Khám, chữa bệnh từ xa (Telehealth) đang trở thành giải pháp quan trọng giúp người bệnh được tiếp cận dịch vụ y tế nhanh hơn, hiệu quả hơn và an toàn hơn.
Khám, chữa bệnh từ xa (Telehealth) đang trở thành giải pháp quan trọng giúp người bệnh được tiếp cận dịch vụ y tế nhanh hơn, hiệu quả hơn và an toàn hơn.
Đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với mọi người dân
Một bệnh nhân ở Bắc Quang (Tuyên Quang) nhập viện trong tình trạng đau ngực, khó thở, có tiền sử ung thư phổi di căn não. Ngay sau khi tiếp nhận, hồ sơ bệnh án, xét nghiệm và hình ảnh chẩn đoán được chuyển tức thì tới Bệnh viện Đại học Y Hà Nội qua hệ thống PACS/Tele-radiology (hệ thống lưu trữ và truyền thông hình ảnh) để hội chẩn từ xa. Các chuyên gia tuyến trung ương đánh giá bệnh ở giai đoạn muộn, đề xuất nhiều hướng xử trí như sinh thiết hạch thượng đòn, cân nhắc sinh thiết u phổi hoặc u não, kiểm tra di căn cột sống và tìm kiếm đột biến gen để lựa chọn phác đồ tối ưu. Nhờ Telehealth, bệnh nhân không phải chuyển tuyến, nhưng vẫn được hưởng phác đồ điều trị của tuyến trung ương.
Không chỉ riêng ca bệnh này, nhiều bệnh nhân cao tuổi, mắc bệnh phức tạp như suy thận cấp, gãy xương đùi, viêm phổi, gout nặng… cũng được hội chẩn trực tuyến, được hướng dẫn điều trị phù hợp, giảm chi phí và hạn chế chuyển tuyến.
Khoảng 7-8 năm trước, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội - đã bắt đầu ứng dụng nền tảng số trong khám, chữa bệnh từ xa, từng bước chuyển từ Telemedicine sang Telehealth (tư vấn trực tuyến đa bệnh viện), triển khai phòng khám bệnh từ xa và tiến tới khám bệnh tại nhà người bệnh.
Năm 2018, Bệnh viện Đại học Y thực hiện chương trình sàng lọc bệnh tim cho 3.000 trẻ em tại An Giang. Với các thiết bị như ống nghe điện tử, điện tâm đồ, siêu âm phát sóng wifi… dữ liệu của trẻ được truyền về Hà Nội. Kết quả: 2.910 trẻ được loại trừ, 106 trường hợp nghi ngờ và 5 trẻ được chẩn đoán mắc bệnh tim ngay tại chỗ, xác định chính xác tỉ lệ tim bẩm sinh khoảng 0,5%.
Hội chẩn từ xa giữa nhiều bệnh viện không chỉ giúp xử lý ca bệnh khó mà còn nâng năng lực chuyên môn tuyến dưới, tăng niềm tin của người dân, tạo kênh đào tạo thực tế cho bác sĩ trẻ, đặc biệt ở vùng xa. Kho dữ liệu bệnh án điện tử giúp ngành y theo dõi người bệnh sau điều trị, đánh giá hiệu quả, hạn chế tác dụng phụ và tối ưu hóa phác đồ. Dữ liệu được thu thập và phân tích ngày càng chính xác, điều dưỡng hoặc kỹ thuật viên có thể đảm nhiệm phần thăm khám cơ bản, bác sĩ tập trung vào chẩn đoán từ xa.
Ngay từ giai đoạn đầu, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu đã nhận định Telehealth sẽ xóa nhòa ranh giới về trình độ giữa các đơn vị còn hạn chế chuyên môn, góp phần đưa tuyến huyện, xã tiệm cận tuyến tỉnh, tuyến Trung ương. Ông nhấn mạnh, khám chữa bệnh truyền thống vẫn là trụ cột, Telehealth chỉ là “cánh tay thứ ba” hỗ trợ bác sĩ, không thể thay thế hoàn toàn, nhưng giúp hệ thống y tế vận hành hiệu quả hơn.
Hiệu quả dễ nhận thấy nhất của Telehealth là giai đoạn dịch COVID-19 bùng phát trên diện rộng. Mô hình này giúp giảm đáng kể lượng bệnh nhân phải di chuyển từ nhà đến bệnh viện, hạn chế tỉ lệ chuyển tuyến lên tuyến trên. Việc theo dõi và tư vấn điều trị từ xa cũng làm giảm tỉ lệ tái khám trực tiếp, mang lại nhiều thuận lợi cho người bệnh.
Theo PGS.TS Hiếu, hầu hết bệnh lý không lây nhiễm đều có thể được tư vấn, theo dõi qua Telehealth nếu hội đủ điều kiện: Người bệnh đã được chẩn đoán rõ ràng, điều trị ổn định và có các chỉ số sức khỏe được theo dõi từ xa một cách đáng tin cậy. Ngược lại, những trường hợp chẩn đoán phức tạp, triệu chứng chưa rõ hoặc cần can thiệp cận lâm sàng vẫn phải đến bệnh viện để thăm khám trực tiếp nhằm bảo đảm an toàn.
