Những bệnh truyền nhiễm dễ mắc dịp Tết

Dịp Tết nhu cầu đi lại giao thương lớn trong khi thời tiết lạnh ẩm, hệ miễn dịch dễ suy giảm tạo thuận lợi cho bệnh sởi, cúm, thủy đậu lây lan.

BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết Tết Nguyên đán là thời điểm thời tiết thường xuyên thay đổi, giao mùa đông - xuân. Thời tiết này thuận lợi cho nhiều mầm bệnh phát triển.

Mầm bệnh truyền nhiễm tồn tại lâu hơn trong không khí và trên các bề mặt đồ vật, làm tăng khả năng lây nhiễm. Nhiệt độ thấp cũng làm giảm phản ứng miễn dịch chống lại bệnh của cơ thể. Cùng với đó, người dân có xu hướng tụ tập, tiệc tùng, tham gia các lễ hội dịp Tết nên dễ phát tán mầm bệnh.

Theo bác sĩ Phương, 6 bệnh thường tăng vào mùa đông - xuân.

Sởi

Đây là bệnh truyền nhiễm gây dịch qua đường hô hấp do virus sởi gây nên. Trước đây, bệnh chủ yếu gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, thường vào mùa đông - xuân. Hiện nay, virus có thể gây bệnh ở mọi lứa tuổi và xuất hiện rải rác trong năm.

Tốc độ lây lan của virus rất nhanh, một người bệnh có thể lây cho 12-18 người. Virus có thể tồn tại trong không khí và trên các bề mặt trong hai giờ.

Sởi dẫn đến nhiều biến chứng, phổ biến là viêm phổi. Ngoài ra, bệnh còn gây tiêu chảy cấp, viêm não, viêm tai giữa, viêm loét giác mạc, suy giảm miễn dịch. Trẻ em mắc bệnh sởi có thể còi cọc, suy dinh dưỡng, mắc thêm các bệnh như lao, ho gà, thủy đậu dẫn đến tái nhập viện. Ở thai phụ, bệnh sởi dẫn đến sảy thai, sinh non, thai chết lưu.

Trong tháng 1, một số tỉnh thành ghi nhận xuất hiện ca sởi, như Điện Biên 15 ca, Hà Nội 24 ca. Hiện trung tâm kiểm soát bệnh tật và sở y tế các địa phương đang theo dõi chặt tình hình bệnh để phòng chống kịp thời.

Bệnh sởi có thể phòng ngừa nhờ tiêm vaccine thông qua chương trình Tiêm chủng mở rộng và tiêm dịch vụ. Có hai loại gồm vaccine đơn và mũi kết hợp như 3 trong 1 phòng thêm các bệnh quai bị, rubella; 4 trong 1 phòng thêm quai bị, rubella và thủy đậu.

Thủy đậu

Thủy đậu thường tăng mạnh vào mùa đông - xuân, cao nhất từ tháng 2 đến tháng 5 hằng năm, khi thời tiết lạnh ẩm. Bệnh thủy đậu lây lan rất nhanh qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ các nốt phỏng nước. Một người mắc có thể lây cho 9-10 người chưa có miễn dịch.

Thủy đậu là bệnh lành tính, song, có thể biến chứng như gây bội nhiễm da, viêm phổi, viêm não... nếu không chăm sóc đúng cách. Thai phụ mắc bệnh tăng nguy cơ sảy thai, sinh non, dị tật thai nhi. Trẻ mắc thủy đậu khi sinh tỷ lệ tử vong lên đến 25-30%.

Gần đây, các bệnh viện trên toàn quốc tiếp nhận rải rác ca thủy đậu ở trẻ em và người trưởng thành, biến chứng viêm phổi, sốc nhiễm khuẩn.

Vaccine phòng thủy đậu đã được sử dụng rộng rãi, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nặng. Có hai loại vaccine gồm mũi đơn và mũi kết hợp 4 trong 1 phòng thêm sởi, quai bị, rubella, tiêm từ 9 hoặc từ 12 tháng tuổi. Những người có bệnh nền, hệ miễn dịch yếu hoặc chưa từng mắc thủy đậu nên chủ động tiêm phòng.

Khi tiếp xúc với người đang mắc bệnh, cần thực hiện các biện pháp bảo vệ để tránh lây nhiễm. Người lớn có dấu hiệu nghi ngờ thủy đậu, không nên tự điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế sớm để khám và xử lý kịp thời, tránh bệnh diễn tiến nặng.

Bệnh do virus hợp bào hô hấp RSV

Đây là virus phổ biến hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp, rất dễ lây lan. Một người nhiễm bệnh có thể lây cho 4-5 người tiếp xúc.

Bất cứ ai cũng có thể nhiễm RSV, song, trẻ nhỏ và người cao tuổi, có bệnh nền là những nhóm nguy cơ cao mắc và biến chứng nặng. Khoảng 70% trẻ đã nhiễm RSV trong năm đầu đời, hầu hết trẻ đã nhiễm trước hai tuổi, có thể tái nhiễm nhiều lần trong năm.

