Khoảng 116 km Vành đai 5 qua Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng và Bắc Ninh được ưu tiên đầu tư đến năm 2030, vận hành từ năm 2031.
Sáng 6/8, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh thừa ủy quyền Thủ tướng trình Quốc hội chủ trương đầu tư dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Tuyến đường dài khoảng 349 km, đi qua Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ, được chia thành 22 dự án thành phần.
Theo phương án Chính phủ trình, dự án được chuẩn bị từ năm 2026 và bắt đầu thực hiện một năm sau đó. Giai đoạn 2026-2030, khoảng 116 km qua Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng và Bắc Ninh sẽ được ưu tiên đầu tư. Những đoạn được cân đối đủ vốn dự kiến cơ bản hoàn thành năm 2030, khai thác từ năm 2031. Toàn tuyến được đặt mục tiêu hoàn thành trước năm 2035.
Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án hơn 288.200 tỷ đồng, từ ngân sách nhà nước trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và nguồn vốn hợp pháp khác. Riêng giai đoạn 2026-2030, ngân sách trung ương dự kiến bố trí khoảng 59.700 tỷ đồng để xây dựng tuyến cao tốc chính.
Trước mắt, dự án được xác định đầu tư bằng vốn nhà nước. Khi lập báo cáo nghiên cứu khả thi, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục xem xét khả năng thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP); nếu không khả thi thì giữ hình thức đầu tư công.
Dự án cần khoảng 4.011 ha đất, gồm 1.776 ha đất trồng lúa, 465 ha đất ở, 210 ha đất lâm nghiệp và 1.560 ha đất khác.
Chính phủ xin áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc biệt, liên quan đến điều chỉnh chủ trương đầu tư, cân đối vốn, giải phóng mặt bằng, tái định cư, chuyển mục đích sử dụng rừng, chỉ định thầu, xử lý chất thải xây dựng và điều chỉnh quy hoạch. Các cơ chế còn lại nhằm khai thác giá trị tăng thêm từ khu vực dọc tuyến; hỗ trợ doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất và cho phép chuyển đổi hình thức đầu tư khi cần thiết.
Vành đai 5 sẽ kết nối Hà Nội với các địa phương trong vùng, mở rộng không gian phát triển kinh tế và hoàn thiện hệ thống giao thông quanh Thủ đô. Tuyến đường cũng được kỳ vọng giảm ùn tắc, ô nhiễm và tăng khả năng liên kết giữa các trung tâm kinh tế.
Đại diện cơ quan thẩm tra dự án, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan này đồng tình với chủ trương đầu tư, nhưng yêu cầu làm rõ mối quan hệ của Vành đai 5 với các công trình giao thông trọng điểm khác và hiệu quả tổng thể của mạng lưới.
Nguồn vốn, cơ cấu và tiến độ bố trí vốn cũng cần được tính toán cụ thể, nhất là khả năng cân đối ngân sách của Hà Nội, Hải Phòng và những địa phương phải đóng góp nguồn lực lớn. Chính phủ đồng thời cần đánh giá ảnh hưởng của dự án đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và các công trình quan trọng quốc gia được triển khai cùng thời kỳ.
Ủy ban đề nghị đủ 7 địa phương có tuyến đi qua cam kết bằng văn bản về khả năng, tiến độ bố trí vốn cho đường song hành, giải phóng mặt bằng và tái định cư trước khi Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư.
Cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu rà soát số liệu đất đai, số dân bị ảnh hưởng, chuẩn bị quỹ tái định cư và phương án hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề, ổn định sinh kế.
Cơ chế khai thác giá trị tăng thêm từ đất dọc tuyến phải làm rõ phương pháp xác định nguồn thu, nguyên tắc phân chia giữa ngân sách trung ương và địa phương, kèm biện pháp ngăn ngừa đầu cơ đất đai.
Với các chính sách đặc thù, Ủy ban cho rằng chỉ nên áp dụng những nội dung thực sự cần thiết, có đủ căn cứ pháp lý và thực tiễn; bảo đảm công khai, minh bạch, tránh tham nhũng, thất thoát và lãng phí.
Vành đai 5 là tuyến ngoài cùng trong hệ thống đường vành đai Thủ đô. Theo Sở Xây dựng Hà Nội, Vành đai 1 và phần lớn Vành đai 2,5 dự kiến hoàn thành trong năm 2026; các tuyến Vành đai 3, 3,5 và 4 được đặt mục tiêu khép kín vào năm 2027.
Trong đó, Vành đai 4 dài 113 km, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Ba địa phương đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, đang di chuyển hạ tầng kỹ thuật và xử lý các vị trí còn vướng, dự kiến hoàn tất trong tháng 8/2026.
Sơn Hà
Đọc bài gốc tại đây.