Được Bộ Y tế giao nhiệm vụ tham gia Đề án “Khám, chữa bệnh từ xa” với vai trò bệnh viện tuyến cuối, từ năm 2020 Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội thường xuyên tổ chức hội chẩn trực tuyến, chia sẻ chuyên môn và hỗ trợ người dân tại tuyến dưới tiếp cận dịch vụ chất lượng cao.
TS.BS Bùi Vinh Quang - Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội - cho biết, bệnh viện đã kết nối hội chẩn cho nhiều ca ung thư phức tạp, hỗ trợ bác sĩ tuyến dưới xác định giai đoạn bệnh thông qua hình ảnh giải phẫu bệnh, chẩn đoán hình ảnh và đánh giá khả năng điều trị tại cơ sở. Bệnh viện phối hợp các đơn vị tổ chức hội chẩn với nhiều chuyên đề. Gần đây là buổi trao đổi về lợi ích của Ribociclib trong điều trị ung thư vú tiến triển/di căn và vai trò của thuốc trong điều trị bổ trợ, thảo luận 3 ca bệnh từ các bệnh viện Đa khoa Ninh Bình, Đa khoa Tuyên Quang và Đa khoa Ba Vì.
Cơ hội lớn cho tuyến dưới, lợi ích thiết thực cho người bệnh
Telehealth giúp người dân ở mọi vùng miền tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao, đồng thời tạo môi trường đào tạo thực hành cho bác sĩ tuyến cơ sở, góp phần chuẩn hóa và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh trên phạm vi toàn quốc. Đây là hướng đi cần được đầu tư lâu dài để hiện đại hóa hệ thống y tế Việt Nam.
Khám, chữa bệnh từ xa đang trở thành giải pháp giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ nhanh hơn, hiệu quả và an toàn hơn, đồng thời cải thiện chất lượng chuyên môn của các cơ sở tuyến dưới, minh bạch quy trình, giảm giấy tờ và chi phí.
Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi) có hiệu lực từ 1.1.2024 đã bổ sung Điều 80, quy định cụ thể về hoạt động khám chữa bệnh và hỗ trợ chuyên môn từ xa. Trên cơ sở đó, Bộ Y tế ban hành Thông tư 30/2023/TT-BYT, công bố danh mục 50 bệnh và tình trạng bệnh được phép khám, chữa bệnh từ xa. Các dịch vụ này trải rộng từ tư vấn sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính giữa bác sĩ gia đình và người bệnh theo nguyên lý Y học gia đình đến hội chẩn, điều trị từ xa giữa bệnh viện tuyến trên và tuyến dưới.
Bộ Y tế cũng ban hành chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030, đặt mục tiêu 100% cơ sở y tế có bộ phận khám chữa bệnh từ xa. Người dân ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo… có thể được bác sĩ tuyến trên hội chẩn, tư vấn qua nền tảng số thay vì phải di chuyển đường xa tốn kém.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn khẳng định, y tế từ xa không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà là mô hình tổ chức dịch vụ lấy người bệnh làm trung tâm, giúp rút ngắn khoảng cách địa lý, chia sẻ chuyên môn và tăng năng lực tuyến cơ sở.
Tại Việt Nam, y tế từ xa đã vượt khỏi vai trò giải pháp tình thế trong đại dịch COVID-19 để trở thành cấu phần chiến lược của hệ thống y tế hiện đại. Từ hơn 1.000 điểm cầu trong dịch, đến nay mô hình vẫn được duy trì và mở rộng, phục vụ hàng vạn lượt người dân mỗi năm, đặc biệt ở vùng khó khăn và nhóm yếu thế.
Song song thực tiễn, Việt Nam đã hoàn thiện khung pháp lý với Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và các văn bản hướng dẫn, tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động khám, chữa bệnh từ xa. Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, Việt Nam đang thúc đẩy ba tiến trình lớn: Chuyển đổi số quốc gia, trong đó y tế là lĩnh vực ưu tiên; hoàn thiện thể chế cho các mô hình dịch vụ y tế mới dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế sâu rộng. Các nghị quyết của Bộ Chính trị như 57-NQ/TW, 59-NQ/TW, 72-NQ/TW tạo nền tảng chính trị cho phát triển y tế số, củng cố y tế cơ sở và thúc đẩy ứng dụng công nghệ.
Trong bối cảnh đó, y tế từ xa được xem là phương thức tổ chức lại dịch vụ y tế theo hướng hiện đại, tăng khả năng tiếp cận, nâng cao chất lượng điều trị và hỗ trợ tuyến cơ sở một cách hiệu quả, góp phần đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với mọi người dân.
Đọc bài gốc tại đây.