểm tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước, được thực hiện nghiêm minh, nhất quán, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân.

Qua đó, thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử của mọi chủ thể trong xã hội, quản trị quốc gia hiện đại với bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Đọc bài gốc tại đây.