Tiêm nhiều mũi gây quá tải miễn dịch, mắc bệnh nền thì không thể tiêm, hay chỉ cần tiêm 1-2 mũi là đủ là các hiểu lầm về vaccine cúm nhiều người đang gặp.
Bệnh cúm dễ lây qua đường hô hấp khi hít phải giọt bắn qua ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc qua bàn tay khi cầm các vật dụng chứa virus gây bệnh sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng. Từ đầu năm đến nay, nước ta ghi nhận nhiều người mắc cúm âm thầm chuyển nặng, gây viêm phổi, suy hô hấp, phải hỗ trợ thở máy khi mới có biểu hiện mệt mỏi, đau đầu, sốt, ho vài ngày. Cuối tháng 4, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương ghi nhận nhiều người cao tuổi có bệnh nền mắc cúm B nặng, trong đó có ba cụ ông 77 tuổi, 65 tuổi, 60 tuổi bị biến chứng viêm phổi, suy hô hấp bội nhiễm nấm, vi khuẩn phải hỗ trợ thở máy.
Theo BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm, Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cách tránh lây cúm và biến chứng nặng do cúm là tiêm vaccine xin phòng bệnh và tiêm mũi nhắc lại hàng năm theo khuyến cáo của WHO. Lý do là, virus cúm liên tục biến đổi, trong khi kháng thể từ tiêm vaccine giảm sau 6-12 tháng, tiêm mũi nhắc để tăng cường hiệu quả bảo vệ.
Tuy nhiên, để việc tiêm vaccine hiệu quả, bác sĩ Cầm cho rằng người dân nên tuân thủ những khuyến cáo, tìm hiểu về cách phòng bệnh, tránh những hiểu lầm không đáng có.
Bác sĩ dẫn chứng trường hợp của một bệnh nhân nữ, 69 tuổi (phường Đức Nhuận, TP HCM) dừng tiêm vaccine phòng cúm khi nghỉ hưu vì nghĩ không cần thiết. Bà cho rằng, ở tuổi nghỉ hưu thường xuyên ở nhà, lại có thời gian tập thể dục, ăn uống khoa học, mang áo khoác, khẩu trang khi ra đường nên đã đủ phòng cúm, bà không tiêm nhắc lại. "Tôi nghĩ mình đã tiêm nhiều mũi cúm rồi, tiêm thêm sẽ làm quá tải miễn dịch", người này chia sẻ.
1-2 năm đầu, bà thấy quyết định của mình đúng khi có sức khỏe bình thường, có chăng chỉ ho, đau họng, súc họng nước muối, uống trà gừng là đỡ. Ở các năm tiếp theo, mỗi khi thời tiết thay đổi, uống nước lạnh, sau chuyến du lịch bà bị ho kéo dài, hoặc ho có đờm đặc. Đỉnh điểm vào năm 2023-2024 bà liên tục bị cúm, riêng 4 tháng cuối năm 2024, bà mắc cúm 5 lần liên tiếp.
Ngoài khám, uống thuốc theo bác sĩ kê, bà áp dụng thêm các cách như nấu nước lá xông, uống trà gừng, chưng nước tắc đường phèn và mật ong uống. Song, bệnh đợt này vừa ngớt, bà tiếp tục tái nhiễm, trong đó bà phải nhập viện điều trị biến chứng viêm phổi gần một tháng do cúm gây biến chứng. Nữ bệnh nhân cho biết bắt đầu phòng ngừa cúm bằng vaccine trở lại từ tháng 2/2025. Ngoài tiêm cúm, bà cùng tiêm các vaccine khác như phế cầu, sốt xuất huyết, não mô cầu, viêm gan B...
Ngoài ra, vẫn còn nhiều người hiểu lầm khác về vaccine cúm như vaccine không có tác dụng, tiêm vaccine cũng bị bệnh, hay cúm chỉ là bệnh thông thường nên không cần tiêm vaccine...
Theo bác sĩ Cầm, đây là các hiểu lầm không đúng, tăng nguy cơ lây nhiễm cúm và có thể gặp các biến chứng nặng do virus cúm gây ra. Đặc biệt là ở người cao tuổi sức khỏe yếu, hệ miễn dịch dần lão hóa và thường mắc nhiều bệnh nền, do đó thuộc nhóm dễ mắc cúm. Bệnh thường gây sốt, mệt, đau nhức cơ thể, ho giống cảm lạnh thông thường, khiến nhiều người cao tuổi chủ quan tự mua thuốc uống, xông nước lá, châm cứu... trị bệnh. Tuy nhiên, bệnh âm thầm trở nặng gây khó thở, ho đờm đặc, huyết áp giảm, nhịp thở nhanh.
Nếu không điều trị kịp, bệnh gây biến chứng nặng, phải điều trị thở máy, nằm phòng ICU, đặt ECMO gây tốn kém chi phí. Virus cúm cũng có thể bội nhiễm các vi khuẩn, virus khác như RSV, phế cầu, tụ cầu vàng, nấm... tăng nguy cơ viêm phổi nặng, suy hô hấp, suy đa cơ quan, tử vong.
Hiện Việt Nam đang sử dụng 4 loại vaccine cúm của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc và Việt Nam, bên cạnh phòng bệnh còn giúp giảm 90% nguy cơ nhập viện và 70-80% nguy cơ tử vong ở nhóm nguy cơ cao. Đặc biệt, một nghiên cứu vừa công bố mới đây, việc tiêm đủ vaccine cúm còn giúp người tiêm giảm mắc bệnh Alzheimer.
Cả 4 vaccine cúm đều giúp phòng các chủng cúm A và cúm B gây bệnh phổ biến, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Người cao tuổi tiêm một mũi, tiêm nhắc lại hàng năm để tăng cường miễn dịch. Ngoài ra, người cao tuổi cũng thuộc nhóm dễ mắc viêm phổi do phế cầu, viêm phổi do RSV, hay mắc bệnh ho gà, zona thần kinh... Do đó, cần tiêm vaccine đầy đủ để phòng bệnh cũng như phòng tránh các biến chứng do bệnh gây ra.
Diệu Thuần
Đọc bài gốc tại đây.