Học trò đánh thầy cô đặt ra yêu cầu nhìn lại cách giáo dục đạo đức, lễ nghĩa, bởi lòng nhân văn nếu thiếu kỷ cương và giới hạn có thể khiến sự bao dung trở thành dung dưỡng cho cái sai.
Vụ nam sinh lớp 12 hành hung cô giáo ngay trên bục giảng tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội) khiến dư luận bàng hoàng, đặt ra yêu cầu nhìn lại việc giáo dục đạo đức, lễ nghĩa và ranh giới giữa lòng nhân văn, sự bao dung với kỷ cương học đường.
Nhân văn không đúng chỗ sẽ gây tác dụng ngược
Ngày 23-10, đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo đến thăm hỏi, động viên cô giáo Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội) tại nhà riêng, đồng thời đề nghị các đơn vị liên quan khẩn trương làm rõ, xử lý nghiêm minh vụ việc, bảo đảm công bằng, lẽ phải và giữ vững sự tôn nghiêm của nhà giáo, nghề giáo.
Đây cũng là lúc cần nhìn lại cách gia đình và nhà trường giúp học sinh nhận thức về đúng, sai, lễ nghĩa và những giới hạn trong cách ứng xử.
Giáo dục Việt Nam ngày càng chú trọng tính nhân văn, tôn trọng sự khác biệt và tạo cơ hội cho học sinh sửa chữa sai lầm. Đó là những giá trị cần thiết.
Vấn đề nằm ở chỗ sự nhân văn đôi khi bị hiểu thành né tránh kỷ luật, ngại xử lý sai phạm hoặc bao che cho hành vi không đúng.
Đáng lo ngại, sau vụ việc, có ý kiến trên mạng đặt câu hỏi liệu cách ứng xử của cô giáo, cụ thể là việc yêu cầu học sinh đứng trước lớp vì không làm bài tập, có khiến học sinh tổn thương lòng tự trọng hay không.
Nếu giáo viên có sai phạm nghiệp vụ, nhà trường cần xác minh và xử lý theo quy định. Nhưng cần phân biệt trách nhiệm nghề nghiệp của giáo viên với trách nhiệm của học sinh đối với hành vi của mình.
Việc cảm thấy mất mặt, bất đồng hay không hài lòng không thể trở thành lý do để phủ nhận những chuẩn mực ứng xử căn bản. Nếu mọi sai phạm đều được giải thích bằng cảm xúc của người vi phạm, giáo dục rất dễ đánh mất ranh giới giữa thấu hiểu và dung dưỡng.
Dạy lễ nghĩa phải đi cùng kỷ cương
Trong thời đại số, học sinh tiếp xúc với nhiều hệ giá trị và hình mẫu hành vi khác nhau. Điều quan trọng là gia đình và nhà trường phải giúp các em biết chọn lọc, hiểu rằng quyền cá nhân luôn đi cùng trách nhiệm, sự tôn trọng và giới hạn đạo đức.
Giáo dục đạo đức không thể dừng ở những bài học lý thuyết hay khẩu hiệu về lòng biết ơn. Học sinh cần được rèn luyện từ những điều cụ thể như biết lắng nghe, nói lời xin lỗi, tôn trọng người lớn tuổi, cư xử tử tế với người xung quanh và chịu trách nhiệm khi mắc lỗi.
Gia đình là nơi đầu tiên hình thành những chuẩn mực đạo đức cho trẻ. Cha mẹ cần làm gương trong giao tiếp, giải quyết bất đồng và ứng xử với người khác. Tuy nhiên trên thực tế, dù nhiều phụ huynh đã nỗ lực, không ít người vẫn gặp khó khăn trong việc giáo dục con.
Vì vậy trách nhiệm này cần có sự chung tay của nhà trường và ngành giáo dục thông qua cơ chế phối hợp hiệu quả, cùng những quy định đủ rõ ràng để giáo viên thực hiện kỷ luật nghiêm minh, giúp học sinh nhận thức đúng về trách nhiệm và giới hạn trong hành vi.
Nhà trường cần kết hợp giáo dục nhân cách với kỷ luật rõ ràng, nhất quán và công bằng. Học sinh mắc lỗi cần được lắng nghe, hỗ trợ để sửa đổi, nhưng cũng phải hiểu và chịu trách nhiệm về hậu quả hành vi. Giáo viên cần được bảo vệ khi làm nhiệm vụ, những sai phạm trong ứng xử sư phạm, nếu có, cũng phải được xem xét minh bạch.
Tôn trọng người khác
Một nền giáo dục nhân văn phải biết cảm thông với con người, nhưng không thỏa hiệp với cái sai. Dạy học sinh biết lễ nghĩa không phải để các em phục tùng vô điều kiện, mà để hiểu cách tôn trọng người khác, kiểm soát bản thân và sống có trách nhiệm.
Bao dung để trưởng thành, nghiêm khắc để hình thành giới hạn. Đó là điều gia đình, nhà trường và xã hội cần cùng thực hiện để đạo đức, lễ nghĩa trở thành nền tảng trong cách người trẻ ứng xử với tất cả mọi người.
Đọc bài gốc tại đây.