Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, không chỉ thể hiện qua tăng trưởng kinh tế mà còn hiện hữu trong hạ tầng, đô thị, giáo dục, y tế và chất lượng cuộc sống của người dân.
Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển, do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng ký ban hành, đã thu hút sự quan tâm sâu rộng của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Không chỉ đề cập những vấn đề thiết thân của đời sống xã hội, Nghị quyết còn xác lập những định hướng quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh nhưng bền vững.
Khi thực tiễn đặt ra những yêu cầu mới
Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện; vị thế, uy tín quốc tế ngày càng được nâng cao. Những kết quả đó không chỉ thể hiện qua tăng trưởng kinh tế mà còn hiện hữu trong hạ tầng, đô thị, giáo dục, y tế và chất lượng cuộc sống của người dân.
Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đặt ra nhiều thách thức như tội phạm công nghệ cao, lừa đảo trên không gian mạng, hàng giả, mất an toàn thực phẩm, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, già hóa dân số, đô thị hóa, chênh lệch vùng miền, cùng những biểu hiện xuống cấp về văn hóa, đạo đức, lối sống, thông tin xấu độc và tình trạng vi phạm pháp luật.
Điều đó cho thấy tăng trưởng kinh tế là chưa đủ để bảo đảm phát triển bền vững; một quốc gia chỉ thực sự phát triển khi người dân được sống an toàn, pháp luật được tôn trọng, các giá trị văn hóa được gìn giữ, cơ hội phát triển được chia sẻ công bằng và người dân có niềm tin vào tương lai.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 18-NQ/TW thể hiện tầm nhìn chiến lược về xây dựng mô hình xã hội Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới, nơi tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, con người.
Một trong những tư tưởng xuyên suốt của Nghị quyết là đặt con người ở vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển. Thành công của đất nước không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng mà còn bằng chất lượng phát triển xã hội, mức độ an toàn, niềm tin và hạnh phúc của nhân dân. Vì vậy, mọi chủ trương, chính sách phải hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo cơ hội phát triển toàn diện cho người dân.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh phát triển hài hòa giữa kinh tế với văn hóa, con người và môi trường; không đánh đổi công bằng xã hội, môi trường hay các giá trị văn hóa để chạy theo tăng trưởng. Đồng thời, xây dựng xã hội trên nền tảng pháp luật, đạo đức, văn hóa; kết hợp hài hòa giữa "xây" và "chống," giữa giáo dục và kỷ cương, giữa phát triển kinh tế và phát triển con người. Đây là nền tảng bền vững để xây dựng một xã hội văn minh, an toàn và phát triển.
Hoàn thiện tư duy phát triển trong kỷ nguyên mới
Giáo sư, Tiến sỹ Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, Phê bình Văn học, Nghệ thuật Trung ương, chia sẻ:
Thời gian qua, Bộ chính trị, Ban chấp hành Trung ương đã ban hành một loạt nghị quyết mang tính chiến lược, giải quyết những vấn đề lớn của đất nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế và văn hóa. Tôi vẫn luôn chờ đợi một nghị quyết chuyên đề về xã hội và rất vui mừng có Nghị quyết số 18-NQ/TW về xây dựng xã hội Việt Nam trong thời kỳ hiện đại.
Theo tôi, cần đặt Nghị quyết số 18-NQ/TW trong tổng thể các nghị quyết chiến lược mà Đảng đã ban hành. Chúng ta đã có nghị quyết về chính trị; nghị quyết về kinh tế với trọng tâm là khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; nghị quyết về phát triển văn hóa; và nay là nghị quyết về xây dựng xã hội. Đây là một trụ cột quan trọng, góp phần hoàn thiện tư duy phát triển của Đảng trong kỷ nguyên mới.
Vì vậy, không nên nhìn Nghị quyết một cách tách biệt mà cần đặt trong tổng thể hệ thống các nghị quyết chiến lược để thấy rõ sự thống nhất trong tư duy và định hướng phát triển đất nước.