Trẻ nhiễm RSV có nguy cơ diễn tiến nặng gây viêm tai giữa, viêm tiểu phế quản, viêm phổi, suy hô hấp, phải nhập viện điều trị tích cực. Ở người cao tuổi, ngoài gây viêm phổi, suy hô hấp, RSV còn có thể thúc đẩy, làm trầm trọng tình trạng bệnh lý nền như phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), tim mạch, đái tháo đường, suy thận...

Hiện có các vaccine dành cho người từ 60 tuổi trở lên và người có bệnh lý nền, thai phụ từ 24-36 tuần thai kỳ giúp truyền kháng thể bảo vệ bé trong những tháng đầu đời. Bên cạnh đó, kháng thể đơn dòng RSV tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi, bảo vệ trẻ suốt cả mùa RSV.

Cúm

Trong môi trường lạnh, ẩm ướt, virus cúm có thể tồn tại nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày, làm tăng nguy cơ lây lan. Người nhiễm virus cúm có thể lây trước khi có biểu hiện một ngày, kéo dài đến 5-7 ngày sau đó.

Ngoài gây ho, sốt, virus cúm có thể tấn công đa cơ quan gây viêm phổi, viêm cơ tim, viêm màng não. Người cao tuổi, mắc bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, gan, thận có nguy cơ cao gặp biến chứng nặng do cúm gấp nhiều lần. Thai phụ mắc cúm có thể gây sảy thai, sinh non, trẻ nhẹ cân.

Việt Nam có 4 loại vaccine giúp phòng các chủng cúm A và B gây bệnh phổ biến, tiêm từ 6 tháng tuổi, nhắc lại một mũi mỗi năm. Thai phụ tiêm vào bất cứ giai đoạn nào, tốt nhất từ tháng thứ 4.

Uốn ván

Nha bào uốn ván tồn tại ở mọi nơi trong môi trường tự nhiên, nhiều nhất trong đất cát, phân, bùn và khó bị tiêu diệt. Mầm bệnh này có thể xâm nhập vào vết thương hở dù rất nhỏ.

Bệnh uốn ván được ghi nhận rải rác quanh năm, có xu hướng tăng mạnh vào dịp Tết và lễ hội hoặc khi vụ mùa. Lúc này người dân di chuyển nhiều hoặc lao động ngoài trời, dễ xảy ra tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt nhưng không xử lý đúng cách. Tháng 1, một số tỉnh, thành và bệnh viện đã ghi nhận ca uốn ván, ví dụ Hà Nội 3 ca, khoa Y học Nhiệt đới - Bệnh viện Đà Nẵng đã tiếp nhận 6 ca...

Uốn ván gây co thắt cơ, tăng trương lực cơ, có thể dẫn đến suy hô hấp, viêm phổi, suy thận cấp, rối loạn thần kinh thực vật và tử vong. Vì vậy, bác sĩ Phương khuyến cáo người dân chủ động phòng uốn ván. Rửa kỹ vết thương với nước sạch và xà phòng, loại bỏ dị vật, không đắp lá và bôi thuốc dân gian. Nếu vết thương bẩn, sâu, dập do kim loại gỉ, cần đến cơ sở y tế sớm để đánh giá nguy cơ, tiêm vaccine, và tiêm thêm huyết thanh uốn ván khi cần.

Tiêm vaccine để chủ động phòng bệnh. Vaccine cần tiêm nhắc lại sau mỗi 10 năm hoặc khi có vết thương bẩn, sâu.

Sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra, với 4 type huyết thanh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Bệnh lây qua vật trung gian là muỗi vằn.

Dịp Tết nhiều gia đình trang trí nhà cửa, trữ nước sinh hoạt, trang trí cây cảnh, bình hoa... tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sản và phát triển. Khi nhiễm virus, tiểu cầu hạ, tăng tính thấm thành mạch, cơ thể dễ chảy máu, thất thoát dịch gây cô đặc máu, sốc, xuất huyết nội tạng, suy đa cơ quan. Biến chứng nặng có thể xảy ra ở ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 khi giảm sốt dễ gây chủ quan.

Diệt muỗi và bọ gậy, phát quang bụi rậm, xử lý rác thải... để phòng bệnh. Ngủ màn tránh muỗi đốt, kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay, dùng kem xịt chống muỗi. Vệ sinh cá nhân và môi trường sống.

Bệnh sốt xuất huyết có thể phòng ngừa nhờ vaccine. Mũi tiêm chỉ định cho người từ 4 tuổi trở lên, ngăn nguy cơ mắc bệnh và tái mắc hơn 80%, nhập viện hơn 90%.

Huệ Lan

Đọc bài gốc tại đây.