Muốn đánh giá trung thực chất lượng giáo dục, trước hết cần đổi mới cơ chế thi đua, khen thưởng , giảm áp lực về điểm số đối với nhà...
Muốn đánh giá trung thực chất lượng giáo dục, trước hết cần đổi mới cơ chế thi đua, khen thưởng, giảm áp lực về điểm số đối với nhà trường.
Chỉ thị số 37/CT-TTg ngày 20.10.2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo có một yêu cầu đáng chú ý. Đó là không lấy riêng tỉ lệ học sinh khá, giỏi, tỉ lệ tốt nghiệp hoặc kết quả thi làm căn cứ đánh giá, xếp loại, khen thưởng tập thể, cá nhân.
Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ đã chạm đến một trong những nguyên nhân khiến bệnh thành tích trong giáo dục kéo dài, khó khắc phục là cách đánh giá thi đua còn đặt nặng những con số.
Khi tỉ lệ học sinh giỏi, tỉ lệ tốt nghiệp trở thành tiêu chí quan trọng để xét danh hiệu thi đua, nhà trường dễ chịu áp lực phải duy trì hoặc nâng cao thành tích qua từng năm.
Áp lực ấy có thể truyền từ cấp quản lý xuống hiệu trưởng, từ hiệu trưởng xuống giáo viên, cuối cùng tác động trực tiếp đến việc kiểm tra, đánh giá học sinh.
Trong một cơ chế đánh giá đặt nặng các chỉ số thành tích, giáo viên có lớp có nhiều học sinh đạt điểm cao có thể có lợi thế, trong khi giáo viên có nhiều học sinh chưa đạt yêu cầu dễ chịu thêm áp lực giải trình.
Điều đáng nói là không phải giáo viên nào cũng muốn chạy theo thành tích, nhưng khi kết quả thi đua, khen thưởng gắn với điểm số, việc đánh giá trung thực đôi khi lại khiến người làm đúng chịu bất lợi.
Bởi vậy, muốn chống bệnh thành tích, cần thay đổi cơ chế đánh giá để giáo viên không còn chịu sức ép phải tạo ra những kết quả đẹp trên giấy.
Một trường có tỉ lệ học sinh khá, giỏi thấp hơn so với năm trước cần được xem xét nguyên nhân, thay vì mặc nhiên coi đó là biểu hiện của chất lượng giáo dục đi xuống.
Tương tự, một giáo viên đánh giá đúng năng lực, chỉ rõ những học sinh chưa đạt yêu cầu để có biện pháp hỗ trợ không thể bị xem là kém thành tích so với người có nhiều học sinh đạt điểm cao.
Tỷ lệ học sinh khá, giỏi hay kết quả thi vẫn là những thông tin quan trọng để đánh giá chất lượng giáo dục, nhưng không thể được sử dụng như một thước đo duy nhất hoặc tách rời điều kiện dạy học, chất lượng giáo dục và sự tiến bộ thực tế của người học.
Tất nhiên, giảm áp lực thành tích không có nghĩa là xem nhẹ kết quả học tập hay hạ thấp yêu cầu đối với nhà trường và giáo viên.
Vấn đề là cần xây dựng hệ thống tiêu chí thi đua toàn diện cho các trường học, trong đó kết quả học tập được xem xét cùng với điều kiện dạy học, chất lượng giảng dạy, hiệu quả hỗ trợ học sinh và trách nhiệm của người quản lý.
Đặc biệt, việc đánh giá cần tính đến sự khác biệt giữa các trường, các địa phương. Không thể áp dụng máy móc một thước đo thành tích cho trường ở trung tâm đô thị và trường thuộc địa bàn khó khăn, nơi điều kiện học tập của học sinh còn nhiều hạn chế.
Một cơ chế thi đua hợp lý phải khuyến khích nhà trường và giáo viên làm tốt nhiệm vụ chuyên môn, đồng thời dám nhìn nhận những hạn chế để tìm cách khắc phục, thay vì tìm mọi cách giữ thành tích.
Khi kết quả đánh giá trung thực được tôn trọng, giáo viên sẽ có thêm động lực dạy thật, học sinh được đánh giá đúng năng lực và nhà trường có cơ sở để cải thiện chất lượng giáo dục.
Giảm áp lực thành tích từ cơ chế thi đua cũng chính là tạo điều kiện để nhà trường và giáo viên tập trung vào chất lượng dạy và học thực chất.
Đọc bài gốc tại đây.