Đảng Cộng hòa đã đặt Tổng thống Trump vào vị trí trung tâm trong chiến dịch tranh cử giữa kỳ, khiến họ trả giá trước làn sóng phẫn nộ từ cử tri.
Hồi đầu năm nay, khi các lãnh đạo đảng Cộng hòa chứng kiến kết quả thăm dò ngày càng bất lợi cho các ứng viên của mình, họ đã đề ra chiến lược mới nhằm ngăn ngừa nguy cơ thất bại trong cuộc bầu cử giữa kỳ: Đưa Tổng thống Donald Trump trở thành tâm điểm của chiến dịch.
Kể từ đó, hình ảnh Tổng thống và lực lượng Mỹ tham chiến ở Iran xuất hiện dày đặc trên các quảng cáo vận động tranh cử. Phe Cộng hòa cũng tổ chức một đại hội giữa nhiệm kỳ mới để tôn vinh Tổng thống, và ông Trump đã liên tục tới 20 bang, tham dự 30 cuộc mít tinh để lôi kéo cử tri trong những tuần cuối chiến dịch.
Các cố vấn của ông lập luận rằng đảng Dân chủ chắc chắn sẽ biến cuộc bầu cử thành cuộc trưng cầu về ông Trump, nên chiến lược này sẽ giúp Tổng thống thúc đẩy những người ủng hộ nòng cốt đi bỏ phiếu theo cách mà không thành viên nào khác của đảng Cộng hòa có thể làm được.
"Chúng tôi đã thay đổi hoàn toàn kịch bản thường thấy của bầu cử giữa kỳ", Chris LaCivita, một trong hai quản lý chiến dịch tranh cử năm 2024 của ông Trump, nói trong cuộc phỏng vấn ngay trước ngày cử tri bỏ phiếu. "Thay vì hướng về phe trung dung hay né tránh, chúng tôi quyết định đối mặt trực tiếp".
Họ tin rằng chiến lược này sẽ thành công, bởi ông Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai với mức tín nhiệm thuộc nhóm cao nhất từ trước đến nay, cùng sự kỳ vọng từ một bộ phận cử tri đông đảo hơn.
Nhưng một ngày sau, thứ mà họ đối mặt lại là làn sóng giận dữ của cử tri, những người bất bình với lạm phát leo thang, chi phí sinh hoạt tăng cao và một cuộc chiến kéo dài ở Iran. Cú sẩy chân đó đã khiến đảng Cộng hòa hứng chịu thất bại nặng nề nhất trong nhiều thập kỷ, để mất lưỡng viện quốc hội, thậm chí khiến những "thành trì đỏ trăm năm" như Kansas chuyển sang màu xanh.
Tính toán sai lầm
Đảng Cộng hòa bước vào chiến dịch bầu cử giữa kỳ với thế trận thuận lợi. Tại Thượng viện, họ nắm 53 ghế và trong số các vị trí phải bầu lại chỉ có một ghế không thuộc bang mà ông Trump từng giành chiến thắng năm 2024.
Tình thế tại Hạ viện mong manh hơn, bởi họ chỉ nắm đa số với chênh lệch khoảng 5 ghế, nhưng các lãnh đạo Cộng hòa hy vọng việc vẽ lại bản đồ khu vực bầu cử trong những tháng qua sẽ giúp họ củng cố vị thế.
Nhưng điều mà họ không ngờ đến là phần lớn những bang mà ông Trump từng thắng với cách biệt từ 10 điểm phần trăm trở lên chỉ hai năm trước giờ đây đã quay lưng bầu cho ứng viên Dân chủ, khiến phe Cộng hòa mất ít nhất 7 ghế Thượng viện, đồng thời mất quyền kiểm soát lưỡng viện quốc hội.
Tổng thống Trump dường như đã đánh giá thấp mức độ bất bình của cử tri trước cách ông điều hành kinh tế, chính sách thuế quan và cuộc chiến Iran, khiến những nhóm cử tri quan trọng nhất từng giúp ông chiến thắng năm 2024 này đều quay lưng, trong đó có nam giới trẻ tuổi, nam giới da màu và người gốc Mỹ Latin. Bởi vậy, việc đảng Cộng hòa đặt ông Trump vào vị trí trung tâm trong chiến dịch đã đẩy nhiều ứng viên vào thế gần như không thể thắng.
Khi tình hình chính trị ngày càng bất lợi và việc vẽ lại bản đồ bầu cử khiến số cuộc đua cần bảo vệ tăng lên, những nghị sĩ đương nhiệm yếu thế, vốn hiếm khi phải đối mặt với cạnh tranh thực sự trong sự nghiệp, bắt đầu hụt hơi ngay tại các bang thành trì của đảng Cộng hòa, khiến khó khăn thêm chồng chất, theo các bình luận viên của Washington Post.
Về mặt tài chính, đảng Cộng hòa quyên góp được quỹ tranh cử vượt trội hơn nhờ "cơn mưa tiền" của tỷ phú Elon Musk cùng các nhà tài trợ lớn khác, những người rót hàng trăm triệu USD vào các siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) và các nhóm khác.
