'Aura battle', 'bá khí', 'brainrot' đang lan nhanh trong học sinh. Chuyên gia cho rằng người lớn cần hiểu trào lưu, không cấm đoán hay phớt lờ.
Thời gian gần đây, "Aura battle", "bá khí" hay "brainrot" (thối não) trở thành những từ khóa cửa miệng và trào lưu thịnh hành của học sinh trên mạng xã hội lẫn ngoài đời thực. Trào lưu này mang lại tiếng cười giải trí nhưng cũng gây ra không ít lo ngại về vấn đề trật tự kỷ luật và sức khỏe.
Dưới góc nhìn của các chuyên gia và nhà quản lý giáo dục, việc người lớn vội vã cấm đoán là một sai lầm. Thay vào đó, sự thấu hiểu và khéo léo chuyển hóa xu hướng sẽ mang lại hiệu quả giáo dục cao hơn.
Học sinh nói gì về những màn đọ "bá khí"?
Dù trào lưu "Aura battle" đang rầm rộ, nhiều học sinh vẫn tỏ ra khá tỉnh táo và quyết định đứng ngoài cuộc vui vì nhận thấy sự vô bổ của chúng.
Em Đặng Phúc Phương Anh (học sinh lớp 10A11, Trường THPT Bùi Thị Xuân) thẳng thắn bày tỏ: "Em thấy trào lưu đó khá 'trẻ trâu' và mắc cỡ. Mặc dù có độ giải trí cao, nhưng nó hoàn toàn không phù hợp và không có giá trị hay ý nghĩa sâu sắc nào trong môi trường học tập".
Đồng tình, em Phương Anh (lớp 12) cho biết trào lưu này đánh trúng tâm lý thích làm người khác cười của lứa tuổi học trò. "Những trò đó khá vui nhưng lại gây mất trật tự và làm ảnh hưởng tới không khí của cả trường học. Nếu tổ chức ở quy mô nhỏ trong lớp thì vui, còn bình thường em chỉ muốn xem chứ không muốn làm những hành động đó", Phương Anh chia sẻ.
Trong khi đó, em Nguyễn Anh Khoa (lớp 10) nhìn nhận trào lưu này lan rộng là do giới trẻ có xu hướng bắt chước những người khởi xướng. "Việc bất chấp để thể hiện 'bá khí' là không ổn vì nó ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân, đồng thời làm cho kỷ luật của nhà trường thể hiện sự lỏng lẻo", Anh Khoa bày tỏ quan điểm.
Càng cấm càng tạo phản kháng
Phân tích về sức hút của các trào lưu mạng, Th.S Nguyễn Trần Trung Hải, chuyên gia nghiên cứu xã hội tại TP.HCM, nhận định học sinh ùa theo trào lưu chủ yếu vì tính giải trí và tâm lý sợ bị bỏ lỡ (hội chứng FOMO).
"Các em sợ không thuộc nhóm quy chiếu, sợ bị bỏ ra ngoài lề khi không biết đến phong trào này", ông phân tích.
Chuyên gia cũng cảnh báo về sự phản tác dụng nếu người lớn áp đặt lăng kính phi lý để cấm đoán, "nếu chúng ta cấm mà không đồng hành, không cho các em tự nhận thức ra vấn đề thì sẽ mang lại sự phản kháng. Các em có thể vặn lại ngay rằng việc này chỉ dừng ở mức độ vui thôi, đâu ảnh hưởng đến ai", chuyên gia bày tỏ.
Thay vào đó, người lớn cần thâm nhập vào thế giới của các em, từ đó định hướng để học sinh tự đánh giá được hành vi nào là lệch chuẩn và tự động đào thải.
Dưới góc độ quản lý giáo dục, thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (TP.HCM), khẳng định "bá khí" hay "aura" thực chất chỉ là xu hướng ngôn ngữ trẻ thơ. Thầy chia sẻ thông tin từ một kênh truyền hình Mỹ cho thấy mức độ phổ biến của trào lưu này trong giới trẻ toàn cầu (Gen Z, Gen Alpha) đã tăng tới 230%.
