Theo chuyên gia, AI không tự tạo ra chia rẽ xã hội, thông tin dẫn dắt trên mạng xã hội có thể từ sự kiện có thật song bị lược...
Theo chuyên gia, AI không tự tạo ra chia rẽ xã hội, thông tin dẫn dắt trên mạng xã hội có thể từ sự kiện có thật song bị lược bỏ bối cảnh, cường điệu chi tiết.
Thời gian gần đây có nhiều bài viết có dấu hiệu sử dụng trí tuệ nhân tạo tự động và không khó để bắt gặp hàng loạt bình luận xuất hiện chỉ trong thời gian ngắn với cách diễn đạt na ná nhau, cùng lặp lại một thông điệp.
Phía sau những "làn sóng" bình luận ấy có thể là các nội dung được thực hiện bởi trí tuệ nhân tạo (AI).
Trao đổi về sự việc trên, ngày 20.8, Thượng tá, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu, thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, chuyên gia tội phạm học cho hay, điều quan tâm không phải là việc một bài viết, một bình luận có sử dụng AI hay không, bởi AI về bản chất chỉ là một công cụ.
Tuy nhiên, khi một quan điểm liên tục xuất hiện với số lượng lớn, được nhiều tài khoản hưởng ứng và được trình bày bằng ngôn ngữ giàu cảm xúc, người tiếp nhận rất dễ hình thành cảm giác rằng đó là quan điểm phổ biến của xã hội.
Từ cảm giác “nhiều người đang nghĩ như vậy”, một bộ phận người dùng có thể chuyển sang “có lẽ điều đó đúng”, rồi tiếp tục chia sẻ và khuếch đại thông tin. Khi ấy, tác động không còn nằm ở một bài viết riêng lẻ mà hình thành hiệu ứng cộng hưởng của đám đông.
Song ông Hiếu nhấn mạnh rằng, không thể chỉ vì một bình luận viết trau chuốt, có dấu hiệu được AI hỗ trợ, hoặc nhiều người cùng bày tỏ một thái độ mà kết luận đó là hoạt động thao túng dư luận. Một dấu hiệu riêng lẻ chưa nói lên nhiều điều, nhưng nhiều dấu hiệu xuất hiện đồng thời và có tính hệ thống thì cần được xem xét kỹ hơn.
Ông Hiếu đặc biệt lưu ý đến thủ pháp “chiếm lĩnh cảm xúc trước khi chiếm lĩnh nhận thức”. Theo đó, thông tin dẫn dắt ngày nay không nhất thiết bắt đầu bằng một điều hoàn toàn sai sự thật. Nó có thể xuất phát từ một sự kiện có thật, sau đó lựa chọn một lát cắt thuận lợi, lược bỏ bối cảnh, cường điệu một chi tiết rồi bao quanh nó bằng hàng loạt bình luận đánh vào lòng thương cảm, sự phẫn nộ, nỗi sợ hoặc tâm lý đối đầu.
“Khi cảm xúc đã lên cao, khả năng kiểm chứng và tư duy phản biện của con người thường giảm xuống. Đó là lúc thông tin sai lệch hoặc những suy diễn chưa được kiểm chứng dễ được tiếp nhận nhất”, ông Hiếu cho biết.
Trong môi trường AI, điều cần nhận diện không chỉ là “nội dung này do người hay máy viết”, mà quan trọng hơn là ai đang khuếch đại nó, khuếch đại bằng cách nào, với quy mô nào và nhằm tạo ra hiệu ứng xã hội gì.
Chống thao túng dư luận nhưng không được đồng nhất thao túng dư luận với sự khác biệt về quan điểm. AI không tự tạo ra chia rẽ xã hội. Nguy hiểm xuất hiện khi công nghệ được đặt vào tay những chủ thể muốn khai thác định kiến, cảm xúc và tâm lý đám đông để dẫn dắt hành vi.
Bởi vậy, “lá chắn” quan trọng nhất trong kỷ nguyên AI vẫn là một cộng đồng có năng lực kiểm chứng thông tin, biết quản trị cảm xúc và không trao quyền phán đoán của mình cho đám đông trên mạng.
Đọc bài gốc tại đây.