Điều khiến tôi đặc biệt tâm đắc là Nghị quyết đã xác định năm giá trị nổi trội của xã hội Việt Nam trong thời kỳ hiện đại, gồm: kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển. Theo Giáo sư, Tiến sỹ Đinh Xuân Dũng cần nhìn nhận năm giá trị này trong một chỉnh thể thống nhất. Mỗi giá trị vừa giải quyết những yêu cầu cấp bách của thực tiễn, vừa mang ý nghĩa chiến lược, định hướng con đường phát triển lâu dài của
đất nước. Giữ kỷ cương để xã hội ổn định, đồng thời phải trở thành giá trị bền vững của xã hội Việt Nam hiện đại; văn minh không chỉ là mục tiêu hiện tại mà còn là yêu cầu ở tầm cao của quá trình phát triển. Vì vậy, năm giá trị này không tồn tại riêng rẽ mà có mối quan hệ biện chứng, bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau: kỷ cương tạo nền tảng cho an toàn; an toàn là điều kiện để xây dựng xã hội văn minh; văn minh tạo tiền đề cho sự phát triển hài hòa; còn hài hòa là nền tảng của phát triển bền vững.
Điều sâu sắc nhất của Nghị quyết là xác định đích đến cuối cùng của sự phát triển xã hội: xây dựng một xã hội để con người có niềm tin vào cuộc sống và được sống hạnh phúc. Đó cũng là ý nghĩa cốt lõi của năm giá trị mà Nghị quyết đã xác định.
Nghị quyết số 18-NQ/TW xác định mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, tám nhóm nhiệm vụ và ba nhiệm vụ đột phá mang tính chiến lược.
Thượng tôn pháp luật, phát huy sức mạnh văn hóa
Điểm mới nổi bật của Nghị quyết số 18-NQ/TW là đặt pháp luật, văn hóa, đạo đức và trách nhiệm công dân trong một chỉnh thể thống nhất để xây dựng xã hội phát triển bền vững. Nghị quyết hướng tới hình thành "trật tự tự thân," nơi mỗi người tự giác chấp hành pháp luật, ứng xử văn minh và có trách nhiệm với cộng đồng, qua đó xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật trở thành nền tảng của đời sống xã hội.
Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển không chỉ là mục tiêu quản lý xã hội mà còn là định hướng chiến lược nhằm kiến tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Kỷ cương tạo ra môi trường thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm mọi hoạt động được vận hành bằng pháp luật, kỷ luật và trách nhiệm. An toàn không chỉ là giữ gìn an ninh, trật tự mà còn là bảo đảm an ninh con người, để mỗi người dân được sống, học tập, lao động và sáng tạo trong môi trường ổn định, bình yên. Văn minh thể hiện ở lối sống, ứng xử, ý thức công dân và sự lan tỏa các giá trị văn hóa, góp phần hình thành một xã hội tiến bộ, nhân văn.
Hài hòa là sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa; giữa quyền lợi và trách nhiệm; giữa cá nhân và cộng đồng; giữa phát triển với bảo vệ môi trường, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Trên nền tảng đó, phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng hay quy mô kinh tế mà còn bằng chất lượng cuộc sống, chỉ số hạnh phúc, niềm tin xã hội và cơ hội phát triển của mỗi con người.
Lịch sử phát triển của thế giới cho thấy, nhiều quốc gia từng phải trả giá đắt vì thiếu kỷ cương trong quản trị, thiếu an toàn trước các cuộc khủng hoảng, phát triển nóng nhưng xem nhẹ văn hóa, môi trường và công bằng xã hội.
Khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, đại dịch COVID-19 hay tình trạng nhiều đô thị tăng trưởng nhanh nhưng ô nhiễm, bất bình đẳng đều là những lời cảnh báo rằng một quốc gia không thể phát triển bền vững nếu chỉ chạy theo tốc độ tăng trưởng mà coi nhẹ kỷ cương, an toàn, văn minh và hài hòa.
Những bài học đó càng khẳng định, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển không chỉ là mục tiêu trước mắt mà còn là nền tảng để kiến tạo một quốc gia thịnh vượng, nhân văn và hạnh phúc./.
Đọc bài gốc tại đây.