Do đó, việc các nhà trường áp dụng cấm đối với những thứ người lớn không hiểu là sai lầm, đi ngược lại sự phát triển chung. Chỉ khi học sinh đạt đến mức độ "nghiện" trào lưu, gia đình và ban tư vấn tâm lý học đường mới thực sự cần can thiệp.
"Lấy trend trị trend": Biến vô bổ thành hữu ích
Thay vì lo lắng, các chuyên gia gợi ý nhà trường nên linh hoạt chuyển hóa trào lưu thành các hoạt động giáo dục tích cực, có định hướng rõ ràng.
"Nhà trường hoàn toàn có thể lồng ghép việc thi đua học tập vào trào lưu này. Ví dụ tổ chức cuộc thi tìm hiểu những câu nói ấn tượng của các danh nhân lịch sử Đất Việt trong 2 ngày. Bạn nào tìm được câu hay nhất sẽ được mang danh 'bá khí' toàn trường. Lúc đó trào lưu sẽ mang đến một sân chơi đúng hướng và danh dự hơn rất nhiều", Th.S Nguyễn Trần Trung Hải hiến kế.
Từ thực tiễn tương tác với học sinh, thầy Huỳnh Thanh Phú cũng đề xuất sử dụng chính ngôn ngữ giới trẻ như một liệu pháp tâm lý khích lệ.
"Tại sao chúng ta không dùng những từ đó để làm mọi thứ vui hơn? Ví dụ một em tự nguyện nhường áo mưa cho bạn, hành động đó rất 'bá khí'. Nhà trường tuyên dương và 'cộng 10.000 aura' trước toàn trường, các em sẽ vỗ tay rần rần và cảm thấy hào hứng", thầy Phú gợi ý.
Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiến tạo các sân chơi thực tế hấp dẫn để kéo học sinh rời xa thế giới ảo. Các hoạt động như thi đấu thể thao, thi STEM, hay cho học sinh trải nghiệm xem kịch, xem phim về lòng yêu nước... sẽ giúp khơi nguồn đam mê nghiên cứu và khởi nghiệp cho các em trong tương lai.
Thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (TP.HCM) cùng các thầy cô kiến tạo các sân chơi thực tế như thể thao, ca hát để kéo học sinh rời xa thế giới ảo - Ảnh: QUỲNH TRÂM
Học sinh mê trend, người lớn cần '3 không - 3 cần'
Theo Th.S Nguyễn Trần Trung Hải, chuyên gia nghiên cứu xã hội tại TP.HCM, nên áp dụng nguyên tắc "3 không - 3 cần" khi ứng xử với trào lưu giới trẻ.
Không vội vã cấm đoán: Cấm những trào lưu mang tính giải trí đơn thuần chỉ tạo ra rào cản thế hệ và sự phản kháng ngầm từ học sinh.
Không phớt lờ: Dù đánh giá là vô bổ, người lớn vẫn cần quan sát để kịp thời can thiệp nếu trào lưu chuyển sang mức độ "nghiện" hoặc gây hại đến sức khỏe, kỷ luật học đường.
Không áp đặt: Tránh dùng tư tưởng của thế hệ trước để phán xét tiêu cực về văn hóa, ngôn ngữ của Gen Z và Gen Alpha.
Cần chủ động thâm nhập: Phụ huynh và giáo viên nên dành thời gian tiếp cận mạng xã hội để hiểu rõ tâm lý của người trẻ.
Cần lồng ghép giáo dục: Mượn chính ngôn ngữ trào lưu để các bài học đạo đức, thi đua trở nên gần gũi, hào hứng hơn.
Cần kiến tạo sân chơi thực tế: Đầu tư tổ chức các hoạt động ngoại khóa, thể thao, nghệ thuật và học thuật hấp dẫn để thu hút học sinh rời xa những ảnh hưởng độc hại trên thế giới ảo.
Đọc bài gốc tại đây.