Tuy nhiên, về tổng thể, các ứng viên Dân chủ vẫn kêu gọi được số tiền nhiều hơn từ các nhà tài trợ nhỏ, giúp họ khỏa lấp khoảng cách. Dữ liệu từ AdImpact cho thấy phe Cộng hòa đã chi ra tổng cộng 2,6 tỷ USD cho bầu cử giữa kỳ, còn phe Dân chủ là 1,8 tỷ USD.
Đánh cược
Các lãnh đạo Cộng hòa ban đầu tin rằng việc vẽ lại bản đồ bầu cử cùng những ứng viên được đích thân Tổng thống Trump hậu thuẫn sẽ giúp họ duy trì được thế đa số tại lưỡng viện quốc hội.
Trong khi đó, dù có những chia rẽ nội bộ, đảng Dân chủ đã sớm tập trung tìm kiếm những ứng viên có uy tín cao, đặc biệt là những người từng giành chiến thắng tại các bang nghiêng về Cộng hòa như cựu thống đốc Roy Cooper ở Bắc Carolina, cựu nghị sĩ Mary Peltola ở Alaska và cựu thượng nghị sĩ Sherrod Brown ở Ohio.
Ban đầu, rất ít người thuộc đảng Dân chủ tin rằng họ có thể giành lại Thượng viện trong năm nay. Nhưng đến cuối năm 2025, họ trở nên lạc quan hơn khi tỷ lệ tín nhiệm của ông Trump giảm xuống khoảng 40%. Các mức thuế quan được công bố trước đó trong năm khiến giá một số mặt hàng tăng lên, trong khi cách Tổng thống bảo vệ chính sách này nhiều lúc tạo cảm giác thiếu sự cảm thông với người dân.
Theo ba người có liên quan, các quan chức cấp cao Nhà Trắng, trong đó có Phó Tổng thống JD Vance và chánh văn phòng Susie Wiles, đã liên tục gặp các chuyên gia thăm dò và phân tích độc lập nhằm theo dõi tình trạng Tổng thống Trump đánh mất sự ủng hộ từ những nhóm cử tri từng bỏ phiếu cho ông.
Trong bữa trưa hồi tháng 11 năm ngoái, chuyên gia thăm dò Mark Mitchell thúc giục ông Trump tập trung trở lại vào việc giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt. Tháng 12/2025, trong các cuộc trao đổi riêng, họ đề cập kế hoạch tổ chức mít tinh gần như mỗi tuần suốt năm 2026. Tuy nhiên, phải đến những tuần cuối chiến dịch, lịch trình đó mới được thực hiện.
Dù vẫn dè chừng lợi thế tài chính của đảng Cộng hòa, đảng Dân chủ bắt đầu hy vọng giành chiến thắng khi đối thủ chuyển sang công kích các ứng viên của họ về vấn đề chuyển giới.
"Chúng tôi đặt cược rằng mối quan tâm với vấn đề kinh tế sẽ lấn át những cuộc đối đầu về văn hóa", Mike Smith, Chủ tịch House Majority PAC, siêu ủy ban hành động chính trị của phe Dân chủ tại Hạ viện, nói.
Đến tháng 10, lịch diễn thuyết dồn dập tại nhiều bang của ông Trump mang lại cho các cố vấn phần nào hy vọng. Đảng Cộng hòa không cho rằng những sự kiện này đủ sức xoay chuyển cuộc bầu cử, nhưng tin ông Trump có thể tạo động lực để những người ủng hộ đi bỏ phiếu trong một chiến dịch mà phần lớn thông tin đều bất lợi.
Ông Trump cũng bắt đầu chi nguồn tiền của MAGA Inc., siêu ủy ban hành động chính trị ủng hộ mình, đồng thời thông báo vào cuối tháng 10 rằng toàn bộ bộ máy chính trị của ông sẽ chi tổng cộng 400 triệu USD cho bầu cử giữa kỳ.
Dù vậy, dư địa xoay xở của đảng ngày càng bị thu hẹp. Tối 2/11, ông Trump yêu cầu cử tri coi cuộc bầu cử như thể tương lai chính trị của chính ông đang bị đặt lên bàn cân.
"Tôi chỉ đề nghị mọi người hãy coi như tên tôi có trên lá phiếu", ông nói với người dẫn chương trình Sean Hannity của Fox News.
Nhưng đây dường như là đòn giáng chí mạng với các ứng viên Cộng hòa. Cử tri có lẽ đã làm đúng như vậy khi bỏ phiếu cho các ứng viên Dân chủ, để lại cho đảng Cộng hòa câu hỏi lớn về nguyên nhân khiến họ thất bại.
"Chúng ta phải bắt đầu nghĩ đến việc tranh cử trong một thế giới hậu Trump", thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên đảng Cộng hòa bang Bắc Carolina, nói.
Hoàng Lan (Theo Washington Post, Reuters)
Đọc bài gốc tại đây.